Նաում Գաբո (Ֆր. Naum Gabo, իսկական անունը՝ Նեեմյա Պևզներ, օգոստոսի 5, 1890(1890-08-05)[1][2][3][…], Բրյանսկ, Օրյոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 23, 1977(1977-08-23)[1][2][3][…], Ուոթերբերի, Նյու Հեյվեն շրջան, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ), ռուս և ամերիկացի նկարիչ, քանդակագործ, ճարտարապետ, արվեստի տեսաբան, համաշխարհային գեղարվեստական ավանգարդի առաջատարներից մեկը։ Պատկանում էր կոնստրուկտիվիզմին, եղել է կինետիկ արվեստի հիմնադիրներից մեկը։ Բրիտանական կայսրության շքանշանի պատվավոր ասպետ-հրամանատար (1973): Անտուան Պևզների եղբայրը։

Նաում Գաբո
NaumGabo1957.jpg
Ծնվել էօգոստոսի 5, 1890(1890-08-05)[1][2][3][…]
ԾննդավայրԲրյանսկ, Օրյոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն
Վախճանվել էօգոստոսի 23, 1977(1977-08-23)[1][2][3][…] (87 տարեկան)
Մահվան վայրՈւոթերբերի, Նյու Հեյվեն շրջան, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն, Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1954–1991).svg ՌԽՖՍՀ և Flag of the United States.svg ԱՄՆ[4]
Մասնագիտությունքանդակագործ, ճարտարապետ, նկարիչ, համալսարանի դասախոս, նկարիչ-փորագրող, լուսանկարիչ, բեմանկարիչ և ուսուցիչ
Ոճաբստրակցիոնիզմ և Կոնստրուկտիվիզմ
Թեմաներքանդակագործություն
ՈւսուցիչՀայնրիխ Վյոլֆլին
ՊարգևներԳուգենհայմի կրթաթոշակ և Բրիտանական կայսրութւան շքանշանի ասպետ-կոմանդոր
ԱնդամակցությունԱրվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Աբստրակցիա-Ստեղծում[5] և Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա
ԱմուսինMiriam Gabo?[6]
ԶավակներNina Williams?
Naum Gabo Վիքիպահեստում
Գաբոյի կինետիկ քանդակը Ռոտերդամում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Նրա ծնողները Բորիս (Բերկո) և Ագրիպինա (Ֆաննի) Պևզներներն էին[7]։ Սովորել է Տոմսկում և Կուրսկում։ 1914 թվականից ապրել և աշխատել է արտասահմանում (Ֆրանսիա, Նորվեգիա, Գերմանիա1915 թվականից հանդես է եկել կեղծանունով։ Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո՝ 1917 թվականի աշնանը, ավագ եղբոր՝ Անտոն Պևզների հետ վերադարձել է Ռուսաստան։ Նա դասավանդել է Վխուտեմասում, մտերիմ է եղել Տատլինի, Մալևիչի, Ռոդչենկոյի հետ։ Մոսկվայում ցուցահանդես է կազմակերպել եղբոր և Գ.Կլուցիսի հետ։ Սուր «Իրատեսական հրովարտակով» հանդես է եկել կուբիզմի և ֆուտուրիզմի դեմ՝ պաշտպանելով ինչպես «խորության», այնպես էլ տարածության և ժամանակի միասնության, շարժման և զանգվածի գաղափարները, բայց մերժելով գիծը, ծավալը և գույնը, զուտ արտաքին, «գեղարվեստական» տարրերը։ 1922 թվականին արտագաղթել է Խորհրդային Ռուսաստանից։ Տեղափոխվել է Գերմանիա, որտեղ ծանոթացել է նկարիչ Ադոլֆ Օբերլենդերի հետ, դասավանդել է Բաուհաուզում։ 1927 թվականին եղբոր հետ Դյագիլևի համար բեմադրել է Անրի Սոգեի «Կատու» բալետը։ 1932 թվականին տեղափոխվել է Ֆրանսիա, մտերիմ է եղել Մոնդրիան Պիտի հետ։ 1935 թվականից ապրել է Մեծ Բրիտանիայում, որտեղ մեծ ազդեցություն է ունեցել բրիտանական գեղարվեստական ավանգարդի վրա (Բ.Նիքոլսոն, Բարբարա Հեփուորտ, Լ. Մարտին)։ 1946 թվականից բնակություն է հաստատել ԱՄՆ-ում, (1952-ից՝ ԱՄՆ քաղաքացի)։ Դասավանդել է Հարվարդի համալսարանում։ 1961 թվականին այցելել է ԽՍՀՄ։

ՊարգևներԽմբագրել

Լոնդոնի թագավորական արվեստի քոլեջի պատվավոր դոկտորը պարգևատրվել է Լոգանովյան մեդալով Արվեստի բնագավառում ներդրած ավանդի համար (ԱՄՆ), արժանացել է Բրիտանական կայսրության շքանշանի։

ՏեքստերԽմբագրել

  • Of divers arts. New York: Pantheon Books, 1962

ԾանոթագրություններԽմբագրել

ԳրականությունԽմբագրել

  • Bowlt J. E. (Viking Press)։
  • Hammer M., Lodder Chr. (Yale UP)։
  • Պևզներ Ա., Ճանապարհ.Ճամփեզրին (Իզմայլովո)։
  • Լեյկինդ Օ. Լ., Մախրով Կ. Վ., Սևերյուխին Դմիտրիյ Յակովլևի, Ռուսական արտասահմանյան արվեստագետներ։ Կենսագրական բառարան, Սանկտ Պետերբուրգ։

Արտաքին հղումներԽմբագրել