Բացել գլխավոր ցանկը
Նույնասեռ ամուսնություն Մեծ Բրիտանիայում, 2015 թ.
Նույնասեռ ամուսնություն Հարավային Աֆրիկայում, 2007 թ.

Նույնասեռ ամուսնություն, ամուսնությունն է նույն սեռն ունեցող մարդկանց միջև։ Ինչպես հետերոսեքսուալ մարդիկ, նույնասեռական մարդիկ ևս մտնելով նման միության մեջ ստանում են մի շարք իրավունքներ ու պարտականություններ միմյանց հանդեպ։

Բովանդակություն

Ներկայիս կարգավիճակԽմբագրել

2018 թվականի դրությամբ, նույնասեռ ամուսնությունները օրինական են (երկրի ամբողջ տարածքով կամ մասնակի) 22 երկրներում, որոնց բնակչության թիվը ընդհանուր կազմում է 1 միլիարդից ավելի։

ԵվրոպաԽմբագրել

Նիդերլանդները առաջին երկիրն է Եվրոպայում և ամբողջ աշխարհում, որն օրինականացրել է նույնասեռ ամուսնությունները: Նիդերլանդներից հետո նույնասեռ ամուսնությունները օրինականացրել է Բելգիան 2003 թվականի հունիսի 1-ին։ 2005 թվականի հունիսի 3-ին նույնասեռ ամուսնությունները ճանաչեց Իսպանիան, 2008-ին՝ Նորվեգիան, իսկ 2009-ին՝ Շվեդիան։ 2010 թվականին օրինականացրեցին Պորտուգալիան և Իսլանդիան։ 2012-ին՝ Դանիան։ 2013 թվականի Մայիսի 23-ին օրինականացվեցին Ֆրանսիայում, 2015 թվականին օրինականացվեցին Լյուքսեմբուրգում և Իռլանդիայում, 2017 թվականին՝ Ֆինլանդիայում, Մալթայում և Գերմանիայում։ 2019 թվականից սկսած Ավստրիայում նույնպես օրինական են նույնասեռ ամուսնությունները։

Միացյալ ԹագավորությունԽմբագրել

Միացյալ Թագավորությունում 2018 թվականի դրությամբ նույնասեռ ամուսնությունները գործում են Անգլիայում և Ուելսում (2014 թվականի մարտի 3), Շոտլանդիայում (2014 թվականի դեկտեմբերի 16), 2018 թվականի դրությամբ Արքայական տարածքները և 14 Բրիտանական անդրծովյան տարածքներից 8-ը նույնպես ճանաչում են նույնասեռ ամուսնություններ։ Հյուսիսային Իռլանդիայում նույնասեռ ամուսնությունները չեն ճանաչվում, բայց ճանաչվում են քաղաքացիական միություններ։ Սարկ կղզին չի ճանաչում նույնասեռ ամուսնություններ։

ԱսիաԽմբագրել

2019 թվականի Մայիսի 17-ին՝ հոմոֆոբիայի և տրանսֆոբիայի դեմ պայքարի միջազգային օրը, Թայվանը դարձավ առաջինը երկիրը Ասիայում, որը կօրինականացնի նույնասեռ ամուսնությունները[1]։

Հյուսիսային ԱմերիկաԽմբագրել

Կանադան ճանաչեց նույնասեռ ամուսնությունները 2005 թվականի հուլիսի 20-ին, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները՝ 2015 թվականի հուլիսի 26-ին[2]։

ՄեքսիկաԽմբագրել

Մեքսիկայում առաջին անգամ նույնասեռ ամուսնությունները օրինականացվել են մայրաքաղաք Մեխիկոյում: Ներկայիս պահին մի շարք նահանգներ նույնպես օրինականացրել են նույնասեռ ամուսնությունները, իսկ մնացած նահանգները ճանաչում են ամուսնությունները, որոնք օրինականացվել են այլ նահանգներում։

Հարավային ԱմերիկաԽմբագրել

Հարավային Ամերիկայի 4 երկրներ ճանաչում են նույնասեռ ամուսնություններ։ Դրանք են՝ Արգենտինան (2010 թվականի հուլիսի 22), Բրազիլիան (2013 թվականի մայիսի 16), Ուրուգվայը (2013 թվականի օգոստոսի 5) և Կոլումբիան (2016 թվականի ապրիլի 28)։

ԱֆրիկաԽմբագրել

Հարավային Աֆրիկան աֆրիկական միակ երկիրն է, որը ճանաչում է նույնասեռ ամուսնությունները (2006 թվականի Նոյեմբերի 30)։

ՕվկիանիաԽմբագրել

Նոր Զելանդիան (2013 թվականի օգոստոսի 19) և Ավստրալիան (2017 թվականի դեկտեմբերի 9) ճանաչում են նույնասեռ ամուսնությունները։

ՀավելյալԽմբագրել

Հայաստանը, Էստոնիան և Իսրայելը ճանաչում են նույնասեռ ամուսնությունները, որոնք կատարվել են այլ երկրներում։ Նույնասեռ ամուսնությունները օրենքով պատրաստվում է ճանաչել նաև Կոստա Ռիկան[3]։

Բանավեճեր ամուսնության հավասարության վերաբերյալԽմբագրել

Նույնասեռ ամուսնությունների ճանաչումը համարվում է մարդու իրավունք և քաղաքացիական իրավունք, նաև քաղաքական, սոցիալական և կրոնական վեճի առարկա[4]։ Նույնասեռ ամուսնությունների կողմնակիցները հիմնականում մարդու իրավունքների և քաղաքացիական իրավունքների պաշտպան կազմակերպություններ, բժշկական և գիտական համայնքներ են, իսկ ընդիմախոսները՝ կրոնական խմբեր։ Տարբեր հավատքի համայնքներ ամբողջ աշխարհում նույնասեռ ամուսնությունների օրինականացման կողմնակից են, մինչդեռ շատ կրոնական համայնքներ դեմ են։

ՊատմությունԽմբագրել

Երկու նույն սեռի ներկայացուցիչ անձանց միջև ամուսնությունը ճանաչելու գաղափարի շուրջ հասարակության քննարկումները ծագել են Արևմտյան աշխարհում 20-րդ դարի երկրորդ կեսում։ Դրան նպաստել են 1960-ական թվականների խորը հասարակական փոփոխությունները, նույնասեռականության վերաբերյալ հասարակության կարծիքի փոփոխությունը, ԼԳԲՏ մարդկանց հետապնդող օրենքների չեղարկումը, Առողջապահության Համաշխարհային Կազմակերպության կողմից նույնասեռականությունը հիվանդությունների ցանկից հեռացնելը և ԼԳԲՏ-շարժման ձևավորումը[5][6][7][8]։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. https://edition.cnn.com/2019/05/17/asia/taiwan-same-sex-marriage-intl/index.html 
  2. «Gay marriage legalised across US»։ BBC News (en-GB)։ 2015-06-27։ Վերցված է 2018-08-25 
  3. «Taiwan Court Rules Same Sex Marriage Legal in Asia First»։ NBC News։ May 24, 2017։ Վերցված է April 6, 2018  «Gay marriage in Austria approved by Constitutional Court»։ Deutsche Welle։ 5 December 2017։ Վերցված է 5 December 2017  Chinchilla Sofía (9 August 2018)։ «Sala IV da 18 meses para que entre en vigencia el matrimonio homosexual»։ La Nación։ Վերցված է 9 August 2018 
  4. https://supreme.justia.com/cases/federal/us/576/14-556/ «Inter-American court backs same-sex marriage»։ BBC News (en-GB)։ 2018։ Վերցված է 2018-08-26  «Obergefell v. Hodges, 576 U.S. ___ (2015)»։ Justia Law (անգլերեն)։ Վերցված է 2018-08-26  «Decision in Perry v. Schwarzenegger»։ 2013-03-16։ Վերցված է 2018-08-26 
  5. «Перевод решения Верховного Суда США о разрешении однополых браков»։ zakon.ru։ Վերցված է 2018-08-27 
  6. LOI n° 2013-404 du 17 mai 2013 ouvrant le mariage aux couples de personnes de même sexe, 17 mai 2013, https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000027414540&dateTexte=&categorieLien=id, վերցված է 2018-08-27 
  7. «Однополые браки в Америке: 50 лет борьбы»։ Радио Свобода (ռուսերեն)։ Վերցված է 2018-08-27 
  8. http://www.intelros.ru/pdf/gender_issledovaniya/2010_20-21/03.pdf