Յակուբ Կոլաս (իսկական անուն ազգանունը՝ Կոնստանտին Միխայլովիչ Միցկևիչ, բելառուս․՝ Канстанцін Міхайлавіч Міцкевіч, հոկտեմբերի 22 (նոյեմբերի 3), 1882, Q29897865?, Մինսկի վարչական շրջան, Մինսկի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 13, 1956(1956-08-13)[1][2], Մինսկ, Բելառուսի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ[3]), բելառուս հայտնի գրող, Բելառուս գրականության հիմնադիրներից ու դասականներից մեկը։ Բելառուսի ազգային բանաստեղծ, Բելառուսի գիտությունների ազգային ակադեմիայի և ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ։ Լենինյան և Ստալինյան մրցանակների բազմակի դափնեկիր։

Յակուբ Կոլաս
բելառուս․՝ Якуб Колас
250px
Ծննդյան անունբելառուս․՝ Канстанцін Міхайлавіч Міцкевіч
Ծնվել էհոկտեմբերի 22 (նոյեմբերի 3), 1882
ԾննդավայրQ29897865?, Մինսկի վարչական շրջան, Մինսկի նահանգ, Ռուսական կայսրություն
Վախճանվել էօգոստոսի 13, 1956(1956-08-13)[1][2] (73 տարեկան)
Վախճանի վայրՄինսկ, Բելառուսի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ[3]
ԳերեզմանMilitary Cemetery Minsk
Գրական անունЯкуб Колас
Մասնագիտությունդրամատուրգ, թարգմանիչ, բանաստեղծ, մանկագիր, գրական քննադատ և քաղաքական գործիչ
Լեզուբելառուսերեն[1]
ՔաղաքացիությունFlag of Belarus (1918, 1991–1995).svg Բելառուսի Ժողովրդական Հանրապետություն, Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ և Flag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
ԿրթությունNyasvizh professor seminary? և Ալեքսանդրովյան ռազմական ուսումնարան
ԱնդամակցությունԽՍՀՄ Գրողների միություն
ԿուսակցությունԽՄԿԿ
ԱշխատավայրQ33123964? և Բելառուսի պետական համալսարան
ՊարգևներՍտալինյան մրցանակ ԽՍՀՄ պետական մրցանակ Լենինի շքանշան Կարմիր դրոշի շքանշան Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան և «Հայրենական պատերազմի պարտիզանին» մեդալ
ԶավակներԴանիլա Միցկևիչ և Միխաս Կոլաս
Yakub Kolas Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

 
Յակուբ Կոլասի արձանը Մինսկում

Ծնվել է Ակինչիցի գյուղում, ներկայիս Մինսկի մարզի Ստոլբցովսկի շրջանում, անատառապահ Միխաս Միցկևիչի ընտանիքում։ Ավարտել է ժողովրդական դպրոցը, իսկ 1902 թ. նաև Նեսվիժսկի դպրոցական սեմինարիան։ Որպես ուսուցիչ աշխատել է Պինշչին քաղաքում։

1906 թ. բելառուսական «Մեր բաժինը» թերթում տպագրվում է առաջին ստեղծագործությունը՝ «Հարազատ շրջան» բանաստեղծությունը։ Ոչ լեգալ ուսուցչական գործունեության համար ձերբակալվում է և պատիժը կրում Մինսկի բերդում (1908 - 1911)։ 1912 - 1914 թթ. արդեն օրինական ուսուցչական գործունեություն է ծավալում Պինսկում։ 1915 թվականին ընտանիքի հետ տեղափոխվում է Մոսկվայի մերձակայք՝ կրկին որպես ուսուցիչ աշխատելով Դմիտրովսկում։ Նույն տարում մեկնում է բանակ, ծառայությունն ավարտելուց հետո (1918) թ. վերադառնում է ուսուցչական աշխատանքին Կուրսկի նահանգի Օբոյան քաղաքում։

1921 թ.ի մայիսին տեղափոխվում է Մինսկ։ Հետագայում զբաղվում է ստեղծագործական և գիտական գործունեությամբ, 1953 թ. լույս տեսած «Ռուս-բելառուսական» ակադեմիական բառարանի խմբագիրներից մեկն է։ 1928 թ. ստանում է ակադեմիկոսի կոչում, իսկ 1929 թվականից դառնում Բելառուսի գիտությունների ազգային ակադեմիայի փոխնախագահ։ 1938-1956 թթ. ընտրվում է Բելառուսի պատգամավոր, իսկ 1946 - 1956 թթ. նաև՝ ԽՍՀՄ պատգամավոր։

Յակուբ Կոլասը մահացել է 1956 թ. օգոստոսի 13-ին։ Թաղված է Մինսկի ռազմական գերեզմանատանը։ Նրա ու Բելառուս մեկ այլ հայտնի գրող Յանկա Կուպալայի հիշատակին գերեզմանատանը մեծ հուշարձան է տեղադրված։

ՍտեղծագործությունԽմբագրել

Բանաստեղծություններ, պրոզա, պուբլիցիստիկաԽմբագրել

Մանական ստեղծագործություններԽմբագրել

Գիտական գրականությունԽմբագրել

ՊիեսներԽմբագրել

ԹարգմանություններԽմբագրել

Բելառուսերեն է թարգմանել Ալեքսանդր Պուշկինի «Պոլտավա» ստեղծագործությունը, Տարաս Շևչենկոյի մի քանի երկեր, նաև Պավլո Տիչինայի, Ադամ Միցկևիչի, Ռաբինդրանաթ Թագորի ստեղծագործություններից։

ԳրականությունԽմբագրել

  • Александровіч, С. Х. Ад роднае зямли ։ Аповесць пра маленства і юнацтва Я. Коласа / С. Х. Александровіч.  - Мінск ։ Дзяржвыд БССР, 1962.  - 236 с.
  • Александровіч, С. Х. На шырокі прастор ։ Старонкі жыцця Якуба Коласа / С. Х. Александровіч.  - Мінск ։ Мастацкая літаратура, 1972.  - 429 с.
  • Александровіч, С. Х. Крыжавыя дарогі ։ Аповесць пра Якуба Коласа / С. Х. Александровіч.  - Мінск ։ Мастацкая літаратура, 1985.  - 333 с.
  • Пшыркоў, Ю. С. Якуб Колас ։ Жыццё і творчасць / Ю. С. Пшыркоў.  - Мінск ։ Выдавецтва Акадэміі навук БССР, 1951.  - 167 с.
  • Пшыркоў, Ю. С. Трылогія Якуба Коласа «На ростанях» / Ю. С. Пшыркоў.  - Мінск ։ Выдавецтва Акадэміі навук БССР, 1956.  - 226 с.
  • Пшыркоў, Ю. С. Эпас рэвалюцыі ։ паэмы Я. Коласа «Новая зямля» і «Сымон-музыка», трылогія «На ростанях» / Ю. С. Пшыркоў.  - Мінск ։ Вышэйшая школа, 1975.  - 238 с.
  • Пшыркоў, Ю. С. Летапісец свайго народа ։ Жыццёвы і творчы шлях Якуба Коласа / Ю. С. Пшыркоў.  - Мінск ։ Навука і тэхніка, 1982.  - 367 с.

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 Энциклопедия Брокгауз (գերմ.)
  3. 3,0 3,1 3,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #118640216 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.

Արտաքին հղումներԽմբագրել