Մատթեոս Ծարեցի (1590-ականներ[1], Վայկունիք, Արցախ, Մեծ Հայք[1] - 1661[1], Ամստերդամ, Հոլանդիա, Միացյալ պրովինցիաների հանրապետություն[2][1]), հայ հոգևորական և հրատարակիչ։ 17-րդ դարի Ամստերդամի հայկական տպագրության հիմնադրիր։

Մատթեոս Ծարեցի
Ծնվել է1590-ականներ[1]
ԾննդավայրՎայկունիք, Արցախ, Մեծ Հայք[1]
Մահացել է1661[1]
Մահվան վայրԱմստերդամ, Հոլանդիա, Միացյալ պրովինցիաների հանրապետություն[2][1]
Քաղաքացիություն Միացյալ պրովինցիաների հանրապետություն
ԿրոնՀայ Առաքելական Եկեղեցի[2]
Մասնագիտությունտպագրիչ, հոգևորական և հրատարակիչ
1661 թ. Մատթեոս Ծարեցու հրատարակած «Հիսուս որդի» գրքի անվանաթերթը

Կենսագրություն

խմբագրել

Ծնվել է Արցախի Ծար գավառում։ Էջմիածնի ծառայել է որպես կաթողիկոսի քարտուղար։ 1655 թ. Հակոբ Ջուղայեցի կաթողիկոսը նրան գործուղել է Եվրոպա՝ տպարան հիմնելու և Աստվածաշունչը հայերեն տպագրելու նպատակով։ Սկզբում Ծարեցին դա փորձել է անել Իտալիայում, սակայն նրան խոչընդոտել է Ինկվիզիցիան։ Այնուհետև 1658 թ. մեկնել է Նիդերլանդներ։

Նույն տարի, նոյեմբերի 27-ին, պայմանագիր է կնքել հայտնի տառագիր Քրիստոֆել վան Դայքի հետ և վերջինս պատրաստել է հայկական տառատեսակներ։ Ծարեցին հրատարակության է պատրաստել «Հիսուս որդի» գրքույկը, որին ավելացրել է նաև փոքրիկ հիշատակարան։ Սակայն մահացել է նախքան վերջինիս լույս տեսնելը 1661 թ. հունվարի 3-ին։ Աճյունը ամփոփվել է Ամստերդամի Աուդեկերկ եկեղեցու գերեզմանատանը։

Ծարեցու գործը շարունակել է Ոսկան Երևանցին, և 1666 թվականին առաջին անգամ հայերեն լեզվով տպագրվել է Աստվածաշունչը։

Ծարեցու հիմնադրած տպարանը գործել է մինչև 1718 թվականը։

Գրականություն

խմբագրել

Ծանոթագրություններ

խմբագրել
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 288