Ճապոնիայի սահմանադրաիրավական կառուցակարգը

Ճապոնիայի սահմանադրաիրավական կառուցակարգը, նրա հիմունքները սահմանված են Ճապոնիայի սահմանադրությամբ (ընդունվել է 1947 թ. մայիսի 3-ին)։ Այն համարվում է երկրի հիմնական օրենքը և մանրամասնորեն կարգավորում է ինչպես մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքների, այնպես էլ երկրի պետական իշխանության մարմինների հետ կապված հիմնական հասարակական հարաբերությունները։ Սահմանադրությունը կազմված է պրեամբուլայից, 11 գլխից, 103 հոդվածից[1]։ Պրեամբուլան սահմանում է սահմանադրության ընդունման անհրաժեշտությունը, հիմնավորում դա։

Ճապոնիայի 1947 թ. սահմանադրությունը

ԿայսրԽմբագրել

 
Ճապոնիայի ներկայիս կայսրը

Ճապոնիայի կայսերական դինաստիան աշխարհում հնագույններից մեկն է։ Ըստ սահմանադրության հ. 1-ինի՝ կայսրը համարվում է պետության գլուխը և երկրի միասնության խորհրդանիշը, նրա կարգավիճակը կանխորոշում է ժողովուրդը՝ օժտված սուվերեն իշխանությամբ։ Կայսերական թագը փոխանցվում է ժառանգաբար՝ ըստ պառլամենտի ընդունած օրենքի։ Կայսրը իրականացնում է միայն այնպիսի գործողություններ, որոնց համար լիազորված է սահմանադրությամբ։ Մասնավորապես, ըստ հիմնական օրենքի, կայսրը՝ Կաբինետի (գործադիր իշխանություն) համաձայնությամբ՝

  • հրապարակում է սահմանադրությունը, օրենքները, պայմանագրերը,
  • հրավիրում է պառլամենտ,
  • հայտարարում է պառլամենտի ընտրության մասին,
  • նշանակում և պաշտոնից ազատում է պետական նախարարներին,
  • նշանակում է Գերագույն դատարանի նախագահին,
  • շնորհում է ներում,
  • շնորհում է պետական պարգևներ,
  • ընդունում է այլ պետությունների դիվանագիտական ներկայացուցիչներին։

ՊառլամենտԽմբագրել

 
Պառլամենտի նիստ

Համարվում է երկրի բարձրագույն օրենսդիր մարմինը։ Ունի երկպալատ կառուցվածք՝ Ներկայացուցիչների պալատ (ստորին) և Խորհրդականների պալատ (վերին)։ Առաջինն ունի 512, իսկ երկրորդը՝ 252 անդամ։ Երկու պալատներն էլ ընտրվում են ժողովրդի կողմից։ Ներկայացուցիչների պալատի գործունեության ժամկետը 4, իսկ Խորհրդականների պալատինը՝ 6 տարի է։ Վերջինիս 1/2 մասը երեք տարին մեկ վերընտրվում է։ Պատգամավորը միաժամանակ չի կարող լինել 2 պալատի անդամ։ Պառլամենտը իր գործունեությունը իրականացնում է նիստերի միջոցով, որը հրավիրվում է տարին մեկ անգամ։ Նիստերը կարող են լինել հերթական, արտահերթ, հատուկ։ Հերթական նիստ հրավիրվում է տարին մեկ անգամ, ընդ որում՝ յուրաքանչյուր տարվա դեկտեմբերին, արտահերթը՝ մեկ պալատի 1/4-ի համաձայնությամբ, իսկ հատուկը՝ պառլամենտի արձակման ժամանակ։ Պառլամենտում գործում է 20 մշտական հանձնաժողով։ Պառլամենտի գործունեության հիմնական նպատակը օրենքի ընդունումն է։ Օրինագծերը քննարկվում են ստորին, հետո՝ վերին պալատում։ Կա քվեարկության 3 ձև՝

  • ոտքի կանգնել,
  • գաղտնի քվեարկություն,
  • ըստ քվեաթերթիկի գույնի՝ սպիտակ (կողմ) և կապույտ (դեմ)։

ԿաբինետԽմբագրել

 
Իտո Խիրոբումին՝ Ճապոնիայի առաջին վարչապետը

Համարվում է երկրի բարձրագույն գործադիր մարմինը։ Այն կազմված է վարչապետից և մյուս պետական նախարարներից։ Որպես կանոն, վարչապետը սովորաբար իշխող կուսակցության ղեկավարն է։ Նա կարող է նշանակել առավելագույնը 20 նախարարի։ Վարչապետի իրավասությանն են պատկանում՝

  • Կաբինետի գործունեության նկատմամբ վերահսկողությունը,
  • նախարարների նշանակումը,
  • օրինագծերի առաջադրումը,
  • պառլամենտին հաշվետվություն ներկայացնելը,
  • օրենքների ստորագրումը և հրապարակումը[2]։

Դատական համակարգԽմբագրել

 
Գերագույն դատարանը Ճապոնիայում

Այն ունի քառաստիճան կառուցվածք՝

  • Գերագույն դատարան,
  • վերաքննիչ դատարան (8),
  • տեղական դատարան (50),
  • առաջին ատյանի (450) և ընտանեկան դատարաններ (50)։

Որպես բարձրագույն ատյան հանդես է գալիս Գերագույն դատարանը։ Դատավորները պաշտոնավարում են մինչև 70 տարեկանը լրանալը։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. «Արխիվացված պատճենը»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-04-13-ին։ Վերցված է 2016-01-26 
  2. http://krasinskiy.ru/Baglai.pdf