Նասրեդդին Թուս Ի Աբու Ջաֆար Մուհամեդ իբն Մուհամեդ իբն Հասան Բաքր (պարս.՝ محمد ابن محمد ابن حسن طوسی, փետրվարի 18, 1201[1], Թուս, Nizari Ismaili state[2][1] - հունիսի 26, 1274[1], Kadhimiya, Բաղդադ, Հուլավյան Իլխանություն[1]), առավել հայտնի Նասր ալ-Դին Թուսի (نصیر الدین طوسی) անվամբ, պարսիկ գիտնական-հանրագիտակ և պետական գործիչ։

Նասր ալ-Դին Թուսի
պարս.՝ نصيرالدین طوسی
Դիմանկար
Ծնվել էփետրվարի 18, 1201[1]
ԾննդավայրԹուս, Nizari Ismaili state[2][1]
Մահացել էհունիսի 26, 1274[1] (73 տարեկան)
Մահվան վայրKadhimiya, Բաղդադ, Հուլավյան Իլխանություն[1]
ԳերեզմանAl-Kadhimiya Mosque
Քաղաքացիություն Խորեզմի թագավորություն,  Աբասյան խալիֆայություն,  Nizari Ismaili state և  Հուլավյան Իլխանություն
Մայրենի լեզուպարսկերեն
Կրոնշիա իսլամ[3]
Ազդվել էԱվիցեննա, Fakhr al-Din al-Razi? և Mu'ayyad al-Din al-'Urdi?
ԵրկերZij-i Ilkhani?, Akhlaq-i Nasiri?, Sharh al-isharat?, Tajrīd al-Iʿtiqād?, Tusi-couple? և Sayr wa Suluk?
Մասնագիտությունաստղագետ, մաթեմատիկոս, փիլիսոփա, աստղագուշակ, Խորագետ, ճարտարապետ, բժիշկ, աստվածաբան, marji', գրող, բանաստեղծ, թարգմանիչ, քաղաքական գործիչ և հեղինակ
ԱշխատավայրAlamut Library? և Մարաղայի աստղադիտարան[2]
 Nasir al-Din Tusi Վիքիպահեստում

1256 թվականից եղել է Հուլավու խանի անձնական խորհրդականն ու դպիրը։ Նասրեդդին Թուսի ղեկավարությամբ կառուցվել է Մարաղայի աստղադիտարանը, կազմվել են աստղացուցակներ (Էլխանյան կամ Իլխանյան աղյուսակներ), որոնք պարունակում են նաև Արեգակի, Լուսնի և այլ մոլորակների ապագա դիրքերի որոշման աղյուսակներ։ «Մեկնություն Էվկլիդեսի» աշխատությունում Նասրեդդին Թուսը ցույց է տվել, որ Էվկլիդեսի զուգահեռ ուղիղների պոստուլատը կապված է եռանկյան անկյունների գումարի հետ։ «Տրակտատ ամբողջական քառանկյան մասին» աշխատությունում շարադրել է հարթ ու ոլորտային եռանկյունաչափությունը՝ որպես ինքնուրույն առարկա։ Գրել է նաև երկրաբանությանը, բժշկությանը, տրամաբանությանը, բարոյագիտությանը, պոեզիային վերաբերող աշխատություններ։

Ծանոթագրություններ

խմբագրել
 Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նասր ալ-Դին Թուսի» հոդվածին։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 183