Ջամբատիստա Վիկո (իտալ.՝ Giambattista Vico, հունիսի 23, 1668(1668-06-23)[1][2][3][…], Նեապոլ, Նեապոլի թագավորություն - հունվարի 23, 1744(1744-01-23)[1][2][4][…] կամ հունվարի 23, 1774(1774-01-23)[5], Նեապոլ, Նեապոլի թագավորություն), իտալացի փիլիսոփա։ 1699 թվականից Նեապոլի համալսարանի հռետորության պրոֆեսոր, 1734 թվականից՝ պալատական պատմագիր։

Picto infobox auteur.png
Ջամբատիստա Վիկո
Giovan Battista Vico.jpg
Ծնվել էհունիսի 23, 1668(1668-06-23)[1][2][3][…] Նեապոլ, Նեապոլի թագավորություն
Մահացել էհունվարի 23, 1744(1744-01-23)[1][2][4][…] (75 տարեկան) կամ հունվարի 23, 1774(1774-01-23)[5] (105 տարեկան) Նեապոլ, Նեապոլի թագավորություն
ՔաղաքացիությունFlag of the Kingdom of Naples.svg Նեապոլի թագավորություն
Դավանանքկաթոլիկություն
Մասնագիտությունփիլիսոփա, գրող, սոցիոլոգ, պատմաբան, ժողովրդական հեքիաթների բանահավաք և իրավաբան
Հաստատություն(ներ)Նեապոլի համալսարան
Գործունեության ոլորտփիլիսոփայություն
Ալմա մատերՆեապոլի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներինլատիներեն և իտալերեն[6]
ՈւսուցիչFrancesco Verde?
Giambattista Vico Վիքիպահեստում

ԳաղափարներԽմբագրել

Ընդունելով, որ պատմության օրենքները բխում են աստվածային մի սկզբնապատճառից, Վիկոն միաժամանակ առաջադրել է պատմական պրոցեսի օբյեկտիվության գաղափարը։ Նա պատմության շրջապտույտի տեսության ստեղծողն է։ Ըստ այդ տեսության, բոլոր ժողովուրդները զարգանում են պարբերաշրջանով, որը բաղկացած է երեք դարաշրջանից՝ աստվածային (անպետականություն, ենթարկվածություն քրմերին), հերոսական (արիստոկրատական պետություն) և մարդկային (դեմոկրատական հանրապետություն կամ ներկայացուցչական միապետություն), որոնք նմանեցրել է մարդու մանկությանը, պատանեկությանը և հասունությանը։ Յուրաքանչյուր պարբերաշրջան ավարտվում է տվյալ հասարակության անկումով, հասարակությունը վերադառնում է սկզբնական վիճակին, այնուհետև նորից սկսվում է շարժումը վերընթաց գծով, տեղի է ունենում նոր շրջապտույտ։ Դարաշրջանների հերթափոխությունը իրականանում է հասարակական հեղաշրջումների, տոհմական հասարակարգում ընտանիքի հայրերի և ընդոծինների, իսկ ավելի ուշ՝ ֆեոդալների և հասարակ ժողովրդի միջև պայքարի շնորհիվ։ Պետությունը առաջացել է, որպեսզի հայրերը սանձահարեն ընդոծիններին՝ ծառաներին։ Վիկոյի գաղափարները շատ բանով կանխորոշել են Յո. Գ. Հերդերի և Դ. Հեգելի պատմության փիլիսոփաները։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Encyclopædia Britannica
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
  3. 3,0 3,1 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  4. 4,0 4,1 4,2 Indiana Philosophy Ontology Project
  5. 5,0 5,1 5,2 BeWeB
  6. Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 446