Մեթիլ նարնջագույն

քիմիական միացություն
(Վերահղված է Մեթիլօրանժից)

Մեթիլ նարնջագույն (անգլ.՝ Methyl orange, գելիանտին, 4-(4-դիմետիլամինոֆենիլազո) նատրիումի բենզոլսուլֆոնատ), թթվահիմնային հայտնի ինդիկատոր, սինթետիկ օրգանական ներկ ազոներկանյութերի խմբից, նատրիումի աղ է:

Մեթիլ նարնջագույն
Methylorange Structural Formula.svg
Քիմիական բանաձևC₁₄H₁₄N₃NaO₃S
Մոլային զանգված327,065357 զանգվածի ատոմական միավոր[1] գ/մոլ
Հալման ջերմաստիճան300 °C[2] °C
Քիմիական հատկություններ
Դասակարգում
CAS համար547-58-0
PubChem23673835
EINECS համար208-925-3
SMILESCN(C)C1=CC=C(C=C1)N=NC2=CC=C(C=C2)S(=O)(=O)[O-].[Na+]
ЕС208-925-3
ChEBI16736152
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)

ՀատկություններԽմբագրել

Սովորական պայմաններում նարնջագույն-դեղին տերևներ կամ փոշի, փաթիլներ: 0,2 գ մեթիլ նարնջագույնը լուծվում է 100 գ ջրի մեջ (ցանկալի է տաք):

PH 2-ով լուծույթներում ներծծման առավելագույնը 505 նմ ալիքի երկարությամբ է (λmax = 505 նմ): Իզոբեստիկ կետը համապատասխանում է 460 նմ ալիքի երկարությանը:

Ջրային լուծույթներում գույնի անցումը կարմիրից նարնջագույն-դեղինի նկատվում է pH-ի սահմաններում 3,1-4,4 (թթվային միջավայրում, կարմիր, ալկալային միջին դեղին գույնով):

Գույնի անցման ինտերվալի վրա ազդում են ջերմաստիճանը, լուծույթում աղերի, օրգանական լուծիչների, սպիտակուցային նյութերի և այլ նյութերի առկայությունը: Ջերմաստիճանի ազդեցությունը առավել նշանակալի է թույլ հիմքերի վրա գտնվող ցուցանիշների համար։ Օրինակ՝ մեթիլ նարնջագույնի համար, սենյակային ջերմաստիճանում գույնը փոխվում է pH 3,1-4,4-ի սահմաններում, իսկ pH-ի 2,5-3,7 ջերմաստիճանում 100 °C ջերմաստիճանում:

Թունավոր է։[3]

ԿիրառություններԽմբագրել

Այն օգտագործվում է որպես թթվահիմնային ինդիկատոր, տիտր`ուժեղ օքսիդացնող միջոցների որոշման մեջ, օքսիդացնող միջոցների սպեկտրոֆոտոմետրիկ որոշում (քրոմ, բրոմ):

Անալիտիկ քիմիայի մեջ որպես ինդիկատոր օգտագործվում է 0,1% ջրային լուծույթ:

Այն փոխում է գույնը թթվային միջավայրում (pH 3,1-ից 4,4) կարմիրից դեպի նարնջագույնը չեզոք և դեղին` ալկալիական միջավայրերում:

ՍտացումԽմբագրել

Լաբորատոր սինթեզի մեթոդ.

Մեթիլ նարնջագույնն ստացվում է սուլֆանիլաթթվի դիազոտացմամբ, ապա արդյունքում ստացված նյութը դիիմիլիլիլինի հետ համատեղելով:

Կատարման տեխնիկա.

Սուլֆանիլաթթվի մի մասը լուծվում է 25 մ 2 նատրիումի հիդրօքսիդի լուծույթում (2 գ NaOH՝ 25 մլ լուծույթում): 4 գ քաշով նատրիումի նիտրիտի մի նմուշ այնուհետև լուծվում է նույն լուծույթում: Դրանից հետո լուծույթը հովանում է սառույցով և լցվում 25 մլ ջրի մեջ սառեցված սառույցով սառեցված 2 մ հիդրոքլորաթթվի լուծույթի 25 մլ-ի մեջ (բացի արտաքին սառեցումից, սառույցի կտորները կարող են տեղադրվել լուծույթում): Դիմեթիլանիիլինի մի մասը լուծարվում է 5 մ 1 մ հիդրոքլորաթթվի մեջ, սառույցով սառեցվում, իսկ վերը ձեռք բերված դիազոբենզենսուլֆոնիկ թթվային լուծույթը լցվում է հովացրած լուծույթի մեջ: Տեղի է ունենում ներկերի ձևավորում: Սոդայի ևս մեկ լուծույթ լուծում է և լցվում ուժեղ ալկալային ռեակցիայի վրա: Ներկերի նատրիումի աղը լուծույթից ազատվում է նարնջագույն-շագանակագույն ծաղկաթերթի նման բյուրեղների տեսքով: Մի քանի ժամ անց ներկը զտվում է ներծծման միջոցով և լվացվում է ձագարով 25 մլ ջրով: Այնուհետև այն խնամքով քամվում է ֆիլտրի թղթի վրա և չորանում ճենապակյա բաժակի մեջ ջրային բաղնիքում:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 METHYL ORANGE
  2. 2,0 2,1 Green F. J. The Sigma-Aldrich Handbook of Stains, Dyes and IndicatorsMilwaukee: 1990. — P. 461.
  3. Acros Organics

Արտաքին հղումներԽմբագրել