Բացել գլխավոր ցանկը
Հովիվների երկրպագությունը՝ նկարված հոլանդացի նկարիչ Ջերարդ վան Հոնթորստի կողմից, 1622 թվական
Քրիստոսի ծննդյան միջնադարյան մանրանկար, 1350 թվական

Հիսուսի ծնունդը նկարագրվում է Ղուկասի և Մատթեոսի ավետարաններում:

Քրիստոնեական աստվածաբանության մեջ Հիսուսի ծնունդը նշվում է որպես երկրորդ Ադամի մարմնավորում՝ Աստծո աստվածային կամքի համաձայն:

Հիսուսի ծննդյան նկարագրությունը 4-րդ դարից սկսած նկարչության մեջ եղել է կարևոր թեմա քրիստոնեական նկարիչների համար: 13-րդ դարից սկսած Սուրբծննդյան տիկնիկարկղը ընդգծել է Հիսուսի հնազանդությունը և նպաստել է նրա ավելի մեղմ կերպարի արտահայտմանը[1][2][3]:

Հիսուսի ծնունդը գլխավոր դեր է խաղում Քրիստոնեական եկեղեցական տարվա մեջ: Արևմտյան ավանդական Քրիստոնեական ժողովուրդները (ներառյալ Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցին, Արևմտյան Օրթոդոքս եկեղեցին, Անգլիական համայնքը և շատ բողոքականության ներկայացուցիչներ) սկսեցին ուսումնասիրել Քրիստոսի գալստյան չորս կիրակիները նախքան Սուրբ Ծննդյան գալը և ավանդական տոնական օրը, որը նշվում է դեկտեմբերի 25-ին:

Ծննդյան տարեթիվԽմբագրել

Հիսուս Քրիստոս Նազարեցու ծննդյան տարեթիվը չի հիշատակվում ավետարաններում, կամ որևէ այլ աշխարհիկ գրվածքներում, սակայն գիտնականների մեծ մասը ենթադրում է, որ նա ծնվել է ք.ա. 6-րդ դարից մինչև 4-րդ դարն ընկած ժամանակահատվածում[4]: Պատմական ապացույցները չափազանց կասկածելի են վերջնական տարեթիվ նշելու համար[5], սակայն այն հաշվարկվում է երկու տարբեր մոտեցմամբ: Առաջինը հիմնված է Ղուկասի և Մատթեոսի ավետարաններում նշված պատմական իրադարձությունների վերլուծության վրա, իսկ երկրորդը՝ Հիսուսի ծառայության մեկնարկի գնահատման վրա[6][7]:

ԾննդավայրԽմբագրել


Ե՛վ Ղուկասի և՛ Մատթեոսի ավետարաններում Բեթղեհեմը նշվում է որպես Հիսուսի ծննդավայր: Չնայած Մատթեոսն ակնհայտորեն չի հաստատում Հովսեփի ծննդավայրը, կամ այն վայրը, որտեղ նա բնակվել է նախքան Քրիստոսի ծնվելը[8][9], սակայն հաշվարկները ենթադրում են, որ ընտանիքն ապրել է Բեթղեհեմ քաղաքում, այնուհետև բնակություն է հաստատել Նազարեթում[10]: Այնուամենայնիվ, Ղուկասի ավետարանում հստակ նշվում է, որ Մարիամն ապրել է Նազարեթում նախքան Հիսուսի ծնվելը՝ Ավետման ժամանակ:

Ղուկասիի ավետարանում նշվում է, որ Մարիամը Հիսուսին ծնունդ է պարգևել և նրան տեղավորել մսուրում, «որովհետև նրանց համար պանդոկում ուրիշ տեղ չկար», բայց ճշգրտորեն չի նշվում, թե որտեղ է ծնվել Հիսուսը[11]: Հունարեն «kataluma» բառը կարելի է թարգմանել որպես «պանդոկ» կամ «հյուրերի սենյակ», և որոշ գիտնականներ ենթադրում են, որ Հովսեփն ու Մարիամը ամենայն հավանականությամբ փորձել են մնալ իրենց հարազատների մոտ պանդոկի փոխարեն: Սակայն, քանի որ այնտեղ տեղ չի եղել նրանք ապաստան են գտել մի սենյակում, որտեղ պահվում էին ոչխարներ՝ ինչպես ընդունված էր Բեթղեհեմում:

Երկրորդ դարում Հուստինոս Փիլիսոփան պնդում է, որ Հիսուսը ծնվել է Բեթղեհեմ քաղաքից դուրս գտնվող մի քարանձավում[12][13]: Սուրբ Հելենայի կողմից կառուցված քաղաքի ներսում գտնվող Սուրբ Ծննդյան տաճարում է գտնվում քարանձավային մսուրը , որն ավանդաբար երկրպագվում է որպես Հիսուսի ծննդավայր, որն ի սկզբանե եղել է Թամուզ աստծո պաշտամունքի վայրը[14]:

Ավետարան ըստ ՄատթեոսիԽմբագրել

Հիսուսի մայր Մարիամը, ով Հովսեփի նշանածն էր, հղիանում է Սուրբ Հոգուց: Հովսեփը սկզբում ցանկանում էր բաժանվել Մարիամից, բայց երազում հրեշտակը նրան ասում է, որ պետք է Մարիամին որպես իր կին ընդունի և երեխային անվանի Հիսուս, քանի որ նա պետք է փրկեր մարդկանց իրենց մեղքերից: Հովսեփն արթնանում է և անում այնպես ինչպես հրեշտակն էր ասել:

Մատթեոսի ավետարանի առաջին գլխում հիշատակվում է Հիսուսի ծնունդն ու անունը[15] և երկրորդ գլխի սկզբում նշվում է, որ Հիսուսը ծնվել է Բեթղեհեմում Հերովդես I Մեծի ժամանակաշրջանում: Մագին արևելքից եկել է Հերովդես I Մեծի մոտ և ասել, թե որտեղ կարող է գտնել հրեաների արքային, քանի որ նրանք տեսել էին նրա աստղը: Ընդունելով գլխավոր քահանաների և ուսուցիչների խորհուրդը Հերովդես I Մեծը Մագիին ուղարկում է Բեթղեհեմ՝ երկրպագելու և ընծաներ նվիրելու նորածին փոքրիկին: Նրանց հեռանալուց հետո հրեշտակը հայտնվում է Հովսեփին և զգուշացնում նրան, որ իր կնոջն ու երեխային փախցնի Եգիպտոս, քանի որ Հերովդես I Մեծը մտադիր էր նրան սպանել: Սուրբ ընտանիքը մնացել է Եգիպտոսում մինչև Հերովդես I Մեծի մահը, որից հետո Հովսեփը նրանց տանում է Նազարեթ:

Ավետարան ըստ ՂուկասիԽմբագրել

Հերովդես I Մեծի արքայության օրոք Աստված Գաբրիել հրեշտակապետին ուղարկեց Նազարեթ՝ հայտնելու Մարիամ անունով կույսին՝ ով նշանված էր Հովսեփ անունով տղամարդու հետ, որ նա երեխա է լույս աշխարհ բերելու: Այդ երեխան պետք է լիներ Աստծո որդին, ում պիտի անվանեին Հիսուս, ով էլ հավերժ պիտի ղեկավարեր Իսրայելը: Երբ եկավ Հիսուսի ծնվելու ժամանակը՝ հռոմեացի կայսր Օկտավիանոս Օգոստոսը հրամայեց ամբողջ աշխարհով մարդահամար անցկացնել, և Հովսեփը վերցնելով Մարիամին մեկնեց Բեթղեհեմ: Այսպիսով այնպես պատահեց, որ Հիսուսը ծնվեց Բեթղեհեմ քաղաքում, և նորածնին դրեցին մսուրի մեջ՝ մինչ հրեշտակները ավետում էին նրա ծնունդը, և հովիվները երկրպագում էին նրան որպես Աստծո որդի:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. The image of St Francis by Rosalind B. Brooke 2006 [1] [2] pp. 183–184
  2. The tradition of Catholic prayer by Christian Raab, Harry Hagan, St. Meinrad Archabbey 2007 [3] [4] pp. 86–87
  3. The vitality of the Christian tradition by George Finger Thomas 1944 [5] [6] pp. 110–112
  4. Dunn, James DG (2003). "Jesus Remembered". Eerdmans Publishing: 324.
  5. Doggett 1992, p579: "Although scholars generally believe that Christ was born some years before AD 1, the historical evidence is too sketchy to allow a definitive dating".
  6. L. Maier "The Date of the Nativity and Chronology of Jesus" in Chronos, kairos, Christos: nativity and chronological studies by Jerry Vardaman, Edwin M. Yamauchi 1989 [7] [8] pp. 113–129
  7. New Testament History by Richard L. Niswonger 1992 IBN 0-310-31201-9 pp. 121–124
  8. Virgin Birth of Chris by J Gresham Machen 1987 [9] [10] p. 193
  9. Matthew by David L. Turner (Apr 15, 2008) [11] [12] page 98
  10. Joseph F. Kelly (2008). Birth of Jesus According to the Gospels. Liturgical Press. p. 43. [13] [14].
  11. Raymond Edward (1977). The Birth of the Messiah: A Commentary on the Infancy Narratives in Matthew and Luke. Garden City, N.Y.: Doubleday. p. 401. [15] [16].
  12. Joan E. (1993). Christians and the Holy Places: The Myth of Jewish-Christian Origins. Oxford: Clarendon Press. pp. 99–102.ISBN [17].
  13. [18] 18; Justin Martyr, Dialogue with Trypho; cf. Origen, Celsum 1.2.
  14. Joan E. (1993). Christians and the Holy Places: The Myth of Jewish-Christian Origins. Oxford: Clarendon Press. pp. 99–100. [19] [20]
  15. 1:18-24

Տես նաևԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել