Յոզեֆ Հորա (չեխ․՝ Josef Hora, հուլիսի 8, 1891(1891-07-08)[1][2], Դոբրժին, Լիտոմերժիցեի շրջան - հունիսի 21, 1945(1945-06-21)[1][2], Պրահա, Չեխոսլովակիա[1]), չեխ բանաստեղծ, արձակագիր։ Չեխոսլովակիայի մշակույթի վաստակավոր գործիչ (հետմահու, 1945 թվական)։

Յոզեֆ Հորա
Josef Hora.jpg
Ծնվել էհուլիսի 8, 1891(1891-07-08)[1][2]
ԾննդավայրԴոբրժին, Լիտոմերժիցեի շրջան
Վախճանվել էհունիսի 21, 1945(1945-06-21)[1][2] (53 տարեկան)
Վախճանի վայրՊրահա, Չեխոսլովակիա[1]
ԳերեզմանՎիշեհրադսկե գերեզմանատուն
Մասնագիտությունգրող, լեզվաբան, բանաստեղծ, հրատարակիչ, գրական քննադատ, լրագրող և թարգմանիչ
Ազգությունչեխ
ՔաղաքացիությունFlag of the Czech Republic.svg Չեխոսլովակիա և Flag of Hungary (1896-1915; angels; 3-2 aspect ratio).svg Ավստրո-Հունգարիա
ԿրթությունGymnázium Roudnice nad Labem?
ԿուսակցությունՉեխոսլովակիայի կոմունիստական կուսակցություն
Պարգևներժողովրդական արտիստ և Թոմաս Մասարիկի շքանշան
Josef Hora-podpis.gif
Josef Hora Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Յոզեֆ Հորան ծնվել է 1891 թվականին Բոհեմնիայի Լիտոմերիցեի շրջանի Դոբրին գյուղի ագարակում, որն այժմ նրա պատվին դարձել է թանգարան[3]: Հայրը վաճառել է գյուղի տունը, և ընտանիքը տեղափոխվել է Պրահա[4]: 1896 թվականին ծնողներն ամուսնալուծվել են, և Յոզեֆը մոր հետ վերադարձել է նախ Դոբրին, ապա՝ Ռոուդնիցե և սովորել է տեղի գիմնազիայում։ Այստեղ նա փորձել է գրել բանաստեղծություններ և իր փորձերը նույնիսկ հրատարակել է կանանց ամսագրում[5]: 1910 թվականին ընդունվել է Պրահայի Կարլի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ[6]: 1912 թվականին միացել է Չեխիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությանը և սկսել է գրել կուսակցական թերթերում ու ամսագրերում[6]: Դարձել է տեղական թերթի խմբագիր, որտեղ էլ հանդիպել է Զդենկա Յանուշկովին, և նրանք 1919 թվականին ամուսնացել են և ունեցել մեկ աղջիկ[7]:

Մահացել է Պրահայում, Չեխոսլովակիայի ազատագրումից հետո, 53 տարեկան հասակում։ Թաղված է Պրահայի Սլավին գերեզմանատանը։

ՍտեղծագործություններԽմբագրել

Գրական ասպարեզ է մտել առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրյակին («Բանաստեղծություններ», 1911-1914 թվականներ, հրատ., 1915 թվական)[8]: Հորայի բանաստեղծական տաղանդն ամբողջ թափով զարգացում է ապրել 1920-ական թվականներին, երբ նա ակտիվ կերպով համագործակցել է չեխական կոմունիստական կուսակցության հետ, եղել է «Ռուդե պրավո» թերթի խմբագիրներից, հրատարակել է հեղափոխական լիրիկային վերաբերող ժողովածուներ՝ «Բանվորական օր» (1920), «Աշխարհի սիրտն ու ունայնությունը» (1922), «Հախուռն գարուն» (1923), «Սոցիալիստական հույս» (1922 թվական, վեպ)։

Հորայի 1930-ական թվականների լիրիկայում «Քո ձայնը» (1931), «Մարող ստվերներ» (1933), «Լռության երկու րոպե» (1934), նկատելի են իրական կյանքից խույս տալու մոտիվներ։ Միաժամանակ այն շրջանում, երբ Չեխոսլովակիայի գլխին կախված էր ֆաշիստական ներխուժման սպառնալիքը, Հորան նորից դարձ է կատարում դեպի ժողովուրդը («Հայրենիք» 1938 թվական, բանաստեղծությունների ժողովածու)։

ԹարգմանություններԽմբագրել

Թարգմանություններ է կատարել Ալեքսանդր Պուշկինից, Մաքսիմ Գորկուց, Միխայիլ Լերմոնտովից, Սերգեյ Եսենինից, Իլյա Էրենբուրգից, Լև Տոլստոյից, Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեից:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Czech National Authority Database
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Proleksis enciklopedija (хорв.) — 2009.
  3. Webpage of the birth home of Josef Hora
  4. Marie Baboráková: Josef Hora
  5. Šárka Nevidalová: Josef Hora
  6. 6,0 6,1 Czech edition of Who was who
  7. ed. Milan Blahynka: Čeští spisovatelé 20. století, Praha, Československý spisovatel
  8. Չեխ և սլովակ բանաստեղծներ, Երևան, 1966, «Հայաստան» հրատարակչություն

Արտաքին հղումներԽմբագրել