Նիկոլայ Նիկոլաեվիչ Զինին (ռուս.՝ Николай Николаевич Зинин, օգոստոսի 13 (25), 1812[1], Շուշի, Ռուսական կայսրություն[1][2] - փետրվարի 6 (18), 1880[1], Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն[2]), ռուս օրգանիկ քիմիկոս։

Նիկոլայ Զինին
Nikolai Nikolajewitsch Sinin.JPG
Ծնվել էօգոստոսի 13 (25), 1812[1]
Շուշի, Ռուսական կայսրություն[1][2]
Մահացել էփետրվարի 6 (18), 1880[1] (67 տարեկան)
Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն[2]
ԳերեզմանՍմոլենսկի գերեզմանատուն
ՔաղաքացիությունFlag of the Russian Empire (black-yellow-white).svg Ռուսական կայսրություն
Ազգությունռուս
Մասնագիտությունorganic chemist և գյուտարար
Հաստատություն(ներ)Կազանի կայսերական համալսարան և Կայսերական բժշկա-վիրաբուժական ակադեմիա
Գործունեության ոլորտՕրգանական քիմիա
Պաշտոն(ներ)ընկերության նախագահ[1][3]
ԱնդամակցությունՌուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Q4401048?, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա[3], Գերմանական քիմիական ընկերություն[3] և Chemical Society?[3]
Ալմա մատերԿազանի Դաշնային համալսարան (հունիսի 24 (հուլիսի 6), 1833)[1]
Գիտական աստիճանբնական գիտությունների դոկտոր
Գիտական ղեկավարՅուստուս Լիբիխ
Եղել է գիտական ղեկավարԱլեքսանդր Բուտլերով
Հայտնի աշակերտներԱլեքսանդր Բուտլերով[3], Pyotr Alekseyev?, Նիկոլայ Բեկետով[4] և Ալեքսանդր Բորոդին[3]
Երեխա(ներ)Nikolay Zinin?
Ստորագրություն
Zinin NN sig.jpg
Nikolay Zinin Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ականավոր ռուս գիտնական, քիմիկոս Նիկոլայ Նիկոլաևիչ Զինինը (1812 – 1880) հանդիասնում է հայտնի Կազանի քիմիկ-օրգանիկների դպրոցի հիմնադիրը։ Կազանի համալսարանում մինչև հիմա խնամքով պահվում է անիլինի փոքր քանակություն, որը ստացել է Զինինը 1842թ.՝ վերականգնելով նիտրոբենզոլը կատալիզատորի ներկայությամբ (այժմ այդ ռեակցիան կրում է Զինինի անունը)։

1842 թ. հայտնաբերել է արոմատիկ նիտրոմիացությունների վերականգման ռեակցիան և ստացել անիլին։ Ցույց է տվել, որ ամինները՝ որպես հիմքեր, տարբեր թթուների հետ կարող են առաջացնել աղեր։ Սինթեզել և ուսումնասիրել է այլ օրգանական միացություններ։

Զինինը հիմնել է Կազանի օրգանիկ քիմիկոսների դպրոցը։ Նրա աշակերտն էր Ա. Մ. Բուտլերովը։

Ռուս քիմիկոսների շրջանում նրա հեղինակությունն այնքան բարձր էր, որ 1868թ.-ին ակադեմիկ Զինինը ընտրվեց որպես ռուսական քիմիական ընկերության նախագահ։ Այդ պաշտոնում նա աշխատեց 10 տարի։  

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 1,9 Меншуткин Б. Зинин, Николай Николаевич (ռուս.) // Русский биографический словарьСПб.: 1916. — Т. 7. — С. 377—390.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Зинин Николай Николаевич // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1972. — Т. 9 : Евклид — Ибсен. — С. 537.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 В. Як. Зинин, Николай Николаевич (ռուս.) // Энциклопедический словарьСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1894. — Т. XIIа. — С. 593—594.
  4. Бекетов, Николай Николаевич (ռուս.) // Энциклопедический словарь / под ред. И. Е. АндреевскийСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1891. — Т. III. — С. 339—340.

ԳրականությունԽմբագրել

  • Бородин А. П. и Бутлеров А. М., Николай Николаевич Зинин. (Воспоминания о нём и биографический очерк), в кн.։ Бутлеров А. М., Соч., т. 3, М., 1958, С.92-116;
  • Фигуровский Н. А., Соловьев Ю. И., Николай Николаевич Зинин, М., 1957 (имеется список трудов Зинина);
  • Меншуткин Б. Зинин, Николай Николаевич // Русский биографический словарь ։ в 25-ти томах. — СПб.—М., 1896—1918.
  • Мусабеков Ю. С., История органического синтеза в России, М., 1958.
  • А. Е. Порай-Кошиц Зинин Н. Н., научное и техническое значение его работ по восстановлению нитросоединений, XII, 1943, 2, 94.
  • Яковлев В. А. Зинин, Николай Николаевич // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона։ В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
  • N. Zinin (1839)։ Beiträge zur Kenntnis einiger Verbindungen aus der Benzoylreihe. In։ Annalen der Pharmacie. 31 (3)։ 329–332.
  • N. Zinin (1840)։ Über einige Zersetzungsprodukte des Bittermandelöls. In։ Annalen der Pharmacie. 34 (2)։ 186–192
  • N. Zinin (1842)։ Beschreibung einiger neuer organischer Basen, dargestellt durch die Einwirkung des Schwefelwasserstoffes auf Verbindungen der Kohlenwasserstoffe mit Untersalpetersäure. In։ Journal für Praktische Chemie. 27 (1)։ 140–153.
  • Richard Willstätter, Heinrich Kubli (1908)։ Über die Reduktion von Nitroverbindungen nach der Methode von Zinin. In։ Berichte der deutschen chemischen Gesellschaft. 41 (2)։ 1936–1940.

Արտաքին հղումներԽմբագրել