Բացել գլխավոր ցանկը

Պիեռ Ժոզոֆ Պրուդոն (ֆր.՝ Pierre-Joseph Proudhon, հունվարի 15, 1809 թ. — հունվարի 19, 1865 թ.) ՝ ֆրանսիացի քաղաքական գործիչ, հրապարակախոս, տնտեսագետ, փիլիսոփա և սոցիոլոգ։ Եղել է Ֆրանսիայի խորհրդարանի անդամը և առաջին մարդը, ով իրեն անվանել է անարխիստ։ Համարվում է անարխիզմի առավել ազդեցիկ տեսաբաններից մեկը։ 1848 թ. ֆրանսիական հեղափոխությունից հետո սկսեց իրեն անվանել ֆեդերալիստ։

Պիեռ Ժոզեֆ Պրուդոն
Pierre-Joseph Proudhon
Portrait of Pierre Joseph Proudhon 1865.jpg
Ծնվել էհունվարի 15, 1809(1809-01-15)[1][2][3][4][5][6][7]
Բեզանսոն[8][9][10][11]
Մահացել էհունվարի 19, 1865(1865-01-19)[1][3][4][5][6][7] (56 տարեկանում)
Պասի, Փարիզ, Ֆրանսիա կամ Փարիզ, Ֆրանսիա[8]
ԳերեզմանՄոնպարնաս գերեզմանատուն
ՔաղաքացիությունՖրանսիա[12][13][14]
Դավանանքմասոնություն
Մասնագիտությունտնտեսագետ, սոցիոլոգ, քաղաքական գործիչ, լրագրող, փիլիսոփա, գրող և տպագրիչ
Գործունեության ոլորտփիլիսոփայություն
Պաշտոն(ներ)Ֆրանսիայի ազգային ժողովի պատգամավոր
Տիրապետում է լեզուներինֆրանսերեն[2]
Հայտնի աշակերտներArmand Hayem?
Ազդվել էԿիկերոն, Հուգո Գրոտիոս, Վիկտոր Կուզեն, Ժան Ժակ Ռուսո, Կլոդ Անրի Սեն-Սիմոն, Կարլ Մարքս և Գեորգ Վիլհելմ Ֆրիդրիխ Հեգել
Ամուսին(ներ)Euphrasie Proudhon?
Ստորագրություն
БСЭ1. Автограф. Автографы. 6.svg
Քաղվածքներ Վիքիքաղվածքում
Pierre-Joseph Proudhon Վիքիպահեստում

Պրուդոնը և մասոնությունըԽմբագրել

 
Պրուդոնը և իր երեխաները, 1865 թ.

Պրուդոնի «Անկեղծություն, Միություն և Բարեկամություն» նախաձեռնությունը տեղի ունեցավ 1847 թ․ Բեզանսոնում՝ մասոնական օթյակում։ Մասոնական ուսմունքի ըմբռնման համար Պրուդոնը մեծ ջանքեր չէր գործադրում, ուստի սանից ավելի բարձր աստիճանի չհասավ։ Ըստ Մելորի՝ Պրուդոնի նախաձեռնությունը նպաստեց Ֆրանսիայի արևելքում աթեիզմի տարածվածության միտման աճին և դրա գերիշխանությանը հետագա տարիներին[15]։

«Հեղափոխության և եկեղեցու արդարության մասին» աշխատության մեջ Պրուդոնը նկարագրում է իր նվիրվածությունը մասոնությանը հետևյալ խոսքերով.

  «Ինչպես ամեն նեոֆիտ, մինչ Լույս ստանալը՝ ես պետք է պատասխանեմ 3 հարցի՝ ինչո՞վ է պարտական մարդը իր մերձավորին, երկրին, Աստծուն։ Առաջին երկու հարցերին իմ պատասխանը հաստատվեց սպասվածի շրջանակներում։ Երրորդ հարցին, թե ինչով է պարտական Աստծուն, ես պատասխանեցի՝ պատերազմով»։  


Այդ նույն աշխատանքում այսպես կոչված հակադեիստական մասոնության մասին Պրուդոնը հետևյալ կերպ է զարգացնում գաղափարը.

  «Մասոնների Աստվածը չի համարվում ո՛չ նյութ, ո՛չ պատճառ, ո՛չ հոգի, ո՛չ մոնադ, ո՛չ ստեղծող, ո՛չ հայր, ո՛չ բայ, ո՛չ սեր, ո՛չ Քավիչ, ո՛չ Սատանա, ոչինչ, որը կպահամապատսխաներ մշտագո հայեցակարգին։ Մասոնական Աստվածը մարմնավորում է համընդհանուր հավասարակշռություն։ Աստված ճարտարապետ է, ով պահում է կոմնացույցը, մուրճը, մակարդակը, աշխատանքի բոլոր գործիքները։ Այդպիսի Աստծու բարոյական կարգը արդարությունն է։ Ահա և մասոնության աստվածաբանությունը»։  


ԱշխատանքներըԽմբագրել

  • 1840 թ.— Qu’est ce que la propriété? (ռուս.՝ «Ի՞նչ է սեփականությունը»)
  • 1842 թ.— Avertissement aux propriétaires (ռուս.՝ «Սեփականատերերի զգուշացումը»)
  • 1843 թ.— Principes d’organisation politique, ou la création de l’ordre dans l’humanité (ռուս.՝ «Քաղաքական կազմակերպության սկզբունքները կամ մարդկային կարգի ստեղծումը»)
  • 1849 թ.— Résumé de la question sociale
  • 1853 թ.— Le manuel du spéculateur à la bourse
  • 1858 թ.— De la justice dans la révolution et dans l’Eglise (ռուս.՝ «Հեղափոխության և եկեղեցու արդարության մասին»)
  • 1861 թ.— La Guerre et la Paix (ռուս.՝ «Պատերազմը և աշխարհը»)
  • 1863 թ.— Du principe Fédératif (ռուս.՝ «Ֆեդերատիվ սկզբունքի մասին»)
  • 1865 թ.— De la capacité politique des classes ouvrières (ռուս.՝ «Բանվոր դասակարգի քաղաքական ունակությունների մասին»)
  • 1866 թ.— Théorie de la propriété (ռուս.՝ «Սեփականության տեսություն»)
  • 1875 թ.— Du principe de l’art (ռուս.՝ «Արվեստի սկզբունքը»)
  • 1875 թ.— Correspondences (ռուս.՝ «Նամակ»)

ՀղումներԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118596780 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 Sycomore / Assemblée nationale
  4. 4,0 4,1 SNAC — 2010.
  5. 5,0 5,1 Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  6. 6,0 6,1 Indiana Philosophy Ontology Project
  7. 7,0 7,1 Brockhaus Enzyklopädie
  8. 8,0 8,1 Прудон Пьер Жозеф // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  9. http://www.debate.org/reference/emma-goldman
  10. http://www.debate.org/reference/peter-kropotkin
  11. http://www.ingentaconnect.com/content/whp/ev/2011/00000020/00000001/art00008?crawler=true
  12. http://www.theguardian.com/books/booksblog/2007/jan/08/week
  13. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/331018/Ferdinand-Lassalle
  14. LIBRIS — 2018.
  15. Մ. Մորամարկո Մասոնությունը նախկինում և հիմա ՄԱՍՈՆՆԵՐԻ ԿԵՆՍԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԸ — Մասոնության պատմության էլեկտրոնային գրադարան