Մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակ

 Մ. թ. ա. V հազարամյակ Մ. թ. ա. IV հազարամյակ
 Մ. թ. ա. III հազարամյակ Մ. թ. ա. II հազարամյակ Մ. թ. ա. I հազարամյակ
Մ.թ.ա.  30֊րդ դար Մ.թ.ա.  29֊րդ դար Մ.թ.ա.  28֊րդ դար Մ.թ.ա.  27֊րդ դար Մ.թ.ա.  26֊րդ դար
Մ.թ.ա.  25֊րդ դար Մ.թ.ա.  24֊րդ դար Մ.թ.ա.  23֊րդ դար Մ.թ.ա.  22֊րդ դար Մ.թ.ա.  21֊րդ դար
Ժամանակագրական աղյուսակ

Մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակ, մ.թ.ա. 3000 թվականի հունվարի 1-ից մինչև մ.թ.ա. 2001 թվականի դեկտեմբերի 31-ն ընկած ժամանակամիջոցը։ Այս ժամանակաշրջանում ավարտվում է Նոր քարի դարը (Նեոլիթ) և սկսվում է Բրոնզի դարը։

ԿլիմաԽմբագրել

  • Մեր թվարկությունից մոտ 2900 տարի առաջ ավարտվում է սաստիկ ցրտահարությունը՝ Պիորայի տատանումը։
  • Մ.թ.ա. 2500-ից 2100-ն ընկած ժամանակահատվածում[1], կամ մ.թ.ա. շուրջ 2700 թվականին[2], Սահարայի չորացումը հասնում է առավելագույնի։
  • Մ.թ.ա. 2200 թվականի երաշտ, մշակութային հեղափոխության վրա ազդեցության տեսանկյունից՝ Հոլոցենի կլիմայական ամենահին իրադարձություններից մեկը։

ՄշակույթԽմբագրել

Մերձավոր ԱրևելքԽմբագրել

ԵվրոպաԽմբագրել

Կարևոր իրադարձություններԽմբագրել

Հայկական լեռնաշխարհԽմբագրել

ԲալկաններԽմբագրել

ԿրետեԽմբագրել

  • Մ.թ.ա. մոտ 2500 թվական, Մինոս թագավորի կառավարումը։

Մերձավոր ԱրևելքԽմբագրել

  • Մ.թ.ա. 4-3-րդ հազարամյակներ, սեմիտները, ըստ լեզվական տարբերությունների, բաժանվում են երկու խոշոր խմբի՝ արևելյան (Հյուսիսային Միջագետք) և արևմտյան (Քանան, Ասորիք)։ Արևմտյան խումբը իր հերթին բաժանվում է երկու ենթախմբի՝ հյուսիս-արևմտյան և հարավային։ Հյուսիս-արևմտյան ենթախմբի առաջին հայտնի ներկայացուցիչները ամովրհացիներն են[14]։

ՔանանԽմբագրել

  • Մ․թ․ա․ 2750 թվական, հիմնադրվում է Տյուրոս քաղաքը[15]։

ՄիջագետքԽմբագրել

ԲաբելոնԽմբագրել

ԵգիպտոսԽմբագրել

ՉինաստանԽմբագրել

  • Մ.թ.ա. մոտ 2600 թվականին, առասպելական Հուանգ-դին իրեն է ենթարկում առանձին ցեղերի առաջնորդներին և ստեղծում առաջին առասպելական չինական պետությունը։
  • Մ.թ.ա. 2137 թվականի հոկտեմբերի 22-ին տեղի է ունենում արևի խավարում։ Ըստ Շու Ցզինգի՝ մահապատժի են ենթարկվել Հի և Հո աստղագետները, ովքեր «զբաղվելով հարբեցողությամբ», չեն հասցրել նախազգուշացնել այդ մասին։

Հին ՀնդկաստանԽմբագրել

Արևելյան ԵվրոպաԽմբագրել

ՆորվեգիաԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Holocene non-orbital climatic events in present-day arid areas of northern Africa and China, 2000.(անգլ.)
  2. Shift From Savannah to Sahara Was Gradual, Research Suggests, 2008.(անգլ.)
  3. «The Bronze Age on the Greek Mainland: Early Bronze Age – Early Helladic I»։ Athens: Foundation of the Hellenic World։ 1999–2000 
  4. ՀՀ կառավարության որոշում N 49, 29 հունվարի 2004 թ․
  5. Hamp 1976, էջ. 91 .
  6. Razmik Panossian. The Armenians: from kings and priests to merchants and commissars. — Columbia University Press, 2006. — С. 106. — 442 с. — ISBN 0231139268(անգլ.)
  7. Մովսես Խորենացի։ «История Армении.» 
  8. Garstang J. The geography of the Hittite Empire. — London: British Institute of Archaeology at Ankara, 1959. — 133 с.
  9. Lang D.M. Armenia: cradle of civilization. — London: Allen and Unwin, 1970. — С. 76. — 320 с. — ISBN 0-04-956007-7
  10. ՀՀ կառավարության որոշում N 1929-Ն, 30 դեկտեմբերի 2004 թ․
  11. ՀՀ կառավարության որոշում N 1793, 24 դեկտեմբերի 2003 թ․
  12. ՀՀ կառավարության որոշում N 628, 29 մայիսի 2002 թ․
  13. ՀՀ կառավարության որոշում N 49, 29 հունվարի 2004 թ․
  14. Սովետական մեծ հանրագիտարան.(ռուս.)
  15. Jidejian Nina (2018)։ TYRE Through The Ages (3rd ed.)։ Beirut: Librairie Orientale։ էջեր 13–17։ ISBN 9789953171050 
  16. Holloway, Steven W. Aššur is King! Aššur is King! Religion in the Exercise of Power in the Neo-Assyrian Empire, BRILL, 2002, 90-04-12328-8, p.391
  17. Дьяконов И. М. Эпос о Гильгамеше. — С. 91—92.
  18. Roux 1964, էջ. 187
  19. Канева, 2006, էջ 8