Ռոբերտ Ուիլյամ Բոյլ (հունվարի 25, 1627(1627-01-25)[1][2][3][4][5][6][7], Lismore Castle, County Waterford, Մանսթեր, Իռլանդիա[8][9] - դեկտեմբերի 31, 1691(1691-12-31)[3][4][5] կամ դեկտեմբերի 30, 1691(1691-12-30)[10], Լոնդոն, Անգլիայի թագավորություն[11]), անգլոիռլանդացի[13] բնափիլիսոփա, քիմիկոս, ֆիզիկոս և գյուտարար, Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ[14]։ Համարվում է առաջին ժամանակակից քիմիկոսը, ուստի ժամանակակից քիմիայի հիմնադիրներից մեկն ու ժամանակակից փորձարարական գիտական մեթոդների ռահվիրաներից մեկը։ Հայտնի է Բոյլ-Մարիոտի օրենքի համար[15], որը նկարագրում է փակ համակարգում գազի բացարձակ ճնշման և ծավալի հակադարձ համեմատական կապը, երբ ջերմաստիճանը հաստատուն է[16]։ Իր The Sceptical Chymist գիրքը համարվում է քիմիայի բնագավառում հիմնաքարային աշխատություն։ Նաև ունի աստվածաբանության վերաբերյալ աշխատանքներ[17][18][19][20]։

Ռոբերտ Բոյլ
անգլ.՝ Robert Boyle
The Shannon Portrait of the Hon Robert Boyle.jpg
Ծնվել էհունվարի 25, 1627(1627-01-25)[1][2][3][4][5][6][7]
Lismore Castle, County Waterford, Մանսթեր, Իռլանդիա[8][9]
Մահացել էդեկտեմբերի 31, 1691(1691-12-31)[3][4][5] (64 տարեկանում) կամ դեկտեմբերի 30, 1691(1691-12-30)[10] (64 տարեկանում)
Լոնդոն, Անգլիայի թագավորություն[11]
ԳերեզմանՎեստմինստերյան աբբայություն
Բնակության վայր(եր)County Waterford?[12] և Անգլիա[12]
ԱզգությունԱնգլո-իռլանդացիներ
Դավանանքանգլիկանություն
ՈւղղությունԱզատամտականություն
Մասնագիտությունֆիզիկոս, քիմիկոս և փիլիսոփա
Հաստատություն(ներ)Լոնդոն և Բրիտանական Օստ-Հնդկական ընկերություն
Գործունեության ոլորտֆիզիկոս, քիմիկոս և փիլիսոփայություն
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն և Invisible College?
Ալմա մատերԻթըն քոլեջ և Lille University of Science and Technology?
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն[1], ֆրանսերեն, լատիներեն և իռլանդերեն
Ազդվել էԳալիլեո Գալիլեյ, Ռենե Դեկարտ, Ֆրենսիս Բեկոն, Cornelis Drebbel?, Otto von Guericke? և Իբն Տուֆեյլ
ՊարգևներԼոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ
ՀայրRichard Boyle, 1st Earl of Cork?[10]
ՄայրCatherine Fenton?[10]
Robert Boyle Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Վաղ տարիներԽմբագրել

Բոյլը ծնվել է Իռլանդիայի Ուատերֆորդ շրջանի Լիսմոր ամրոցում։ Ռիչարդ Բրոյլի և Քեթրին Ֆենթոնի յորթերոդ որդին և տասնչորսերորդ երեխան։ Ռիչարդ Բոյլը Անգլիայի Դուբլին է տեղափոխվել 1588 թվականին Թյուդորների Իռլանդիան գաղութացնելու ընթացքում և նշանակվել է գրավելի կալվածքների տեսուչ։ Մինչև Ռոբերտի ծնվելը կուտակել է հսկայական հողակտորներ։ Քեթրին Ֆենթոնի հայրը Իռլանդիայի պետական քարտուղար Ջեֆրի Ֆենթոնն էր (ծնվել է 1539 թվականին Դուբլինում), մայրը՝ Ռոբերտ Ուեսթոնի աղջիկը (ծնված 1541 թվականին Լիսմորում)[21]։

Մեծացել է տեղի ընտանիքներից մեկում, ինչպես իր ավագ եղբայրը[22]: Ստացել է լատիներենի, հունարենի և ֆրանսերենի մասնավոր դասընթացներ իսկ 8 տարեկանում՝ մոր մահից հետո, տեղափոխվել է Անգլիայի Էտոն քոլեջ: Հոր ընկերը՝ Հենրի Ուոթոնը քոլեջի ռեկտորն էր:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 SNAC — 2010.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 International Music Score Library Project — 2006.
  6. 6,0 6,1 Indiana Philosophy Ontology Project
  7. 7,0 7,1 Բրոքհաուզի հանրագիտարան
  8. 8,0 8,1 8,2 http://www.amazon.co.uk/Scientific-Hesperus-Classics-Aubrey-author/dp/1843911698
  9. 9,0 9,1 9,2 http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/00032717908055684
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 Lundy D. R. The Peerage
  11. 11,0 11,1 11,2 Бойль Роберт // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  12. 12,0 12,1 https://www.britannica.com/biography/Robert-Boyle
  13. «Robert Boyle»։ Encyclopedia Britannica։ Վերցված է 24 February 2016 
  14. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ frs անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  15. Acott, Chris (1999)։ «The diving "Law-ers": A brief resume of their lives.»։ South Pacific Underwater Medicine Society journal 29 (1)։ ISSN 0813-1988։ OCLC 16986801։ Վերցված է 17 April 2009 
  16. Levine Ira N. (2008)։ Physical chemistry (6th ed.)։ Dubuque, IA: McGraw-Hill։ էջ 12։ ISBN 9780072538625 
  17. «Encyclopedia Britannica»։ Britannica.com 
  18. Կաղապար:Cite SEP
  19. Կաղապար:MacTutor Biography
  20. Robert Boyleի գործերը «Գուտենբերգ» նախագծում
  21. «Catherine Fenton», Family Ghosts, http://www.stanford.edu/group/auden/cgi-bin/auden/individual.php?pid=I4234&ged=auden-bicknell.ged, վերցված է 9 June 2011 
  22. McCartney, Mark; Whitaker, Andrew (2003), Physicists of Ireland: Passion and Precision, London: Institute of Physics Publishing 

ԳրականությունԽմբագրել

Բոլյի հրատարակած աշխատանքները օնլայն

Արտաքին հղումներԽմբագրել

Կաղապար:Library resources box