Բացել գլխավոր ցանկը

Ռուբեն Մամուլյան

հայ երաժշտության ուսուցիչ, կինոռեժիսոր

Ռուբեն Զաքարի Մամուլյան (անգլ.՝ Rouben Mamoulian, հոկտեմբերի 8, 1897(1897-10-08)[1][3][4][5][6], Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն[1] - դեկտեմբերի 4, 1987(1987-12-04)[1][2][3][4][5][6], Վուդլենդ Հիլզ, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկահայ ռեժիսոր, համարվում է 20-րդ դարի աշխարհի խոշորագույն թատերական և կինոռեժիսորներից մեկը։ Նա է առաջին անգամ օգտագործել երկու խոսափողով ձայնագրումը և մոնտաժը մեկ ձայներիզի վրա։ Նա է առաջինը նկարահանել ստուդիայից դուրս, շարժվող տեսախցիկով` օգտագործելով միաժամանակ մի քանի տեսախցիկ։

Picto infobox cinema.png
Ռուբեն Մամուլյան
Rouben Mamoulian
Rouben Mamulyan.JPG
թատերական և կինո ռեժիսոր
Ծնվել է1897 հոկտեմբերի 8
ԾննդավայրԹիֆլիսի նահանգ Թիֆլիսի նահանգ,
Ռուսական կայսրություն Ռուսական կայսրություն
Մահացել է4 դեկտեմբերի 1987(1987-12-04) (տարիքը 90)
Մահվան վայրԼոս Անջելես, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
ԿրթությունՄոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Flag of the United States.svg ԱՄՆ
Գործունեության տարիներ1920 - 1963
Ազգությունհայ
Մասնագիտացումկինոռեժիսոր, երաժշտության ուսուցիչ և թատերական ռեժիսոր
ԱմուսինԱզադիա Նյուման
IMDbID 0541149
Commons-logo.svg Ռուբեն Մամուլյան՝ Վիքիպահեստ

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ռուբեն Մամուլյանը ծնվել է Թիֆլիսում 1897 թվականին, հայ մեծահարուստ բանկիրի՝ Զաքար և Վերժինե Մամուլյանների ընտանիքում։ Մոր շնորհիվ, որը Թիֆլիսի հայկական դրամատիկական ընկերության նախագահն էր, նա վաղ հասակից կապվել է թատրոնին: Յոթ տարեկան հասակում ծնողների հետ մեկնել է Ֆրանսիա, որտեղ ուսանել է Փարիզի Մոնդենիի լիցեյում: 1913 թվականին վերադարձել է Թիֆլիս, որտեղ շարունակել է ուսումը: Այնուհետև ուսանել է Մոսկվայի և Լոնդոնի համալսարանների իրավաբանական ֆակուլտետներում։ Որոշ ժամանակ հաճախել է Եվգենի Վախթանգովի թատերական ստուդիան։ Վերադառնալով Թիֆլիս՝ Մամուլյանը Լևոն Թալանթարի և Ս. Ի. Խաչատրյանի հետ 1918 թվականին Թիֆլիսում հիմնադրել է բեմական արվեստի ստուդիա: 1920 թվականից Լոնդոնի և Փարիզի, 1923 թվականից Նյու Յորքի թատրոններում իրականացրել է շուրջ 60 դրամատիկական և երաժշտական բեմականացումներ, որոնք մեծ ազդեցություն են թողել ամերիկյան թատրոնի և կինոյի ձևավորման և զարգացման վրա։ 1929 թվականից նկարահանել է կինոնկարներ, որտեղ իրագործել է մի շարք նորարարություններ։

Նրա լավագույն գործերից են՝ «Քաղաքի փողոցները» (1931), «Դոկտոր Ջեյքլը և միստր Հայդը», «Սիրիր ինձ այս գիշեր» (1932), 1933 թվականին Մամուլյանը նկարահանել է «Երգ-երգոց» կինոնկարը, «Քրիստինա թագուհին» պարգևատրվել է մրցանակով, «Նորից ապրում ենք» (Լև Տոլստոյի «Հարություն» վեպի մոտիվներով): 1964 թվականին գրել և հրատարակել է մանկական «Աբիգայլ» գիրքը։ Կյանքի վերջում թարգմանել է ժամանակակից անգլերենի Շեքսպիրի Համլետը: 1968 թվականին այցելել է Հայաստան։ Մահացել է 1987 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Լոս Անջելեսում (ԱՄՆ)[7][8]։

ՆորարարություններըԽմբագրել

  • Առաջին անգամ է օգտագործել երկու խոսափողով ձայնագրումը և մոնտաժը մեկ ձայներիզի վրա։
  • Առաջին անգամ է նկարահանել ստուդիայից դուրս, շարժվող տեսախցիկով, օգտագործել միաժամանակ մի քանի տեսախցիկ։
  • Քաղաքի փողոցները ֆիլմում է առաջին անգամ հնչել ձայնը կադրից դուրս։
  • Բեքքի Շարփ կինոնկարը կինոյի պատմության առաջին գունավոր լիամետրաժ կինոնկարն է։

ՄրցանակներԽմբագրել

  • Ուրախ ավազակը 1936 թ Նյու Յորքի կինոքննադատների կողմից համարվել է տարվա լավագույն կինոնկար։
  • Արյուն և ավազ 1940 թ Վենետիկի կինոփառատոնում արժանացել է ժյուրիի հատուկ մրցանակի որպես լավագույն գունավոր կինոնկար։
  • 1980 թվականին Մամուլյանի անունը մտցվել է «Բրոդվեյի փառքի դահլիճ»։
  • 1983 թվականին ստացել է ամերիկյան կինոռեժիսորների բարձրագույն՝ Գրիֆֆիթի մրցանակը կինոյի ասպարեզում մեծագույն ավանդի համար։
  • Մամուլյանի անունով աստղ է տեղադրվել Հոլիվուդի փառքի ծառուղում։

Թատերական գործերըԽմբագրել

ՖիլմագրությունԽմբագրել

 
ՀՀ փոստային նամականիշ Մամուլյանի նկարով (1997)‎
  • Ծափահարություններ, 1929
  • Քաղաքի փողոցները, 1930
  • Դոկտոր Ջեքիլը և միստեր Հայդը, 1932
  • Սիրիր ինձ այս գիշեր, 1932
  • Երգ-երգոց, 1933
  • Քրիստինաագուհին, 1933
  • Մենք նորից ապրում ենք, 1934
  • Բեքքի Շարփ, 1935
  • Ուրախ ավազակը, 1936
  • Ոսկե տղա, 1939
  • Զորրոյի նշանը, 1940
  • Արյուն և ավազ, 1940
  • Մետաքսե գուլպաներ, 1956

ԳրականությունԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել