Մնացական Բունիաթյան

գիտնական

Մնացական Ռուբենի Բունիաթյան[1], հայազգի մաթեմատիկոս, տեխնիկական գիտությունների թեկնածու, պրոֆեսոր, ԽՄԿԿ անդամ։ Ավարտել է ԵՊՀ-ի ֆիզմաթ ֆակուլտետը։ 1960-1970 թվականներին աշխատել է Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտում որպես լաբորատորիայի վարիչ՝ իր մեծագույն ներդրումն ունենալով հայրենի արտադրության էլեկտրոնային հաշվողական մեքենաների ծրագրավորման ավտոմատացման և մաթեմատիկական ապահովման ներկառուցված համակարգերի մշակման աշխատանքներում։ 1970-1998 թվականներին դասավանդել է Երևանի պետական համալսարանում, 1993-1997 թվականներին՝ նաև Գավառի պետական համալսարանում։ «Նաիրի» ընտանիքի էլեկտրոնային հաշվողական մեքենաների մաթեմատիկական ապահովման աշխատանքների համար 1971 թվականին պարգևատրվել է ԽՍՀՄ պետական մրցանակով, 1965-1971 թվականներին՝ ՀԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի պատվոգրով և ԽՍՀՄ ԺՏՆՑ ոսկե և արծաթե մեդալներով։ 1999 թվականին պարգևատրվել է ԵՊՀ արծաթե մեդալով։

Մնացական Բունիաթյան
Դիմանկար
Ծնվել էհունվարի 12, 1932թ.
ԾննդավայրՆոր Բայազետ
Մահացել էնոյեմբերի 1,1999թ.
Մահվան վայրԵրևան, Հայաստան
Ազգությունհայ
ԿրթությունԵրևանի պետական համալսարան
Կոչումպրոֆեսոր
Գիտական աստիճանտեխնիկական գիտությունների թեկնածու
ՄասնագիտությունՄաթեմատիկոս, մանկավարժ
Պարգևներ և
մրցանակներ
  • ԽՍՀՄ պետական մրցանակ
  • ՀԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի պատվոգիր
  • ԽՍՀՄ ԺՏՆՑ ոսկե և արծաթե մեդալներ
  • ԵՊՀ արծաթե մեդալ

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծնվել է 1932 թվականի հունվարի 12-ին Նոր Բայազետի շրջանի Փաշաքյանդ գյուղում (այժմ Գավառ քաղաքի Հացառատ թաղամաս), հողագործի ընտանիքում։

1949 թվականին ավարտել է Նոր Բայազետի Հ. Սարուխանյանի անվան միջնակարգ դպրոցը և ընդունվել Երևանի պետական համալսարանի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը, որն գերազանցությամբ ավարտել է 1954 թվականին և ստացել մաթեմատիկոսի որակավորում։

Համալսարանն ավարտելուց հետո, ընտանեկան պայմաններից ելնելով վերադարձել է գյուղ և 1954-1956 թվականներին աշխատել է Նոր Բայազետի շրջանի ժողկրթբաժնում՝ որպես տեսուչ և մաթեմատիկայի ուսուցիչ քաղաք Կամոյի Հ. Սարուխանյանի անվան դպրոցում։

1956 թվականին Բունիաթյանն աշխատանքի է անցել ՀԽՍՀ ԳԱ մաթեմատիկայի և մեխանիկայի ինստիտուտում՝ որպես կրտսեր գիտաշխատող և անմիջապես գործուղվել վերապատրաստման Մոսկվա՝ ԽՍՀՄ ԳԱ հաշվողական կենտրոն։

1959 թվականին Բունիաթյանը աշխատանքի է հրավիրվել Երևանի մաթեմատիկական մեքենաների գիտահետազոտական ինստիտուտ (ԵրՄՄԳՀԻ), որտեղ նա մասնակցել է ինստիտուտում մշակվող էլեկտրոնային հաշվողական մեքենաների մաթեմատիկական ապահովման մշակման աշխատանքներին։

1961-1970 թվականներին նա ղեկավարել է «Ծրագրավորման ավտոմատացման լաբարատորիան», որտեղ կատարվում էին «Հրազդան-3», «Նաիրի-1», «Նաիրի-C», «Նաիրի-2», «Նաիրի-3» ԷՀՄ-երի տրամաբանությունն ու ծրագրային ապահովումը մշակելու աշխատանքները։

«Նաիրի» ընտանիքի ԷՀՄ–երի մաթեմատիկական ապահովման մշակման համար Մնացական Բունիաթյանը 1965 թվականին պարգևատրվել է ՀԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի պատվոգրով, իսկ 1971 թվականին արժանացել ԽՍՀՄ մրցանակի։

1965, 1969 և 1971 թվականներին Բունիաթյանը պարգևատրվել է ԽՍՀՄ ժողովրդական տնտեսության նվաճումների ցուցահանդեսի (ԺՏՆՑ) ոսկե և արծաթե չորս մեդալներով՝ ԽՍՀՄ ազգային տնտեսությունում հաջողությունների համար։

1972 թվականին նա պաշտպանել է «Նաիրի» ընտանիքի ԷՀՄ-երի ծրագրային ապահովումը» թեմայով թեկնածուական թեզը։

1965 թվականից սկսած Բունիաթյանը գիտական գործունեությունը զուգակցել է դասախոսական աշխատանքին, իսկ 1970 թվականին՝ տեղափոխվել ԵՊՀ շարունակելով գիտահետազոտական աշխատանքը ԵրՄՄԳՀԻ–ում։

1975 թվականին Բունիաթյանի ջանքերով ԵՊՀ–ի կիրառական մաթեմատիկայի ֆակուլտետում ստեղծվել է նոր՝ «ԷՀՄ և ծրագրավորման» ամբիոն, որը նա ղեկավարել է մինչև 1986 թվականը։

Երկար տարիներ նա եղել է ԵՊՀ կոմունիստական կուսակցության կոմիտեի երրորդ քարտուղար։

1986-1993 թվականներին Բունիաթյանը աշխատել է ԵՊՀ–ում որպես պրոռեկտոր։ 1993-1998 թվականներին նա դասավանդել է նաև Գավառի պետական համալսարանում և ղեկավարել «Ինֆորմատիկայի և ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների» ամբիոնը։

Բունիաթյանի գիտական աշխատանքները հիմնականում նվիրված են էլեկտրոնային հաշվողական մեքենաների տրամաբանությանն ու ծրագրային ապահովման հարցերին։ Մնացական Բունիաթյանը ունի երկու մենագրություն և մի շարք հոդվածներ ու մեթոդական աշխատանքներ։ Նրա խմբագրությամբ և անմիջական մասնակցությամբ թարգմանվել են դպրոցական «Ինֆորմատիկայի և հաշվողական տեխնիկայի հիմունքներ» դասագիրքն ու ուսուցիչների համար գրված մի շարք մեթոդական ձեռնարկներ[2][3]։

Երկարատև և վաստակաշատ աշխատանքի համար 1999 թվականին Մնացական Բունիաթյանը պարգևատրվել է ԵՊՀ արծաթե մեդալով։

Մահացել է 1999 թվականի նոյեմբերի 1–ին։

ԸնտանիքԽմբագրել

  • Կինը՝ Սվետլաննա Խուրշուդյան, ծնվել է 1938 թվականին Թբիլիսիում, մահացել է 2009 թվականին։
  • Դուստրերը՝ Մարինե Մնացականի Բունիաթյան[4], ծնվել է 1960 թվականին՝ Երևանում։
  • Արևիկ Մնացականի Բունիաթյան, ծնվել է 1962 թվականին՝ Երևանում։
  • Որդին՝ Ռուբեն Մնացականի Բունիաթյան[5], ծնվել է 1974 թվականի դեկտեմբերի 3-ին՝ Երևանում։

Մնացական Բունիաթյանի անվան դպրոցԽմբագրել

Մնացական Բունիաթյանի անունն է կրում ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի Գավառ քաղաքի № 8 միջնակարգ դպրոցը։ Նրա որդու՝ Ռուբեն Բունիաթյանի ջանքերով դպրոցի բակում տեղադրվել է Մնացական Բունիաթյանի կիսանդրին։ Հուշարձանի բացման օրը տեղի է ունեցել մեծ արարողություն, որին մասնակցում են ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության պաշտոնյաներ, Գեղարքունիքի մարզպետ Գնել Սանոսյանը, Գավառի քաղաքապետ Գուրգեն Մարտիրոսյանը և բազմաթիվ հյուրեր, գործընկերներ ու հայրենակիցներ[6]։ Մնացական Բունիաթյանին նվիրված տարբեր միջոցառումներ են պարբերաբար կազմակերպվում նրա անունը կրող դպրոցում։ Ռուբեն Բունիաթյանի հովանավորությամբ լույս է տեսել «Մնացական Բունիաթյան. Երազանքից մինչև իրականություն» գիրքը (հեղինակ՝ Տիգրան Նիկողոսյան) և պատրաստվել տեսաֆիլմ՝ նրա կյանքի և գործունեության մասին։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

ԳրականությունԽմբագրել

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 610