Բացել գլխավոր ցանկը

Միջազգային քրեական դատարանի Հռոմի ստատուտ

     Մասնակից պետություններ, 2015 թվականի հունվարի 6-ի դրությամբ      Մասնակից-պետություններ, որոնց համար ուժի մեջ չի մտել, 2015 թվականի հունվարի 6-ի դրությամբ      Մասնակիցներ, որոնք չեն վավերացրել, 2015 թվականի հունվարի 6-ի դրությամբ      Ոչ մասնակից, չստորագրած պետություններ, 2015 թվականի հունվարի 6-ի դրությամբ
Միջազգային քրեական դատարանի՝ ՄՔԴ կենտրոնակայանը Հաագա քաղաքում, Նիդերլանդներ

Միջազգային քրեական դատարանի Հռոմի ստատուտ (անգլ.՝ Rome Statute of the International Criminal Court) — միջազգային պայմանագիր, որով հիմնվել է Միջազգային քրեական դատարանը՝ ՄՔԴ։ Ընդունվել է Հռոմում 1998 թվականի հուլիսի 17-ին կայացած դիվանագիտական կոնֆերանսում[1] և ուժի մեջ է մտել 2002 թվականի հուլիսի 1-ից[2][3]:

ՊատմությունԽմբագրել

1990-ական թվականներին գործած միջազգային տրիբունալները (Նախկին Հարավսլավիայի գծով միջազգային տրիբունալը և Ռուանդայի գծով միջազգային տրիբունալը) միջազգային հանրությանը ցույց տվեցին, որ ցեղասպաությանը, ռազմական հանցագործություններին և մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություններին առնչվող գործերի որոշման համար անհրաժեշտ է ստեղծել անկախ և մշտական դատարան։ 1998 թվականի հունիսին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան կոնֆերանս հրավիրեց՝ «միջազգային քրեական դատարան ստեղծելու նպատակով կոնվենցիայի ավարտման և ընդունման համար»: 1998 թվականի հուլիսի 17-ին Հռոմեական ստատուտն ընդունվեց քվեարկության միջոցով, որի ընթացքում 120 պետություն քվեարկեց «կողմ», 7-ը՝ «դեմ» և 21 պետություն ձեռնպահ մնաց։

ՄՔԴ-ի Կանոնադրության ուժի մեջ մտնելու համար պայման էր հանդիսանում Կանոնադրության վավերացումը ոչ պակաս, քան 60 պետության կողմից։ Այդ «խոչընդոտը» հաղթահարվեց 2002 թվականի ապրիլի 11-ին։ Համաձայնագիրն ուժի մեջ մտավ 2002 թվականի հուլիսի 1-ին։

2010 թվականին ընդունվեցին Հռոմի ստատուտի տեքստի երկու լրացումները։

Պայմանագրի վավերացումը 2015 թվականի փետրվարի դրությամբԽմբագրել

2015 թվականի փետրվարի դրությամբ, պայմանագիրը վավերացրել են 123 պետություններ (Պաղեստինը վավերացրել է Հռոմի ստատուտը 2015 թվականի հունվարի 2-ին)։

Պայմանագրի ստորագրումը 2015 թվականի փետրվարի դրությամբԽմբագրել

Ընդհանուր առմամբ Հռոմեական ստատուտը ստորագրել են 139 պետություններ, բայց համաձայնագիրը վավերացրել են ոչ բոլորը։ 115-րդ մասնակից-պետությունեը 2011 թվականի օգոստոսի 1-ից դարձավ Գրենադան[4]:

Հռոմի Ստատուտի ստորագրումը Հայաստանի, Ռուսաստանի և Իրանի կողմիցԽմբագրել

Հայաստանը ստորագրել է Հռոմի Ստատուտը 1999 թվականի հոկտեմբերի 1-ին։ Սակայն մինչև այժմ Հայաստանը չի վավերացրել այս համաձայնագիրը։ Ռուսաստանը ստորագրել է 2000 թվականի սեպտեմբերի 13-ին։ Սակայն մինչև այժմ Ռուսաստանը չի վավերացրել այս համաձայնագիրը։ Հայաստանի հարևաններից Իրանը ստորագրել է Հռոմի Ստատուտը 1999 թվականի հոկտեմբերի 1-ին։ Սակայն մինչև այժմ Իրանը չի վավերացրել այս համաձայնագիրը։

Ցեղասպան պետությունները՝ Թուրքիան և Ադրբեջանը չեն միացել Հռոմի ՍտատուտինԽմբագրել

Թուրքիան ու Ադրբեջանը նույնիսկ չեն ստորագրել Հռոմի Ստատուտը։ Ամենայն հավանականությանբ՝ Թուրքիան և Ադրբեջանը վախենում են Հռոմի Ստատուտին միանալու դեպքում՝ ստիպված կլինեն վաղ թե ուշ Միջազգային Քրեական Դատարանի առջև պատասխան տալ Հայոց Ցեղասպանության համար։

Վրաստանի միանալը Հռոմի ՍտատուտինԽմբագրել

Հայաստանի հարևան պետություններից միակը, որը ոչ միայն ստորագրել, այլև վավերացրել է Հռոմի Ստատուտը՝ Վրաստանն է, որը ստորագրել է այն 1998 թվականի հուլիսի 18-ին, իսկ վավերացրել՝ 2003 թվականի սեպտեմբերի 5-ին՝ Շևարդնաձեի կառավարման օրերին։ Ի շարս այլոց, Կանոնադրությունը սահմանում է դատարանի գործառույթները, իրավազորությունը և կառուցվածքը։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. http://www.asil.org/insights/insigh23.htm%7CResults of the Rome Conference for an International Criminal Court. Scharf, Michael P. 1998-08. ASIL Insights. The American Society of International Law. 2011-05-25. 2012-04-15
  2. ««Римский статут Международного уголовного суда» (Вместе с «Пособием для ратификации и имплементации…») (Принят в г. Риме 17.07.1998 Дипломатической конференцией полномочных представителей под эгидой ООН по учреждению Международного уголовного суда)» (ռուսերեն)։ 2009-05-15։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-04-15-ին։ Վերցված է 2011-05-24 
  3. «United Nations Treaty Database entry regarding the Rome Statute of the International Criminal Court»։ United Nations Treaty Database (անգլերեն)։ ООН։ 2013-12-09։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-04-15-ին։ Վերցված է 2013-12-10 
  4. «Global NGO Coalition Welcomes Grenada’s Accession to the Rome Statute» (PDF) (անգլերեն)։ Coalition for the International Criminal Court։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-04-15-ին։ Վերցված է 2011-05-20 

ՀղումներԽմբագրել