Մյուլուզ (ֆր.՝ Mulhouse [myˈluːz]), Մյուլհաուզեն (գերմ.՝ Mülhausen)), քաղաք և համայնք Ֆրանսիայի հյուսիս-արևելքում, Գրանդ Էստի շրջանում[4](նախկինում Էլզաս-Շամպան-Արդենի-Լոտարինիգիյա), դեպարտամենտ՝ Վերին Ռայնի, օկրուգ՝ Մյուլուզ, կանտոններ՝ Մյուլուզ -1, Մյուլուզ-2 և Մյուլուզ-3[5]։ Մինչև 2015 թվականի մարտը քաղաքը համարվում էր Մյուլուզ-Նոր, Մյուլուզ-Սյուդ, Մյուլուզ-Ուեստ և Մյուլուզ-Էստ (օկրուգ Մյուլուզ) կանտոնների վարչական կենտրոնը։

Համայնք
Մյուլուզ
Lua–ի սխալ՝ expandTemplate: template "lang-gsw-fr" does not exist։
Դրոշ Զինանշան
DrapeauMulhouse.svg Blason Mulhouse.svg

Mulhouse (32701038458).jpg
ԵրկիրՖրանսիա Ֆրանսիա
ԵրկրամասԳրանդ Էստ
ԴեպարտամենտՎերին Հռենոս
ՄերJean Rottner (2014—2020)
Մակերես22,18 կմ²
ԲԾՄ240 մետր
Կլիմայի տեսակՉափավոր կլիմա
Խոսվող լեզուներֆրանսերեն
Բնակչություն108 942 մարդ (հունվարի 1, 2018)[2]
Խտություն4993,5 մարդ/կմ²
Ժամային գոտիUTC+1, ամառը UTC+2
Փոստային ինդեքսներ68100[3] և 68200[3]
Պաշտոնական կայքmulhouse.fr
##Մյուլուզ (Ֆրանսիա)
Red pog.png
##Մյուլուզ (Գրանդ Էստ)
Red pog.png
##Մյուլուզ (Վերին Հռենոս)
Red pog.png

Քաղաքը Վերին Ռայնի վարչական բաժանման ամենամեծ քաղաքն է և Էլզասի երկրորդ կարևոր քաղաքը։ Համայնքի տարածքը 22,18 կմ² է, բնակչությունը` 110,514 մարդ [6][7](2006) կայունացման միտումով` 110,755 մարդ (2012)[8], բնակչության խտությունը՝ 4993,5 մարդ/կմ²։

ՏեղանուններԽմբագրել

Գերմաներեն Մյուլե (գերմ.՝ Mühle) թարգմանվում է որպես «գործարան»։ Այստեղից է եկել քաղաքի անունը, այստեղ կանգնեցվել են մի քանի տներ (գերմ.՝ Haus), որոնք պատկանում են Ստրասբուրգի Սուրբ Էտյենին։

Պատմական տեղեկություններԽմբագրել

1275 թվականին Մյուլուզը ստացել է կայսերական քաղաքի կարգավիճակ։ 1354 թվականին քաղաքը դարձել է Դեկապոլիսի մի մասը։ 1395 թվականին Մյուլուզը ստացել է ազատ քաղաքի կարգավիճակ։ 1515 թվականին Մյուլուզը հանվեց Դեկապոլիսից և դարձավ Շվեյցարիայի միության անդամ, լայն ինքնավարության հիման վրա։

XVIII դարի կեսերին Մյուլհաուզենը դարձավ խոշոր տեքստիլ արդյունաբերության կենտրոն, որտեղ արտադրվում էին ներկված գործվածքներ (այդ թվում` չիթ)։ 1798 թվականին քաղաքացիները քվեարկեցին Ֆրանսիային անդամակցելու համար, Ֆրանսիայից ապրանքների ներմուծման բարձր սակագների պատճառով։

1904 թվականին Սերնե քաղաքի մոտ հայտնաբերվել է մեծ կալիումի հանքավայր, որը նպաստել է Մյուլուզի քիմիական արդյունաբերության զարգացմանը։

1870-71 թվականների Ֆրանս-պրուսական պատերազմից հետո մինչև 1918 թվականը Մյուլհաուզենը Գերմանիայի կայսրության կազմում էր, 1919 թվականից` կրկին ֆրանսիական պետությունում։

Ժամանակակից Մյուլուզը Ֆրանսիայի խոշոր արդյունաբերական կենտրոնն է։

ԲնակչությունԽմբագրել

Համայնքի բնակչությունը 2011 թվականին կազմել է 110,351 մարդ[9], իսկ 2012 թվականին՝ 110,755 մարդ[8]։

Բնակչության դինամիկան[6][10]՝

Տեսարժան վայրերԽմբագրել

Մյուլուզի թանգարանները՝

  • Տպագրման թանգարան, գործվածքների վրա։
  • Գեղարվեստի թանգարան։
  • Ֆրանսիական երկաթուղու թանգարան(Cite du Train
  • Շլյումպփ եղբայրների մեքենաների թանգարան(Cité de l’Automobile
  • Էլեկտրաէներգիայի թանգարան Էլեկտրոպոլիս (Le Musée EDF Electropolis

Երկաթուղային թանգարանի ցուցանմուշների շարքում CC 65000 լոկոմոտիվը, CC 7100 էլեկտրական շարժիչը (ստեղծվել է 1955 թվականին, Ռելսերի վրա բացարձակ արագության ռեկորդ)[11]։

Քույր քաղաքներԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Code officiel géographique
  2. Populations légales 2018The National Institute of Statistics and Economic Studies, 2020.
  3. 3,0 3,1 Base officielle des codes postauxLa Poste, 2018.
  4. «Décret n° 2016-1262 du 28 septembre 2016 portant fixation du nom de la région Grand Est»։ Декрет от 28 сентября 2016 года (ֆրանսերեն)։ legifrance.gouv.fr։ Արխիվացված է օրիգինալից 2 октября 2016 года-ին։ Վերցված է 13 ноября 2016 года 
  5. «Décret n° 2014-207 du 21 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Haut-Rhin»։ Директива от 21 февраля 2014 (ֆրանսերեն)։ legifrance.gouv.fr։ Արխիվացված է օրիգինալից 19 октября 2015 года-ին։ Վերցված է 15 января 2016 года 
  6. 6,0 6,1 «Population selon le sexe et l'âge...2006»։ Распределение населения по полу и возрасту (2006) (ֆրանսերեն)։ INSEE։ Արխիվացված է օրիգինալից 4 сентября 2012 года-ին։ Վերցված է 15 января 2016 года 
  7. «Численность населения в 2006 году» (ֆրանսերեն)։ INSEE։ Արխիվացված է օրիգինալից 25 октября 2015 года-ին։ Վերցված է 15 января 2016 года 
  8. 8,0 8,1 «Численность населения в 2012 году» (ֆրանսերեն)։ INSEE։ Արխիվացված է օրիգինալից 25 октября 2015 года-ին։ Վերցված է 15 января 2016 года 
  9. «Численность населения в 2011 году» (ֆրանսերեն)։ INSEE։ Արխիվացված է օրիգինալից 25 октября 2015 года-ին։ Վերցված է 15 января 2016 года 
  10. «Население коммуны Мюлуз» (ֆրանսերեն)։ cassini.ehess։ Վերցված է 15 января 2016 года 
  11. «Франция»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-12-08-ին։ Վերցված է 2017-11-25 

Արտաքին հղումներԽմբագրել