Նիլամ Սանջիվա Ռեդի

Նիլամ Սանջիվա Ռեդի (հինդի՝ नीलम संजीव रेड्डी, մայիսի 19, 1913(1913-05-19)[1], Kadapa, Մադրաս նահանգ, Բրիտանական Հնդկաստան - հունիսի 1, 1996(1996-06-01)[1], Բանդալոր, Հնդկաստան[2][3][4]), հնդիկ պետական և քաղաքական գործիչ, 1977-1982 թվականների եղել է Հնդկաստանի նախագահը: Հնդկական ազգային կոնգրես կուսակցության անդամ[5][6]:

Նիլամ Սանջիվա Ռեդի
NeelamSanjeevaReddy.jpg
 
Կուսակցություն՝ Janata Party? (1996) և Հնդկական ազգային կոնգրես (1977)
Կրթություն՝ Մադրասի համալսարան
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ
Դավանանք հինդուիզմ
Ծննդյան օր մայիսի 19, 1913(1913-05-19)[1]
Ծննդավայր Kadapa, Մադրաս նահանգ, Բրիտանական Հնդկաստան
Վախճանի օր հունիսի 1, 1996(1996-06-01)[1] (83 տարեկան)
Վախճանի վայր Բանդալոր, Հնդկաստան
Քաղաքացիություն British Raj Red Ensign.svg Բրիտանական Հնդկաստան, Flag of India.svg Հնդկաստան և Flag of India.svg Dominion of India

ԿենսագրությունԽմբագրել

Նիլամ Սանջիվա Ռեդին ծնվել է 1913 թվականի մայիսի 19-ին Իլուր գյուղում (Մադրասի նախագահություն, այժմ՝ Անդհրա-Պրադեշ նահանգի տարածք): Ադյարում ավարտել է թեոսոֆիական թեքությամբ դպրոց, Անանտապուրում ավարտել է Մադրասի համալսարանի արվեստների պետական քոլեջը և Տիրուպատի քաղաքում ավարտել է Շրի Վենկատեշվարա համալսարանը[7]: 1958 թվականին ստացել է այդ համալսարանի իրավունքների պատվավոր դոկտորի աստիճան[8][9]:

Ռեդին ամուսնացել էր Նիլամ Նագարատնամայի հետ: Զույգն ուներ մեկ տղա և երեք դուստր[10]:

Անանտապուր Մահաթմա Գանդիի այցից հետո միացել է Հնդկաստանի անկախության պայքարին, իսկ 1931 թվականին հեռացել է քոլեջից: 1930-ականների սկզբին ընդունվել է Հնդկական ազգային կոնգրես կուսակցություն: Ակտիվ մասնակցել է անկախության համար քաղաքացիական անհնազանդության ու պայքարի կազմակերպմանը, 1936 թվականից մինչև 1946 թվականը Անդհրա-Պրադեշ նահանգում եղել է Հնդկական ազգային կոնգրես կուսակցական կազմակերպության ղեկավարը, բազմիցս զերբակալվել է բրիտանական գաղութային ղեկավարությունների կողմից և 1940 թվականից մինչև 1945 թվականը գտնվել է բանտարկությունում (1942 թվականի մարտ-օգոստոսի ամիսներից փոքր ընդմիջումով)[11]: 1946 թվականի Մադրասի օրենսդրական ժողովում եղել է Հնդկական ազգային կոնգրես կուսակցության պատգամավոր[12]: Նա նաև Մադրասից Հնդկաստանի ընտրական ասամբլեայի անդամ էր[13][14]:

1949 թվականից մինչև 1951 թվականը եղել է Կերալա նահանգի անտառային տնտեսության և բնակարանային շինարարության նախարարը[15]: 1953-1964 թվականներին եղել է Անդհրա-Պրադեշ նահանգի օրենսդրական ժողովի պատգամավոր[16], գլխավոր նախարարի տեղակալ, նահանգի գլխավոր նախարար (1956-1960 և 1962-1964 թվականներին)[17][18][19]: Արդյունաբերական և ֆինանսական զարգացմումից հետո միշտ առաջնությունը տալիս էր գյուղատնտեսության զարգացմանը:

1960 թվականից մինչև 1962 թվականը եղել է Հնդկական ազգային կոնգրես կառավարող կուսակցության նախագահը: 1962 թվականից մինչև 1964 թվականը եղել է Անդհրա-Պրադեշ նահանգի գլխավոր նախարարը[20]: 1964-1967 թվականներին Լալ Բահադուր Շաստրիի և Ինդիրա Գանդիի կառավարություններում եղել է սև մետալուրգիայի և ածխային արդյունաբերության, ինչպես նաև տրանսպորտի, քաղաքացիական ավիացիայի, զբոսաշրջության և նավագնացության նախարար[21]:

1967-1969 և 1977 թվականներին եղել է Հնդկաստանի խորհրդարանի ստորի պալատի՝ Լոկ սաբհայի խոսնակ[22][23]: Այդ պաշտոնում իր անկախությունն ընգծելու նպատակով դուրս է եկել Հնդկական ազգային կոնգրեսից[24]: Այդ ժամանակ սկսել էին դրսևորվել նրա հակասությունները Ինդիրա Գանդիի հետ:

1969 թվականի նախագահական ընտրություններին Ռեդիի թեկնածությունն առաջադրվել է Հնդկական ազգային կոնգրեսի կողմից[25]՝ չնայած Ինդիրա Գանդիի հակազդեցությանը, որը հետո կոչ էր արել կուսակցականներին «խղճով» քվեարկել[26], այլ ոչ թե կուսակցական սկզբունքով՝ աջակցելով Վարահագիրի Գիրիի անկախ թեկնածությունը[27], որն արդյունքում հաղթեց՝ հավաքելով 420 մլն ձայն՝ ընդդեմ Նիլամ Սանջիվա Ռեդիի 405 մլն ձայների[28][29][30]: Այդ արդյունքը բերեց Հնդկական ազգային կոնգրեսում պառակտմանը: Ինդիրա Գանդին նշանակալիորեն ամրապնդել էր իր կառավարությունը, իսկ Ռեդին շուտով հեռացավ քաղաքականությունից[31][32]:

1977 թվականի հուլիսի 25-ին, ակտիվ քաղաքականություն վերադառնալուց հետո, երկրի բոլոր հիմնական քաղաքական կուսակցությունների աջակցությամբ ընտրվել է Հնդկաստանի նախագահ: Այս պաշտոնը զբաղեցրել է մինչև 1982 թվականի հուլիսի 25-ը[33]:

Նիլամ Սանջիվա Ռեդին մահացել է 1996 թվականի հունիսի 1-ին Բանգալորում թոքաբորբից՝ 83 տարեկան հասակում:

ՀիշատակԽմբագրել

2004 թվականին Ռեդիի պատվին Հայդարաբադ քաղաքում հուշարձան է կանգնեցվել, իսկ 2013 թվականին նրա 100-ամյակի պատվին հրատարակվել է փոստային նամականիշ:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Munzinger Archiv (գերմ.) — 1913.
  2. Kalyani Shankar (հունվարի 1, 2007)։ India & the United States: Politics of the Sixties։ Macmillan India։ էջեր 150–։ ISBN 978-0-230-63375-9 
  3. «Former Speakers – N Sanjiva Reddy»։ The Office of the Speaker, Lok Sabha։ Արխիվացված է օրիգինալից մայիսի 8, 2012-ին։ Վերցված է մայիսի 20, 2013 
  4. «Illur gets set for Neelam Sanjeeva Reddy fete»։ Deccan Chronicle։ հունիսի 1, 2013։ Արխիվացված է օրիգինալից մայիսի 4, 2014-ին։ Վերցված է մայիսի 4, 2014 
  5. «Reddys to piggyback on Kapus»։ Deccan Chronicle։ մայիսի 17, 2013։ Արխիվացված է օրիգինալից դեկտեմբերի 10, 2014-ին։ Վերցված է դեկտեմբերի 10, 2014 
  6. «Speech by the President of India, Shri Pranab Mukherjee at the concluding function of the centenary celebrations of the former President of India, Dr.Neelam Sanjeeva Reddy»։ Press Information Bureau, Government of India։ Արխիվացված է օրիգինալից մայիսի 4, 2014-ին։ Վերցված է մայիսի 4, 2014 
  7. «Take a bow to the 'grand old lady'»։ The Hindu։ փետրվարի 5, 2011։ Արխիվացված է օրիգինալից նոյեմբերի 29, 2014-ին։ Վերցված է նոյեմբերի 19, 2012 
  8. «SVU for Sanjeeva Reddy’s statue in Parliament»։ The Hindu։ մայիսի 20, 2013։ Արխիվացված է օրիգինալից նոյեմբերի 29, 2014-ին։ Վերցված է նոյեմբերի 19, 2014 
  9. «About SVU Alumni Association»։ Sri Venkateswara University Alumni Association։ Արխիվացված է օրիգինալից նոյեմբերի 29, 2014-ին։ Վերցված է նոյեմբերի 19, 2014 
  10. «Neelam Sanjeeva Reddy's wife passes away»։ The Hindu։ հունվարի 12, 2010։ Արխիվացված է օրիգինալից փետրվարի 4, 2013-ին։ Վերցված է դեկտեմբերի 11, 2012 
  11. Dubey, Scharada (2009)։ First among equals President of India։ Westland։ էջեր 61–։ ISBN 978-81-89975-53-1 
  12. «Past Presidents – N. Sanjiva Reddy»։ Indian National Congress։ Արխիվացված է օրիգինալից նոյեմբերի 29, 2014-ին։ Վերցված է նոյեմբերի 9, 2014 
  13. «LIST OF MEMBERS OF THE CONSTITUENT ASSEMBLY (AS IN NOVEMBER, 1949)»։ Parliament of India։ Արխիվացված է օրիգինալից հունիսի 9, 2012-ին։ Վերցված է նոյեմբերի 22, 2014 
  14. «Contribution of K. Subba Rao, Sanjeeva Reddy recalled»։ The Hindu։ հունվարի 27, 2011։ Արխիվացված է օրիգինալից հունվարի 9, 2016-ին։ Վերցված է դեկտեմբերի 11, 2012 
  15. «Former Speakers – N Sanjiva Reddy»։ Արխիվացված է օրիգինալից մայիսի 8, 2012-ին։ Վերցված է դեկտեմբերի 11, 2012 
  16. «… just as it hosted the first Assembly session in 1954»։ The Hindu։ հունիսի 10, 2014։ Արխիվացված է օրիգինալից նոյեմբերի 29, 2014-ին։ Վերցված է նոյեմբերի 22, 2014 
  17. «First linguistic State gets split»։ The Hindu։ հունիսի 2, 2014։ Արխիվացված է օրիգինալից նոյեմբերի 29, 2014-ին։ Վերցված է նոյեմբերի 22, 2014 
  18. «Seemandhra leaders set to dominate Andhra Pradesh now»։ Deccan Chronicle։ ապրիլի 16, 2014։ Արխիվացված է օրիգինալից նոյեմբերի 29, 2014-ին։ Վերցված է նոյեմբերի 22, 2014 
  19. «Kiran beats PV, Rosaiah, Anjaiah in tenure»։ The Hindu։ նոյեմբերի 25, 2012։ Արխիվացված է օրիգինալից նոյեմբերի 30, 2012-ին։ Վերցված է դեկտեմբերի 11, 2012 
  20. «Project's new appellation confined to files»։ The Hindu։ օգոստոսի 23, 2005։ Արխիվացված է օրիգինալից հոկտեմբերի 21, 2013-ին։ Վերցված է մայիսի 29, 2013 
  21. Chander Prakash (2003)։ India: Past and Present։ New Delhi: A P H Publishing։ էջ 285։ ISBN 9788176484558 
  22. Statistical Report on General Elections 1967 to the Fourth Lok Sabha։ Election Commission of India։ 1968։ էջ 109։ Արխիվացված է օրիգինալից հուլիսի 18, 2014-ին։ Վերցված է նոյեմբերի 20, 2014 
  23. «Frequently Asked Questions on Lok Sabha (As on 21.12.2009)»։ Lok Sabha Secretariat։ Արխիվացված է օրիգինալից հունիսի 22, 2013-ին։ Վերցված է հունիսի 5, 2013 
  24. «Meira vows to be neutral, but mum on quitting Cong»։ The Indian Express։ հունիսի 3, 2009։ Վերցված է նոյեմբերի 27, 2014 
  25. Malhotra Inder (դեկտեմբերի 23, 2013)։ «A populist move, a party chasm»։ Indian Express։ Արխիվացված է օրիգինալից նոյեմբերի 29, 2014-ին։ Վերցված է նոյեմբերի 26, 2014 
  26. «The untold story of Indira Gandhi- Extract from ndira Gandhi: A Biography by Pupul Jayakar»։ India Today։ դեկտեմբերի 15, 1992։ Արխիվացված է օրիգինալից հունվարի 9, 2016-ին։ Վերցված է նոյեմբերի 26, 2014 
  27. Ramachandra Guha (փետրվարի 10, 2011)։ India After Gandhi: The History of the World's Largest Democracy։ Pan Macmillan։ էջեր 438–։ ISBN 978-0-330-54020-9։ Արխիվացված է օրիգինալից հոկտեմբերի 26, 2017-ին 
  28. «Sanjiva Reddy only President elected unopposed»։ The Hindu։ հունիսի 15, 2012։ Արխիվացված է օրիգինալից հուլիսի 25, 2012-ին։ Վերցված է դեկտեմբերի 11, 2012 
  29. M V Pylee (նոյեմբերի 1, 2009)։ An Introduction To The Constitution Of India, 5E։ Vikas Publishing House Pvt Ltd։ էջեր 158–։ ISBN 978-81-259-1832-5 
  30. Gandhi’s candidate wins in India
  31. Jai Janak Raj (2001)։ Commissions and Omissions by Indian Presidents and Their Conflicts with the Prime Ministers under the Constitution Volume 2։ New Delhi: Regency Publications։ էջեր 3, 4։ ISBN 9788187498483 
  32. «It was one cracker of an election in '69»։ Deccan Herald։ հուլիսի 1, 2012։ Արխիվացված է օրիգինալից նոյեմբերի 29, 2014-ին։ Վերցված է մայիսի 5, 2013 
  33. Jai Janak Raj (2003)։ Presidents of India: 1950–2003։ New Delhi: Regency Publications։ էջ 141։ ISBN 9788187498650 

ԳրականությունԽմբագրել

  • Նիլամ Սանջիվա Ռեդի (Մարդիկ և իրադարձություններ) // The New Times. —М., 1968. — № 27. — С. 27.

Արտաքին հղումներԽմբագրել