Բացել գլխավոր ցանկը
Չեխիայի Բռնո քաղաքի թատրոնը

Չեխիայի թատրոնի զարգացման ակունքները հին հեթանոսական ցեղերի ծեսերն են, ավելի ուշ՝ գեղջկական տոնակատարությունները։ Առաջին դպրոցական դրաման Կիրմեզերի «Չեխական կատակերգություն հարուստ Լազարի մասին» ստեղծագործությունն էր (գրվել և խաղացվել է չեխերեն)։ Ճիզվիտների դպրոցական թատրոնին հակադրվել է ժողովրդական սիրողական թատրոնը։ Չեխիայի թատրոնի զարգացման նոր փուլը կապված է ազգային ազատագրական շարժման վերելքին։ Չեխ լուսավորիչները վերականգնել են ազգային ավանդույթները, ինքնատիպություն հաղորդել ազգային դրամատուրգիային, դաստիարակել դերասաններ։ 1737 թվականին Պրագայում կառուցվել է թատրոնի շենք։ 1783 թվականին բացվել է Նոստիցկի թատրոնը (1797 թվականից՝ Դասային), ուր, գերմաներենից բացի, տրվել են նաև չեխերեն ներկայացումներ (1824-1834 թվականներին՝ կանոնավոր կերպով)։ Թատերարվեստում ռոմանտիկական ուղղության ներկայացուցիչն էր դերասան, դրամատուրգ և թատերական գործիչ Կոլարը։ 1845 թվականին կազմակերպվել է Չեխական ազգային թատրոն ստեղծելու ընկերություն։

1862-1883 թվականներին Պրագայում գործել է ժամանակավոր թատրոնը՝ օպերային և դրամատիկական թատերախմբերով, ներառելով լավագույն դերասաններին (Շիմանովսկի, Սկլենարժովա-Մալա, Կոլար, Մոշնա և ուրիշներ)։ 1883 թվականին ժողովրդի հավաքած դրամով Պրագայում կառուցվել է Ազգային թատրոնը, որն ունեցել է դրամատիկական, օպերային և բալետային խմբեր։ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին երևան եկած բազմաթիվ գեղարվեստական հոսանքներից առաջատարը բեմական ռեալիզմն էր, որին նպաստել են Կվապիլովան, Վոյանը, Մոշնան, Գյուբներովան և ուրիշներ։ Ազգային թատրոնը սերտ կապեր է հաստատել բանվորական կոլեկտիվների հետ, ստեղծվել է Բանվորական թատերական ինքնագործունեության միությունը (1911)։ Չեխական թատրոնի զարգացումը բուրժուական Չեխոսլովակիայի հանրապետությունում արտացոլել է դասակարգային սուր պայքարի բոլոր փուլերը։ Չեխոսլովակիայի կոմկուսի հիմնադրումը (1921) նպաստել է սոցիալիստական գաղափարների ներթափանցմանը թատերական գործիչների միջավայր, սլավոնական թատրոնի հետ կապերի ուժեղացմանը։ Մեծ նշանակություն է ունեցել Ֆուչիկի, Մայերովայի, Կոնրադի, Նեեդլիի և այլոց գործունեությունը։ Ազգային թատրոնում բեմադրվել են՝ Չապեկի «Միջատների կյանքից» (1922, 1926, 1932), «Սպիտակ հիվանդություն» (1937), «Մայրը» (1938) և այլն։ Ստեղծվել են պրոֆեսիոնալ հեղափոխական նոր թատրոններ։ Բեմադրվել են նաև սովետական դրամատուրգների գործերը։ Չեխոսլովակիան ֆաշիստ, օկուպանտներից ազատագրվելուց (1945) հետո չեխ․ թատրոնը դարձել է սոցիալիստական մշակույթի շինարարության ակտիվ մասնակից։ Կառավարությունը վերացրել է մասնավոր թատրոնները, ընդունել «Օրենք թատրոնի մասին» (19481940-1950-ական թվականներին ստեղծվել են նոր թատրոններ, 1960-1970-ական թվականներին՝ փորձարարական կոլեկտիվներ՝ Փոքր ձևերի թատրոններ։ Ռեժիսուրայի զարգացմանը նպաստել են Պալոուշը, Սոկոլովսկին, Կաչերը, Շերհաուֆերը և ուրիշներ։ Առաջատար դերասաններից են՝ Զաբորսկին, Ռուժեկը, Օ․ Շիմաչեկը, Վ․ Շմերալը։

Տես նաևԽմբագրել

(տես նաև Չեխոսլովակիա, Թատրոն բաժինը)։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 695