Շառլ Մարի դե լա Քոնդամին

Շառլ Մարի դե լա Քոնդամին (Шарль Лакондамин, ֆր.՝ Charles-Marie de la Condamine;

Շառլ Մարի դե լա Քոնդամին
ֆր.՝ Charles Marie de La Condamine
Դիմանկար
Ծնվել էհունվարի 28, 1701(1701-01-28)[1][2][3][…]
ԾննդավայրՓարիզ[4]
Մահացել էփետրվարի 4, 1774(1774-02-04)[5][1][2][…] (73 տարեկան)
Մահվան վայրՓարիզ[4]
ՔաղաքացիությունRoyal Standard of the King of France.svg Ֆրանսիա
ԿրթությունԼուիս լե Գրանդի քոլեջ (Փարիզ)
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս, ճանապարհորդ հետազոտող, աստղագետ, բուսաբան, հանրագիտական և աշխարհագրագետ
Զբաղեցրած պաշտոններՖրանսիական ակադեմիայի 23-րդ աթոռ[6]
Պարգևներ և
մրցանակներ
Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ
ԱնդամությունՖրանսիական ակադեմիա[6], Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Ստանիսլավի ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա և Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա
Ստորագրություն
Charles Marie de La Condamine signature.png
Charles Marie de La Condamine Վիքիպահեստում

հունվարի 28, 1701(1701-01-28)[1][2][3][…], Փարիզ[4] - փետրվարի 4, 1774(1774-02-04)[5][1][2][…], Փարիզ[4]), ֆրանսիացի աստղագետ, գեոդեզիստ և ճանապարհորդ։

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծնվել է Փարիզում՝ հարուստ ազնվական ընտանիքում։ Իր ծագման պատճառով զինվորական ծառայության է անցել և մասնակցել է Ռոզասի պաշարմանը, սակայն շուտով իրեն բացառապես նվիրում է գիտությանը և արդեն 1730 թվականից եղել է ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ։ Նա ուշադրություն գրավեց միջօրեականների տարբերությունները որոշելու իր առաջարկությունով, որոնք այդ ժամանակ որոշվում էին մեծ սխալներով։

17361746 թվականներին նա Բուգերի (ֆր.՝ Pierre Bouguer) և Գոդենի (ֆր.՝ Louis Godin) հետ գիտական ​​արշավ է իրականացնում Հարավային Ամերիկայում՝ չափելու համար հասարակածով անցնող միջօրեականի աղեղը, որպեսզի ապացուցի, որ Երկիրը իդեալական գնդաձև չէ, ինչպես ընդունված էր կարծել այդ ժամանակ: Գրեթե հենց սկզբից գիտական արշավը չհաջողվեց, քանի որ արշավախմբի ղեկավարը՝ Գոդենը, անձնական կարիքների համար ծախսել էր արշավախմբի գրեթե ամբողջ գումարը։ Իսկ արշավախումբը, որը կտրել-անցել էր նախատեսվածից երեք անգամ ավելի երկար ճանապարհ, ամբողջ ընթացքում ենթարկվում է ծանր զրկանքների, բայց դրա շնորհիվ Քոնդամինը հայտնաբերեց (տեղի բնիկներից) կաուչուկը և քինինը։ Այս արշավի ընթացքում նա առաջինն է նկարագրել ռետինե արտադրանք պատրաստելու գործընթացը: Այնուհետև նա նկարագրեց մալարիայի՝ քինինով բուժման գործընթացը. արշավախումբն առաջինն ուսումնասիրեց և նկարագրեց quinquina՝ Լոխայի հովտից մի ծառ, որը Լիննան 1742 թվականին անվանեց Cinchona[7]։

Այնուհետև մի քանի գիտական ուղևորություններ է կատարել, օրինակ, արևի սկավառակի առջև Վեներայի անցումը դիտարկելու համար: Բացի ծավալով աննշան հուշագրություններից, լա Քոնդամինը տպագրել է «Manière de déterminer la différence en longitude de deux lieux peu éloignés l’un de l’autre» (П., 1735), «Projet d’une mesure invariable, commune à toutes les nations» (1747), «Mesure des trois premiers degrés du méridien dans l’hémisphère austral» (1751) և «Journal du voyage fait par l’ordre du Roi à l'équateur» (1751)։ Լա Քոնդամինի կենսագրությունը գրվել է Կոնդորսեի կողմից։

2006-ին BBC-ն նկարահանեց «Քաղաքակրթության փուլեր» շարքի ֆիլմը՝ «Աշխարհագրական հայտնագործություններ. Երկրի ձևը» (անգլ.՝ Voyages of discovery. Figure of the Earth), որը պատմում է ֆրանսիացի հետազոտողների՝ Հարավային Ամերիկա կատարած արշավի մասին:

ՀիշողությունԽմբագրել

1935 թվականին Միջազգային աստղագիտական ​​միությունը Լուսնի տեսանելի կողմում գտնվող խառնարանը անվանակոչեց Շառլ Մարի դե լա Քոնդամինի անունով:

ԾանոթագրությունԽմբագրել

ԳրականությունԽմբագրել