Պաուլ Կլեե (գերմ.՝ Paul Klee, 18 դեկտեմբեր 1879, Մյուխենբուխզեե, Բեռնի մոտ - 29 հուլիսի 1940, Լոկառնո), գերմանացի նկարիչ, գրաֆիկ, արվեստի տեսաբան, 20-րդ դարի խոշոր ավանգարդիստ արվեստագետ։

Պաուլ Կլեե
գերմ.՝ Paul Klee
Paul Klee 1911.jpg
Ծնվել էդեկտեմբերի 18, 1879(1879-12-18)[1][2][3][…]
ԾննդավայրՄյուխենբուխզեե
Վախճանվել էհունիսի 29, 1940(1940-06-29)[4][1][2][…] (60 տարեկան)
Մահվան վայրՄուրալտո[4]
ՔաղաքացիությունFlag of Germany (1935–1945).svg Գերմանական ռայխ
ԿրթությունՄյունխենի գեղարվեստի ակադեմիա և State University of Music and Performing Arts Stuttgart?
Մասնագիտություննկարիչ, համալսարանի պրոֆեսոր, վիզուալ արտիստ, գծանկարիչ, վիմագրող և դիզայներ
Ոճէքսպրեսիոնիզմ, սյուրռեալիզմ և պուանտիլիզմ
Ուշագրավ աշխատանքներSumpflegende?, Twittering Machine? և Angelus Novus?
ԱշակերտներHarald W. Lauesen?
Ներշնչվել էՋեյմս Էնսոր[5], Պաբլո Պիկասո և Artistry of the Mentally Ill?[6]
ԱնդամակցությունDie Blaue Vier և Կապույտ հեծյալ
ստորագրություն
Klee autograph.svg
Paul Klee Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Կլեեն ստացել է բազմակողմանի կրթություն, այդ թվում՝ երաժշտական։ Նվագել է ջութակ[7]։ Հետևելով Վասիլի Կանդինսկու օրինակին՝ Կլեեն 19 տարեկանում մեկնում է Մյունխեն և ընդունվում է ակադեմիա՝ Ֆրանց ֆոն Շտուկի դասարան։ 1901 թվականին ճանապարհորդում է Իտալիայով և հրապուրվում է իտակալան վերածննդի նկարչությամբ։ Կլեեի գեղագիտական հասունացման մեջ մեծ դեր է խաղում նրա այցելությունը Նեապոլ։ Նեապոլի ակվարիումում նա ազդվում է Հանս ֆոն Մարեի որմնանկարնեից և բուն ակվարիումից։

1911 թվականին Կլեեն հանդիպում է ժամանակի կերպարվեստի խոշոր բազմաթիվ ներկայացուցիչների՝ Կանդինսկի, Յավլենսկի, Ֆրանց Մարկ, Գաբրիելա Մյունտեր և այլն։ Նույն թվին Կլեեն մասնակցում է Կանդինսկու և Մարկի հիմնած «Կապույտ հեծյալ» (գերմ.՝ Der Blaue Reiter) խմբի ցուցահանդեսին։ Այդ ժամանակ Կլեեն ազդվում է Ռոբեր Դելոնեից, որի "Լույսի մասին" էսսեի իր թարգմանությունը լույս է տեսնում "Der Sturm" պարբերականում 1913 թվականի հունվարին։

Այդ ընթացքում Պաուլ Կլեեի մոտ ձևավորվում է ուրույն ոճ, որին նկարիչը հարազատ է մնում հետագա 30 տարիներին։ 1911 թվականին Պաուլ Կլեեն սկսում է պահել իր բոլոր ստեղծագործություններն ընդգրկող կատալոգ։ Ներառյալ վաղ տարիների նկարչական փորձերը` կատալոգը պարունակում է շուրջ 9000 աշխատանք։

 
Պաուլ Կլեեի կենտրոնը Բեռնում, Շվեյցարիա

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Paul Klee
  3. Paul Ernst Klee — 2006.
  4. 4,0 4,1 Клее Пауль // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. Union List of Artist Names
  6. https://www.nybooks.com/daily/2015/12/30/art-of-instinct/
  7. Հերբերտ Ռիդ, "Արդի նկարչության համառոտ պատմություն", Սարգիս Խաչենց, 2002, Երևան, էջ 128