Ջոսայա Ռոյս (անգլ.՝ Josiah Royce, նոյեմբերի 20, 1855(1855-11-20)[1][2][3][…], Գրասս Վելլի, Նևադա շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ - սեպտեմբերի 14, 1916(1916-09-14)[1][4][2][…], Քեմբրիջ, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ[5]), ամերիկացի նեոհեգելյան փիլիսոփա։ ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ (1906)[8], Բրիտանական ակադեմիայի թղթակից անդամ (1916)։

Picto infobox auteur.png
Ջոսայա Ռոյս
Josiah Royce.jpeg
Ծնվել էնոյեմբերի 20, 1855(1855-11-20)[1][2][3][…] Գրասս Վելլի, Նևադա շրջան, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ
Մահացել էսեպտեմբերի 14, 1916(1916-09-14)[1][4][2][…] (60 տարեկան) Քեմբրիջ, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ[5]
ԳերեզմանՄաունթ Օբերն գերեզմանատուն
ՔաղաքացիությունFlag of the United States (1912-1959).svg ԱՄՆ
ՈւղղությունՀեգելականություն
Մասնագիտությունփիլիսոփա, համալսարանի պրոֆեսոր և պատմաբան
Հաստատություն(ներ)Հարվարդի համալսարան և Կալիֆոռնիայի համալսարան, Բերքլի
ԱնդամակցությունԱմերիկյան հոգեբանական ասոցիացիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա և ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա
Ալմա մատերՋոնս Հոփքինսի համալսարան և Կալիֆոռնիայի համալսարան, Բերքլի
Գիտական աստիճանփիլիսոփայության դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն[6]
Գիտական ղեկավարGeorge Sylvester Morris?[7]
Եղել է գիտական ղեկավարՆորբերտ Վիներ, Robert Yerkes?[7], William Ernest Hocking?[7], Clarence Irving Lewis?[7] և Henry M. Sheffer?[7]
Ազդվել էՉարլզ Պերս Սանդերս
ՈւսուցիչՋոզեֆ ԼեՔոնտ և Գերման Լոտցե
ԱշակերտներԱրթուր Օնկեն Լավջոյ և Մերի Ուիթոն Կալկինս
Ստորագրություն
Royce-Signature.svg
Josiah Royce Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

1875 թվականին ավարտել է Կալիֆոռնիայի համալսարանը։ 1875-1876 թվականներին նա վերապատրաստվել է Գերմանիայում՝ Վինդբլենդում և Գոտինգենի Լոտցե համալսարանում: 1878 թվականին նա ստացել է դոկտորի կոչում Ջոնս Հոփկինսի համալսարանում, որտեղ լսել է Ջեմս Ուիլյամի և Պիրս Չարլզ Սանդերսի դասախոսությունները։ 1882 թվականից մինչև կյանքի վերջն աշխատել է Հարվարդի համալսարանում որպես պրոֆեսոր: Եղել է Ամերիկյան փիլիսոփայական ասոցիացիայի նախագահ:

ՓիլիսոփայությունԽմբագրել

Իր փիլիսոփայության մեջ նա քննադատում է պրագմատիզմը՝ բարձր արժեքները ժխտելու համար: Զարգացնում է «բացարձակ կամավորության» գաղափարը, համաձայն որի՝ առանձին անհատներ (անհատական գիտակցություն) միասին կազմում են «համընդհանուր համայնք», որը կատարում է Աստծո «բացարձակ անհատականության» կամքը՝ մեզ ներգրավելով «աստվածային» ներդաշնակության աշխարհ։ Քաղաքական, տնտեսական և կրոնական համայնքներում միավորված անհատները կազմում են «կատարյալ կարգ»։ Այս կապակցությամբ Ռոյսը կիսում է պատմության հեգելյան փիլիսոփայությունը, որտեղ մարդիկ համարվում են դերակատարներ[9]:

Էթիկան կառուցել է հավատարմության գաղափարի հիման վրա։ Ըստ նրա՝ բարձրագույն բարիքին կարելի է հասնել «ուժեղ կամքի, գործնական և անձի անզիջում նվիրվածության օգնությամբ ընդհանուր գործին»։ Ռոյսը բացահայտում է այն հավատարմությունը, որի մասին խոսում է, սովորական մարդկանց մեջ, ովքեր կատարում են իրենց պարտականությունները, առանց դերասանություն անելու։

ՄատենագրությունԽմբագրել

  • «Փիլիսոփայության կրոնական տեսակետը» (The Religious Aspect of Philosophy, 1885)
  • «Ժամանակակից փիլիսոփայության ոգին» (The Spirit of Modern Philosophy, 1892)
  • «Բարու և չարի ուսումնասիրությունը» (Studies of Good and Evil, 1898)
  • «Աշխարհը և անհատը» (The World and the Individual, 1899—1901) [10],[11] (անգլ.)
  • «Հավատարմության փիլիսոփայություն» (The Philosophy of Loyalty, 1908)
  • «Քրիստոնեության խնդիրը» (The Problem of Christianity, 1913)

ԳրականությունԽմբագրել

  • Бальтазар Н., Дебольский Н. Г., Яковенко Б. В. Метафизика на рубеже эпох: Лёвенская школа. Томас Хилл Грин. Джосайя Ройс. - М.: Издательство ЛКИ, 2007. — 144 с. (Изд. 2-е.) - ISBN 978-5-382-00375-7
  • Богомолов А. С. Буржуазная философия США XX в. М., 1974, с. 24–35.
  • Сидоров И. Н. Трансформация абсолютного идеализма в философии Дж. Ройса // Общественные науки. Л., 1970.
  • Шервадзе Б. А. Англо-американский абсолютный идеализм. Тбилиси, 1998.

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Encyclopædia Britannica
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Store norske leksikon(նորվ.) — 1978.
  3. 3,0 3,1 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  4. 4,0 4,1 4,2 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
  5. 5,0 5,1 5,2 Ройс Джосайя // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  6. Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Mathematics Genealogy Project — 1997.
  8. Josiah Royce (անգլ.)
  9. Джордж Сантаяна и его философские взгляды
  10. Том 1
  11. Том 2

Արտաքին հղումներԽմբագրել