Բացել գլխավոր ցանկը

Ջեյմս Վիսկոնտ Բրայս (անգլ.՝ Bryce James) (1838-1922), դերկոմս, անգլիական պետական, հասարակական-քաղաքական գործիչ, Բրիտանիայի ակադեմիայի անդամ, իրավաբան, պատմաբան։

Ջեյմս Բրայս
անգլ.՝ James Bryce, 1st Viscount Bryce
James Bryce, 1st Viscount Bryce cph.3b16400.jpg
Ծնվել էմայիսի 10, 1838(1838-05-10)[1][2][3][4][5][6]
ԾննդավայրԲելֆասթ
Մահացել էհունվարի 22, 1922(1922-01-22)[7][3][4][5][6] (83 տարեկանում)
Մահվան վայրSidmouth, Devon, Դևոն, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
ՔաղաքացիությունFlag of the United Kingdom.svg Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
ԿրթությունԳլազգոյի համալսարան և Երրորդության քոլեջ
ԿոչումRegius Professor of Civil Law?
Մասնագիտությունհամալսարանի պրոֆեսոր, իրավաբան-խորհրդատու, քաղաքական գործիչ, դիվանագետ, պատմաբան և պետական գործիչ
ԱշխատավայրՕքսֆորդի համալսարան և Foreign Office?[8]
Զբաղեցրած պաշտոններԻռլանդիայի գլխավոր քարտուղար, Լանքասթերի դքսության կանցլեր, Privy Council of the United Kingdom?, Առևտրի բաժնի նախագահ, Under-Secretary of State for Foreign Affairs?, նախագահ[9], Member of the Privy Council of Ireland?, Մեծ Բրիտանիայի գաղտնի խորհրդի անդամ, Միացյալ Թագավորության 28-րդ խորհրդարանի անդամ, Միացյալ Թագավորության 27-րդ գումարման ազգային ժողովի անդամ[10], ՄԻացյալ Թագավորության 26-րդ պառլամենտի անդամ[10], Միացյալ Թագավորության 25-րդ պառլամենտի անդամ[10], ՄԻացյալ Թագավորության 24-րդ պառլամենտի անդամ[10], Member of the 23rd Parliament of the United Kingdom?[10], Մեծ Բրիտանիայի 22-րդ գումարման պատգամավոր[10] և ambassador of the United Kingdom to the United States?[8]
Քաղաքական կուսակցությունԼիբերալ կուսակցություն
Պարգևներ և
մրցանակներ
Վաստակի շքանշան Թագավորական Վիկտորիական շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետ Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ Արվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան և Բրիտանական ակադեմիայի անդամ
ԱնդամությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Privy Council of the United Kingdom?, British Science Association?, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Բրիտանական ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Լինչեի ազգային ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա և Ամերիկայի հնավաճառության միություն
Ստորագրություն
Signature of James Bryce, 1st Viscount Bryce.jpg
James Bryce, 1st Viscount Bryce Վիքիպահեստում


ԳործունեությունԽմբագրել

Օքսֆորդի համալսարանի պատվավոր դոկտոր (1914)։ Լիբերալ կուսակցությունից բազմիցս ընտրվել է պառլամենտի անդամ և պատասխանատու պաշտոններ վարել տարբեր կառավարություններում. արտգործնախարարի տեղակալ, առևտրի նախարար, Իռլանդիայի գործերով քարտուղար, ԱՄՆ-ում Մեծ Բրիտանիայի դեսպան։ 1876 թվականին հիմնել է Անգլո-հայկական ընկերությունը և որպես նրա նախագահ նույն թվականի աշնանը ճանապարհորդել է Ռուսաստանով Կովկաս ու Հայաստան, , ապա եղել Օսմանյան կայսրությունում (բարձրացել է Արարատի գագաթը)։ Տպավորություններն ամփոփել է «Անդրկովկասն ու Արարատը» գրքում (1877)։ Նա ի սկզբանե նպատակ չի ունեցել գրքի վերածելու իր նոթագրությունները, սակայն հետագայում երկու հիմնական պատճառ է մատնանշում, որորնցից ելնելով տպագրել է գիրքը։ Առաջինը 1877-1878 թվականներին պատերազմն էր այն երկրների միջև, որտեղ եղել էր ճամփորդելիս, և երկրորդը՝ Արարատ լեռն էր, որի մասին լսել էին բոլորը, սակայն շատ քիչ էր գրված[11]։ 1880 թվականին նոր ճամփորդություն է կատարել Հայաստան, այցելել Զմյուռնիա և Կոստանդնուպոլիս (հանդիպումներ ունեցել Մաթևոս Մամուրյանի, Ներսես Վարժապետյանի հետ), 1893 թվականին Լոնդոնում հիմնադրել է Անգլո-հայկական ասոցիացիան։ 1894 թվականի հայկական ջարդերի ժամանակ հանդես է եկել հայանպաստ հոդվածներով անգլիական և ամերիկյան մամուլում։ Բրայսը առաջիններից էր Անգլիայում, որ արձագանքել է հայ ժողովրդի 1915 թվականի ողբերգությանը, ակտիվորեն մասնակցել բրիտանա-հայկական Կարմիր խաչի և Փախստականների ֆոնդի ստեղծմանը։ 1916 թվականին Բրայսի խմբագրությամբ և ընդարձակ աոաջաբանով Լոնդոնում լույս է տեսել «Հայերի վիճակը Օսմանյան կայսրությունում 1915-1916 թթ.» փաստաթղթերի ժողովածուն («Կապույտ գիրք»), որտեղ զետեղված են բազմաթիվ հաղորդագրություններ և վկայություններ հայկական կոտորածների ու տեղահանությունների վերաբերյալ, որոնք մերկացնում են երիտթուրքերի ազգայնամոլ, հայասպան քաղաքականությունը։ Հայերի պաշտպանությամբ Բ. հաճախ հանդես է եկել հրապարակային ելույթներով։ Մասնավորապես 1920 թվականի փետրվարին Լորդերի պալատում արտասանած ճառում Բրայսը մեղադրել է քեմալականներին Կիլիկիայի հայերին հետապնդելու համար, քննադատել Բրիտանիայի հետպատերազմյան քաղաքականությունը հայկական հարցում։ Սերտ հարաբերությունների մեջ է եղել հայ հասարակական քաղաքական գործիչների՝ մասնավորապես Արշակ Չոպանյանի և Պողոս Նուբար փաշայի հետ։

ՀիշատակԽմբագրել

1998 թվականին Երևանի Մարշալ Բաղրամյան պող. 2-րդ նրբանցքը անվանակոչվել է Ջեյմս Բրայսի փողոց[12][13]։

ԵրկերԽմբագրել

  • The Flora of the Island of Aran, 1859
  • The Holy Roman Empire, 1864
  • Report on the Condition of Education in Lancashire, 1867
  • The Trade Marks Registration Act, with Introduction and Notes on Trade Mark Law, 1877
  • Transcaucasia and Ararat, 1877
  • The American Commonwealth, 1888
  • Impressions of South Africa, 1897
  • Studies in History and Jurisprudence, 1901
  • Studies in Contemporary Biography, 1903
  • The Hindrances to Good Citizenship, 1909
  • South America: Observations and Impressions, 1912
  • University and Historical Addresses, 1913
  • Essays and Addresses on War, June 1918
  • Modern Democracies, 1921

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. SNAC — 2010.
  3. 3,0 3,1 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 Southern Africa Association for the Advancement of Science — 1902.
  5. 5,0 5,1 The Peerage — ed. size: 717826
  6. 6,0 6,1 Indiana Philosophy Ontology Project
  7. Comité des travaux historiques et scientifiques — 1834.
  8. 8,0 8,1 Mackie, Colin British Diplomatic Directory (1820-2005)Foreign and Commonwealth Office.
  9. http://www.apsanet.org/ABOUT/Leadership-Governance/APSA-Presidents-1903-to-Present
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 Hansard 1803–2005
  11. Նյութեր Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտից
  12. Երևան քաղաքի փողոցների, պողոտաների, նրբանցքների, փակուղիների, անցուղիների, հրապարակների, զբոսայգիների, թաղամասերի անվանափոխումների ցանկ
  13. Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի որոշումը Ջեյմս Բրայսի անունով փողոց անվանելու մասին

Տես նաևԽմբագրել

 
Ջեյմս Բրայս, 1893