Ջամե մզկիթ (Սպահան)

մզկիթ

Ջամե մզկիթ կամ Ուրբաթի մզկիթ, հասարակական ամենախոշոր մզկիթը Իրանի Սպահան քաղաքում։ Մզկիթը կառուցվել է երկար ժամանակ. հիմնադրվել է 771 թվականին, սակայն վերակառուցվել և շինարարությունը ավարտին է հասցվել 20-րդ դարի վերջին։ Մզկիթից արևելք գտնվում է Սպահանի Մեծ շուկան։ 2012 թվականից Ջամե մզկիթն ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕհամաշխարհային ժառանգության ցանկում։

Ջամե մզկիթ
պարսկերեն՝ مسجد جامع اصفهان
20180301124354 IMG 4179And6more Interior 3.jpg
Տեսակմզկիթ և մշակութային արժեք
ԵրկիրFlag of Iran.svg Իրան[1][2]
ՎարչատարածքՍպահան[1]
ՏեղագրությունՍպահան[1][3]
Բացվեց8-րդ դար[3], 1088[3] և 1121[3]
ՊատվիրողBanu Taym?[3], Նիզամ ալ-Մուլք[3] և Taj al-Mulk?[3]
Ճարտարապետություն
ՈճAbbasid architecture?[3], Seljuk architecture?[3], Ilkhanid architecture?[3], Timurid architecture?[3] և Safavid architecture?[3]
Ընդհանուր տարածք2,0756 հեկտար և 18,6351 հեկտար
Շինանյութաղյուս[3], Շինարարական շաղախներ և tile?[3]
Ջամե մզկիթի բակը

Մզկիթը հնագույններից մեկն է Իրանում։ Կառուցվել է «չորս այվանների» (կամարակապ բաց շինություն) ոճով, այսինքն` ունի չորս դարպաս, որոնք գտնվում են իրար դիմաց։ Մուկարանսան` ծալքավոր կամարը, կառուցվել է 13-րդ դարում մզկիթի հարավային մասում[4]։

Սելջուկների կառավարման ժամանակ աղյուսից կառուցվել են գմբեթաձև երկու շինություններ։ Հարավային գմբեթը կառուցվել է 1086-1087 թվականներին, որպեսզի այնտեղ միհրաբ ձևավորեն։ Այն ժամանակին ամենամեծն էր աշխարհի մնացած բոլոր մզկիթների գմբեթների մեջ։ Հյուսիսային գմբեթը կառուցվել է մեկ տարի անց. նրա նշանակությունը հայտնի չէ։ Չնայած այն տեղակայված էր հյուսիսից հարավ ձգվող առանցքում, այն գտնվել է մզկիթի սահմաններից դուրս։ Գմբեթը կառուցվել է երկրաչափական հավասարակշռության հաշվարկով։

ՊատկերասրահԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 Monuments database — 2017.
  2. archINFORM (գերմ.) — 1994.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 https://iranicaonline.org/articles/isfahan-x3-mosques
  4. Stokstad Marilyn (2007)։ Art: a Brief History (3rd ed.)։ Upper Saddle River: Pearson Education, Inc.։ էջ 201