Ռուբեն Զարյան

հայ-խորհրդային ակադեմիկոս

Ռուբեն Վարոսի Զարյան (Ռուբեն Վարոսի Ղազանջյան, սեպտեմբերի 1, 1909(1909-09-01), Ալեքսանդրապոլ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն - 1969[1], Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային գրականագետ, թատերագետ, մանկավարժ։ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1961 թվական)։ Արվեստագիտության դոկտոր (1962 թվական), պրոֆեսոր (1963 թվական), ՀԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ (1974 թվականԽՄԿԿ անդամ 1942 թվականից։

Ռուբեն Զարյան
Rouben Zaryan plaque, Yerevan.jpg
Ծնվել էսեպտեմբերի 1, 1909(1909-09-01)
Ալեքսանդրապոլ, Երևանի նահանգ, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն
Մահացել է1969[1]
Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ
ՔաղաքացիությունFlag of Armenia.svg Հայաստան և Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Ազգությունհայ
Մասնագիտությունգիտնական և գրականագետ
Գործունեության ոլորտԱրվեստի պատմություն
Ալմա մատերԵրևանի պետական համալսարան
Գիտական աստիճանարվեստագիտության դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներինհայերեն
Պարգևներ«Պատվո նշան» շքանշան և Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան
ԿուսակցությունԽՄԿԿ
Քաղվածքներ Վիքիքաղվածքում

ԿենսագրությունԽմբագրել

1936 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ 1938-1947 թվականներին եղել է Հայպետհրատի գեղարվեստական գրականության խմբագրության վարիչ, 1941-1943 թվականներին՝ «Սովետական գրականություն» ամսագրի խմբագիր, 1948-1958 թվականներին՝ Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի թատրոնի պատմության ամբիոնի վարիչ, 1958 թվականից՝ ՀԽՍՀ ԳԱ արվեստի ինստիտուտի տնօրեն։ Զարյանը տպագրության է պատրաստել Գաբրիել Սունդուկյանի 1951-1961 թվականներին ակադեմիական հրատարակության քառահատոր երկերի առաջին երեք հատորները։ Զարյանի ուսումնասիրությունները վերաբերում են հայ թատրոնի պատմությանն ու դերասանական արվեստին։ Գրել է հուշագրություններ՝ հայ արվեստի և գրականության անվանի գործիչների մասին։ Աբովյանին, Նար-Դոսին, Վրթանես Փափազյանին, Հ․ Հովհաննիսյանին նվիրված ուսումնասիրությունների հեղինակ է։ Զարյանի նախաձեռնությամբ ԳԱ արվեստի ինստիտուտում ստեղծվել է Շեքսպիրագիտական գրադարան (1964 թվական) և հայկակաև Շեքսպիրագիտության կենտրոն (1966 թվական1970 թվականից անդամ է Գերմանական Շեքսպիրյան ընկերության։ 1974 թվականից գրականության, արվեստի և ճարտարապետության ՀԽՍՀ պետական մրցանակների հանձնաժողովի նախագահն է։ Նրա մի շարք աշխատություններ լույս են տեսել ռուսաց և օտար լեզուներով։

 
Ռուբեն Զարյանի հուշատախտակը Երևանում

ԵրկերԽմբագրել

  • Աբովյանի կյանքը (համառոտ ակնարկ), Երևան, Հայպետհրատ, 1939, 100 էջ։
  • Աբովյանի կյանքը (համառոտ ակնարկ), Երևան, Հայպետհրատ, 1940, 128 էջ։
  • Աբովյանի կյանքը (համառոտ ակնարկ), Երևան, Հայպետհրատ, 1954, 136 էջ։
  • Պայքար ռուս դրամատուրգիայի համար հայ թատրոնում, Երևան, 1954, 172 էջ։
  • Թատերական դիմանկարներ, գիրք 1, Երևան, 1956, 376 էջ։
  • Սիրանույշ, Երևան, 1956, 348 էջ։
  • Սիրանույշ (1857-1932), Երևան, 1957, 344 էջ։
  • Ադամյան (արվեստը), Երևան, 1960, 415 էջ։
  • Ադամյան (կյանքը), Երևան, 1961, 535 էջ։
  • Ադամյանի Շեքսպիրը, Երևան, 1965, 304 էջ։
  • Շեքսպիրը և հայերը, Երևան, 1967, 104 էջ։
  • Հասմիկ, Երևան, 1970, 143 էջ։
  • Վահրամ Փափազյան, Երևան, 1972, 158 էջ։
  • Երբ վարագույրը բացվում է, Երևան, 1973, 231 էջ։
  • Ավետիք Իսահակյան, Երևան, 1974, 127 էջ։
  • Շեքսպիրի հետ, Երևան, 1976, 248 էջ։
  • Էջեր հայկական շեքսպիրապատումից, գիրք 1, Երևան, 1979, 292 էջ։
  • Էջեր հայկական շեքսպիրապատումից, գիրք 2, Երևան, 1981, 326 էջ։
  • Հուշապատում, գիրք 1, Երևան, 1975, 536 էջ։
  • Հուշապատում, գիրք 2, Երևան, 1977, 548 էջ։
  • Հուշապատում, գիրք 3, Երևան, 1981, 384 էջ։
  • Փափազյան (հոդվածներ, հուշեր), Երևան, 1988, 232 էջ։
  • Էջեր հայ թատրոնի պատմությունից (1860-1870), Երևան, 1989, 313 էջ։
  • Յոթ դիմանկար (էջեր հայ թատրոնի պատմությունից), Երևան, 1992, 165 էջ։
  • Մայրամուտից առաջ (ինքնապատում), հատոր I, Երևան, 1988, 544 էջ։
  • Մայրամուտից առաջ (ինքնապատում), հատոր II, Երևան, 1990, 524 էջ։
  • Մայրամուտից առաջ (ինքնապատում), հատոր III, Երևան, 2012, 528 էջ։
  • Մայրամուտից առաջ (ինքնապատում), հատոր IV, Երևան, 2016, 544 էջ։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 MAK (польск.)

Արտաքին հղումներԽմբագրել

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 672