Սաթաթթու

քիմիական միացություն

Սաթաթթու, (CH2)2(CO2H)2), կարբոնաթթու։

Սաթաթթու
Bernsteinsäure2.svg
Քիմիական բանաձևC₄H₆O₄
Մոլային զանգված2,0E−25 կիլոգրամ[1] գ/մոլ
Հալման ջերմաստիճան187 °C[2] °C
Քիմիական հատկություններ
Դասակարգում
CAS համար110-15-6
PubChem1110
EINECS համար203-740-4
SMILESC(CC(=O)O)C(=O)O
ЕС203-740-4
ChEBI1078
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)

Անգույն բյուրեղներ են, մոլելուլային զանգվածը՝ 118․09, հալ․ ջերմաստիճանը՝ 185°С, խտությունը՝ 1563 կգ/մ³ (20°С)։ Լուծվում է սպիրտում, եթերում, ջրում, չի լուծվում բենզինում, բենզոլում, քլորաֆորմում։ Սուկինաթթուն սպիտակ բյուրեղ է՝ մի փոքր թթու և մի փոքր աղի-դառը համով։

Աննշան քանակությամբ պարունակվում է գորշ ածխում, սաթում, բույսերում և կենդանի օրգանիզմներում։ Արդյունաբերության մեջ ստացվում է մալեինային անհիդրիդի կամ ֆումարաթթվի հիդրմամբ և այլ մեթոդներով։ Սաթաթթուի աղերը և եթերները կոչվում են սուկցինատներ։

Սաթաթթուն և նրա ածանցյալները կիրառվում են որոշ պլաստամասսաների, պոլիէսթերային խեժերի, ներկանյութերի, ինսեկտիցիդների, դեղանյութերի ստացման և օրգանական սինթեզի համար։ Խթանում է աճը և մեծացնում է բույսերի բերքը, արագացնում եգիպտացորենի զարգացումը։

Սննդի արդյունաբերության մեջ օգտագործվում է որպես թթվային միջոց, հայտնի է նաև որպես սննդային հավելանյութ E363։

Բուժական պատրաստուկներում սուկինաթթուն օգտագործվում է որպես ակտիվ նյութ`որպես նյութափոխանակության նյութ, որը բարելավում է նյութափոխանակությունը և հյուսվածքների էներգիայի մատակարարումը, նվազեցնում հյուսվածքների հիպոքսիան։

Ինչպես պարզ մոնո և երկկարբոքսիլաթթուները, այն վնասակար չէ, բայց կարող է գրգռիչ լինել մաշկի և աչքերի համար։

Արդյունաբերության մեջ այն ստացվում է ըստ ռեակցիայի ՝ մալեաթթու ջրածնի միջոցով

(CH2)2(CO2H)2 → (CH2)2(CO2H)(CO2) + H+
(CH2)2(CO2H)(CO2) → (CH2)2(CO2)22− + H+

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 113