Բացել գլխավոր ցանկը

Միխայիլ Բորիսի Խոդորկովսկի (ռուս.՝ Михаил Борисович Ходорковский) (հունիսի 26, 1963(1963-06-26)[1], Մոսկվա, ԽՍՀՄ[2]), ռուս գործարար, հասարակական և քաղաքական գործիչ, քննադատ, հրապարակախոս, 1997–2004 թվականներին «ՅՈՒԿՈՍ» նավթային ընկերության համահիմնադիր ու ղեկավար, «Բաց Ռուսաստան» հասարակական կազմակերպության նախագահ[3] ։

Միխայիլ Խոդորկովսկի
Mikhail Khodorkovsky 2013-12-22 4.jpg
Ծնվել էհունիսի 26, 1963(1963-06-26)[1] (56 տարեկան)
ԾննդավայրՄոսկվա, ԽՍՀՄ[2]
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսաստան
Ազգությունռուս
Մայրենի լեզուռուսերեն
ԿրթությունԴ. Մենդելևի անվան Մոսկվայի քիմիատեխնոլոգիական ինստիտուտ և Պլեխանովի անվան ռուսական տնտեսագիտական ինստիտուտ
Մասնագիտությունճարտարագետ, քաղաքական գործիչ և ձեռնարկատեր
Քաղաքական կուսակցությունԽՄԿԿ
Պարգևներ և
մրցանակներ
Lech Walesa Award?
ԱնդամությունOpen Russia? և Կոմսոմոլ
ԵրեխաներՊավել Խոդորկովսկի
Կայքkhodorkovsky.ru
Mikhail Khodorkovsky Վիքիպահեստում

ԳործունեությունԽմբագրել

Միխայիլ Խոդորկովսկին ծնվել է 1963 թվականին Մոսկվայում: 1981 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի Մենդելեևի անվան քիմիկա-տեխնոլոգիական ինստիտուտը: Կուրսում եղել է առաջավոր ուսանող: Ուսման հետ միաժամանակ զբաղվել է ատաղձագործությամբ: Ուսանաղական տարիներին ամուսնացել է համակուրսեցի Ելենայի հետ: 1985 թվականին նրանց զավակ է ծնվում՝ Պավելը:Խոդորկովսկին 1986 թվականին գերազանցիկությամբ ավարտում է Մենդելեևի անվան քիմիկա-տեխնոլոգիական ինստիտուտը և ստանում է ինժեներ-տեխնոլոգի մասնագիտության դիպլոմ[4]: 1997 թվականին նա ստեղծում է ՅՈՒԿՈՍ նավթային ընկերությունը և դառնում նրա նախագահը։ Շուտով նրա կարողությունը հասնում է 15 միլիարդ դոլարի, և նա համարվում էր մոլորակի ամենահարուստ մարդկանցից մեկը[5][6]։

ԱզատազրկումԽմբագրել

2003 թվականին Միխայիլ Խոդորկովսկուն ձերբակալում են և մեղադրանքներ ներկայացնում քրեական օրենսդրության մի քանի հոդվածներով:Մինչև ձերբակալվելը Խոդորկովսկին խոսում էր այն մասին, թե ինչպիսին պետք է լինի Ռուսաստանը հետագայում: Նա հովանավորում էր դպրոցներում ինտերնետի տարածմանը, աջակցում էր մշակութային և բարեգործական ծրագրերին: Խոդորկովսկին մարտահրավեր էր նետում նախագահին` ասելով, որ Ռուսաստանում պետք է վերացնել կաշառակերությունը: 2005 թվականին նա դատարանի կողմից մեղավոր է ճանաչվում խարդախությունների, «փողերի լվացման» և տնտեսական բնույթի այլ հանցագործությունների մեջ և դատապարտվում 13 տարի ազատազրկման[7]։ Ազատազրկումից հետո Մոսկվա քաղաքի արբիտրաժային դատարանի 2006 թվականի օգոստոսի 4-ի որոշմամբ «Յուկոս» նավթային ընկերությունը ճանաչվել է սնանկ[8]։ 2010 թվականին դատարանը նրան նոր մեղադրանքներ ներկայացրեց` այս անգամ միջոցների վատնման մեղադրանքով[9]:Խոդորկովսկու նկատմամբ քրեական հետապնդումը բացասական գնահատականի արժանացավ ռուսաստանյան և միջազգային հանրության կողմից:Ոմանք նրա դատապարտումը համարում էին արդարացիորեն, իսկ որոշ քաղաքական գործիչներ և հասարակական կազմակերպություններ նրա դեմ հարուցված գործում տեսնում էին քաղաքական ենթատեքստեր[10][11][12][13]։ 2011 թվականի մայիսի 24-ին «Amnesty international» կազմակերպությունը նրան ճանաչել է «խղճի բանտարկյալ»[14]։Արևմուտքի երկրները Մոսկվայի առաջ բարձրացրել Խոդորկովսկու գործի վերանայման և նրա պատիժը մեղմացնելու հարցը: Խոդորկովսկին բանտում գտնվելու տարիներին որպես բողոքի նշան չորս անգամ հացադուլ է հայտարարել[15]։

Ազատության մեջԽմբագրել

2013 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հրամանագիր է ստորագրել Միխայիլ Խոդորկովսկիին ազատ արձակելու համաներման մասին: Համաներման փաստաթղթում ասվում է․

  «Ղեկավարվելով մարդասիրության սկզբունքներով՝ վճռում եմ՝ ներում շնորհել դատապարտյալ Խոդորկովսկի Միխայիլ Բորիսովիչին՝ ծնված 1963 թվականին, ք․ Մոսկվայում՝ ազատելով նրան ազատազրկման տեսքով պատժի հետագա կրումից»[16][17]։  
 
Վլադիմիր Պուտինը հրամանագիրը համաներման մասին

Բանտից ազատվելուց անմիջապես հետո պես Խոդորկովսկին հեռացել է Ռուսաստանից և մեկնել Գերմանիա, ուր բուժվում է մայրը: Նա դեկտեմբերի 22-ին Բեռլինի պատի թանգարանում մամուլի ասուլիս է տվել արևմտյան լրատվամիջոցների ներկայացուցիչներին, որտեղ նշել է, որ չի պատրաստվում է վրեժխնդիր լինել Վլադիմիր Պուտինից։

ՄրցանակներԽմբագրել

  • Լեխ Վալենսայի անվան մրցանակի դափնեկիր՝ Ռուսաստանում քաղաքացիական հասարակության ամրապնդման, տնտեսական ազատությունների, արդարության և մարդու արժանապատվության մղած պայքարում խիզախություն ցուցաբերելու համար։Մրցանակը (100․000 դոլլար) ստացել է Խոդորկովսկու որդին՝ Պավելը[18][19][20]։

Անձնական կյանքԽմբագրել

  • Առաջին կինը՝ Ելենա Դոբրովոլսկայան:
  • Որդին՝ Պավելը ապրում է ԱՄՆ-ում։
  • Թոռը՝ Դիանան։
  • Երկրորդ կինը՝ Իննա Վալենտինովնա Խոդորկովսկայան։
  • Աղջիկը՝ Անաստասիան և զույգ թոռները՝ Իլյան ու Գլեբը[21]։

ԳրքերԽմբագրել

  • Խոդորկովսկի Մ․Բ․«Ռուբլիով մարդիկ», 1992[22]
  • Խոդորկովսկի Մ․Բ․ «Ազատականության ճգնաժամը», 2004[23]
  • Խոդորկովսկի Մ․Բ․ «Ձախ շրջադարձ», 2005[24]
  • Խոդորկովսկի Մ․Բ․ «Ձախ շրջադարձ 2», 2006[25]

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Encyclopædia Britannica
  2. 2,0 2,1 2,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #131474650 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  3. http://www.kommersant.ru/doc/659096
  4. https://ria.ru/spravka/20080608/109603465.html
  5. https://www.bfm.ru/news/164324?doctype=article
  6. http://www.marketwatch.com/story/forbes-500-richest-people-the-full-list
  7. http://www.rbc.ru/society/19/12/2013/570414d99a794761c0ce504a
  8. http://sudact.ru/arbitral/doc/AwQAqofGaAZP/
  9. http://www.aif.ru/society/law/305928
  10. https://nstarikov.ru/blog/46549
  11. http://ruskline.ru/analitika/2011/01/04/o_bednom_hodorkovskom_zamolvite_slovo/
  12. http://peresvet.gorod.tomsk.ru/index-1248269380.php
  13. http://xn--80ajoghfjyj0a.xn--p1ai/ne-putin-hodorkovskogo-posadil-ne-putin-ego-i-otpustil
  14. https://lenta.ru/news/2011/05/24/prisnoers/
  15. https://24smi.org/celebrity/792-mihail-hodorkovskij.html
  16. http://www.civilnet.am/news/2013/12/20/%D5%BA%D5%B8%D6%82%D5%BF%D5%AB%D5%B6%D5%A8-%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%B7%D5%B6%D5%B8%D6%80%D5%B0%D5%A5%D6%81-%D5%AD%D5%B8%D5%A4%D5%B8%D6%80%D5%AF%D5%B8%D5%BE%D5%BD%D5%AF%D5%AB%D5%AB/201948
  17. http://www.kremlin.ru/events/president/news/19863
  18. http://www.rbc.ru/politics/26/09/2013/570410349a794761c0ce2255
  19. https://www.azatutyun.am/a/25118949.html
  20. http://www.civilnet.am/news/2013/09/26/%D5%AD%D5%B8%D5%A4%D5%B8%D6%80%D5%AF%D5%B8%D5%BE%D5%BD%D5%AF%D5%AB%D5%B6%D5%9D-%D5%AC%D5%A5%D5%AD-%D5%BE%D5%A1%D5%AC%D5%A5%D5%B6%D5%BD%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%A1%D5%B6%D5%BE%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D6%80/182685
  21. https://lenta.ru/lib/14164312/
  22. http://operativ.am/?p=81000&l=am/germaniayum+luys+e+tesel+xodorkovsku+bantayin+mardik+girqy
  23. http://royallib.com/book/hodorkovskiy_mihail/krizis_liberalizma_v_rossii.html
  24. http://royallib.com/book/hodorkovskiy_mihail/leviy_povorot.html
  25. http://royallib.com/book/hodorkovskiy_mihail/leviy_povorot__2.html