Նիկոլայ Իվանի Լոբաչևսկի (ռուս.՝ Николай Иванович Лобачеевский, նոյեմբերի 20 (դեկտեմբերի 1), 1792[1], Նիժնի Նովգորոդ, Ռուսական կայսրություն[2] - փետրվարի 12 (24), 1856[1][3], Կազան, Կազանի գավար, Կազանի գուբերնիա, Ռուսական կայսրություն[2]), ռուս մաթեմատիկոս։

Նիկոլայ Լոբաչևսկի
Николай Лобачевский
Nikolay Ivanovich Lobachevsky.jpeg
Ծնվել էնոյեմբերի 20 (դեկտեմբերի 1), 1792[1]
Նիժնի Նովգորոդ, Ռուսական կայսրություն[2]
Մահացել էփետրվարի 12 (24), 1856[1][3] (63 տարեկանում)
Կազան, Կազանի գավար, Կազանի գուբերնիա, Ռուսական կայսրություն[2]
ԳերեզմանԱրսկոե գերեզմանատուն
Բնակության վայր(եր)Q56024391?[4]
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս և պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ)Կազանի կայսերական համալսարան
Գործունեության ոլորտերկրաչափություն, հանրահաշիվ, մաթեմատիկական անալիզ, հավանականությունների տեսություն և Եռանկյունաչափություն
Պաշտոն(ներ)ռեկտոր
ԱնդամակցությունԳյոթինգենի Գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատերԿազանի Դաշնային համալսարան
Գիտական աստիճանգիտության մագիստր (1811)
Տիրապետում է լեզուներինԻտալիա[1]
Գիտական ղեկավարJohann Christian Martin Bartels?[5]
Եղել է գիտական ղեկավարՆիկոլայ Բրաշման[6]
Հայտնի աշակերտներJoseph A. Bolzano?, Նիկոլայ Զինին, Alexander Popov? և Erast Yanishevsky?
ՊարգևներՍուրբ Աննայի Առաջին Փառքի շքանշան Սուրբ Աննայի 2-րդ աստիճանի շքանշան Սուրբ Աննայի 3-րդ աստիճանի շքանշան Սուրբ Ստանիսլավի 1-ին աստիճանի շքանշան Սուրբ Ստանիսլավի 2-րդ աստիճանի շքանշան Սուրբ Վլադիմիրի 4-րդ աստիճանի շքանշան Սուրբ Ստանիսլավի 3-րդ աստիճանի շքանշան և Սուրբ Վլադիմիրի 3-րդ աստիճանի շքանշան
Ստորագրություն
Nikolay Lobachevsky signature.jpg
Nikolai Lobachevsky Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Նիկոլայ Լոբաչևսկին 1807 - 1811 թթ. ուսանել և ապա դասավանդել է Կազանի համալսարանում, որտեղ 1816 թ. ստացել է պրոֆեսորի կոչում։ 1820 - 1822 թթ. եղել է այդ համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետի դեկան, 1827 - 1846 թթ.՝ ռեկտոր։ 1830 թ. Լոբաչևսկին հրատարակել է իր նոր ստեղծած երկրաչափության հիմունքները, որոնք թերևս սկզբում չընդունվեցին, բայց հետագայում մեծ ազդեցություն ունեցան XIX դարի մաթեմատիկական մտածողության վրա։

Նիկոլայ Լոբաչևսկին աշխատանքներ ունի հանրահաշվի, մաթեմատիկական անալիզի, հավանականությունների տեսության, մեխանիկայի, ֆիզիկայի, աստղագիտության վերաբերյալ։ Լոբաչևսկին ստեղծել է նոր՝ Էվկլիդեսյանից տարբեր երկրաչափություն՝ Լոբաչևսկու երկրաչափությունը, որն արմատապես փոխեց տարածության բնույթի մասին մինչ այդ իշխող պատկերացումները և մեծապես խթանեց մաթեմատիկական մտածողության զարգացմանը։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Лаптев Б. Л. Лобачевский Николай Иванович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1973. — Т. 14 : Куна — Ломами. — С. 585–586.
  3. 3,0 3,1 3,2 Русский биографический словарь / под ред. А. А. Половцов, Н. П. Чулков, Н. Д. Чечулин et al. — СПб., М..
  4. http://inde.io/article/8836-novoe-mesto-muzey-lobachevskogo-v-rektorskom-dome-kfu
  5. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  6. Mathematics Genealogy Project — 1997.

ԱղբյուրներԽմբագրել

  • Դպրոցական մեծ հանրագիտարան։ Գիրք 1, հատոր 1։ Երևան 2008, էջ 403

Արտաքին հղումներԽմբագրել