Պոլ Վալերի

ֆրանսիացի գրող

Պոլ Վալերի (ֆր.՝ Ambroise-Paul-Toussaint-Jules Valéry, 1871-1945), ֆրանսիացի բանաստեղծ։ Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ (1927)։ Կրթությամբ՝ իրավաբան։

Պոլ Վալերի
ֆր.՝ Paul Valéry
Paul Valéry - photo Henri Manuel.jpg
Ծնվել էհոկտեմբերի 30, 1871(1871-10-30)[1][2][3][…]
ԾննդավայրՍետ[4]
Վախճանվել էհուլիսի 20, 1945(1945-07-20)[5][4][1][…] (73 տարեկան)
Վախճանի վայրՓարիզ, Ֆրանսիա[4]
ԳերեզմանCimetière Marin, Sète
Մասնագիտությունփիլիսոփա, բանաստեղծ, լրագրող, գրող, ակնարկագիր, պրոֆեսոր և գրական քննադատ
Լեզուֆրանսերեն
Ազգությունֆրանսիացիներ
ՔաղաքացիությունFlag of France (1794–1815, 1830–1958).svg Ֆրանսիա
ԿրթությունԿոնդորսե լիցեյ
ԱնդամակցությունՖրանսիական ակադեմիա[6], Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա, Ֆրանսիական ՊԵՆ ակումբ և Q3550275?
ԱշխատավայրԿոլեժ դե Ֆրանս[7] և Le Figaro
ՊարգևներՊատվո լեգեոնի շքանշանի մեծ սրահ[8] Louis Barthou Prize? և Լեհաստանի վերածննդի շքանշանի կոմանդոր
ԱմուսինJeannie Valéry?
ԶավակներAgathe Rouart-Valéry?
Firma Valery Paul.jpg
Պոլ Վալերի Վիքիքաղվածքում
Պոլ Վալերի Վիքիդարանում
Paul Valéry Վիքիպահեստում

ԳործունեությունԽմբագրել

Պոլ Վալերիի ստեղծագործությունը ձևավորվել է 19-րդ դարի վերջի սիմվոլիստների, գլխավորապես՝ Ստեֆան Մալարմեի ազդեցությամբ։ 90-ական թվականներին հանդես է եկել բանաստեղծություններով («Հին բանաստեղծությունների ալբոմ», 1920, ժողովածու)։ Այնուհետև հրատարակել է էսսեներ՝ պարարվեստի, նկարչության, ճարտարապետության, Մալարմեի, Ստենդալի, Շառլ Բոդլերի մասին, ինչպես նաև «Մի երեկո պր-ն Տեստի հետ» (1896) գրական-փիլիսոփայական ստեղծագործությունը։ Հայտնի է դարձել «Երիտասարդ Պարքը» պոեմով և նույն վերնագիրը կրող բանաստեղծությունների ժողովածուով (1917)։ Այնուհետև տպագրվել են «Ծովային գերեզմանոցը» (1920) պոեմը և «Թովչանքներ» (1922) պոեմների ու բանաստեղծությունների ժողովածուն։ 1941 թվականին հրատարակվել է Վալերիի «Իմ Ֆաուստը» վերջին պոեմը (անավարտ)։ Բանաստեղծի պոեզիայի «ինտելեկտուալիզմը» պատրանքային է․ իշխում է այն միտքը, թե բանականությունն անկարող է թափանցել իրերի էության մեջ։ Պոլ Վալերիի ստեղծած կերպարների և ասոցիացիաների աշխարհը, թեև տրամաբանական պարզ կառուցվածք ունի, բայց փակ է, ծայրահեղ սուբյեկտիվ, գերհագեցած է սիմվոլներով, հնարամիտ փոխաբերություններով։

Հայերեն հրատարակություններԽմբագրել

  • Ճանաշյան Մ․, Պոլ Վալերի և իր բանաստեղծությունը, Վենետիկ, 1947։
  • Ծաղկաքաղ ֆրանսիական դասական քնարերգության (ժողովածու), Երևան, «Սովետական գրող», 1976
  • Պարոն Տեստ (էսսե), Երևան, «Աննա և Միքայել», 1996
  • Ոգու քաղաքականություն (էսսեներ), Երևան, «Սարգիս Խաչենց եւ Փրինթինֆո», 2005
  • Էվպալինոս կամ ճարտարապետ (էսսեներ), Երևան, «Սարգիս Խաչենց եւ «Փրինթինֆո», 2011

ԱռցանցԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել

Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Պոլ Վալերի հոդվածին
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 232