Բացել գլխավոր ցանկը

Հենրի Ռայդեր Հագարդ (հունիսի 22, 1856, Բրադենեմ, Մեծ Բրիտանիա - մայիսի 14, 1925, Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիա), անգլիացի գրող, բազմաթիվ արկածային և պատմական վեպերի հեղինակ։

Հենրի Ռայդեր Հագարդ
անգլ.՝ H. Rider Haggard
Henry Rider Haggard 03.jpg
Ծնվել էհունիսի 22, 1856(1856-06-22)[1][2][3][4][5][6][7][8][9]
ԾննդավայրՆորֆոլկ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
Վախճանվել էմայիսի 14, 1925(1925-05-14)[10][1][2][3][4][5][6][7][8][9] (68 տարեկանում)
Վախճանի վայրԼոնդոն, Միացյալ Թագավորություն[10]
Մասնագիտությունգրող, վիպասան, սցենարիստ և գիտաֆանստաստիկ գրող
Լեզուանգլերեն[1]
ՔաղաքացիությունFlag of the United Kingdom.svg Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
ԿրթությունIpswich School?
Ժանրերֆենթեզի և արկածային
Ուշագրավ աշխատանքներՍողոմոն թագավորի հանքերը և She: A History of Adventure?
ՊարգևներԲրիտանական կայսրութւան շքանշանի ասպետ-կոմանդոր
ԶավակներLilias Rider Haggard?[6] և Lilias Rider Haggard?
Henry Rider Haggard signature.svg
Henry Rider Haggard Վիքիպահեստում

Նրա վեպերը թարգմանվել և կարդացվում են աշխարհի շատ ժողովուրդների լեզուներով։ «Մոնթեսումայի դուստրը»[11] Հագգարդի լավագույն վեպերից է։ Հեղինակն այս վեպի նյութ է ընտրել պատմական իրողություն. Մեքսիկայի նվաճումը իսպանացիների կողմից XVI դարի սկզբներին, հնդկացիների կատաղի պայքարն իրենց ազատության համար, նրանց պարտությունը և հնդկացիների ացտեկական կայսրության կործանումը։ Իր վեպը հյուսելու համար Հագարդն օգտագործել է պատմական այս իրադարձություններին վերաբերող հարուստ գրականությունը, ժամանակակիցների հուշերն ու նկարագրությունները և զանազան փաստաթղթեր։ Բայց սրանով էլ չբավականանալով՝ նա անձամբ ճանապարհորդել է Մեքսիկայում, եղել է նրա լեռնաշխարհում, որտեղ մինչև հիմա էլ ապրում են բնիկ ժողովուրդների բազմալեզու մնացորդները, ուսումնասիրել է նրանց կենցաղն ու սովորույթները, նրանց նիստուկացը, հավատալիքները, անձամբ տեսել է այն բնությունը, լեռներն ու անտառները, գետերն ու լճերը, որտեղ տեղի են ունեցել կռիվները։ Հագգարդը գարշանքով է խոսում կռապաշտական հավատալիքների և կուռքերին մարդկային զոհաբերությունների մասին, բայց և դրան զուգադրում է կաթոլիկ ճիզվիտների սոսկալի արարքները և իր հերոսի բերանով ասում, որ քրիստոնյա իսպանացիներին էլ հանուն աստծո մարդկանց ողջ-ողջ այրում են խարույկի վրա կամ ողջ-ողջ թաղում պատի մեջ, և դա ամենևին էլ պակաս սոսկալի ու քստմնելի չէ, քան հնդկացիների կրոնական ծիսակատարությունները։ Ամբողջ վեպի մեջ զգացվում է հեղինակի ջերմ համակրանքը ազատատենչ բնիկ ժողովուրդների նկատմամբ։

Հեղինակությունը և ժառանգությունըԽմբագրել

Հագարդի պատմություններն այժմ էլ լայնորեն ընթերցվում են։ Այեշան՝ «Նա»-ի գլխավոր հերոսուհին, հոգեվերլուծաբանների կողմից համարվել է այնպիսի նախատիպ, ինչպիսիք են Զիգմուդ Ֆրեյդը և Կառլ Յունգը։ Նրա «Նա, ով պետք է հնազանդվի» արտահայտությունը օգտագործվել է բրիտանացի հեղինակ Ջոն Մորտայմերիկի կողմից՝ նրա «Rumpole of the Bailey» շարքում որպես մասնավոր անուն, որը գլխավոր հերոսը օգտագործում էր իր կնոջ՝ Հիլդայի համար, ումից առաջ նա սարսռում էր տանը (չնայած այն հանգամանքին, որ նա փաստաբան է)։ Հագգարդի «Կորած աշխարհ» ոճը ազդել է ամերիկացի այնպիսի գրողների վրա, ինչպիսիք են Եդգար Բարրոթսը, Ռոբերտ Հովարդը, Տալբոթ Մանդին, Ֆիլիպ Ֆարմերը և Աբրահամ Մերրիտը։ Ալլան Քուատերմեյնը՝ «Սողոմոն արքայի քարանձավ»-ի արկածային հերոսը, ամերիկյան կերպար Ինդիանա Ջոնսի կաղապարն էր՝ ցուցադրված Կորած տապանի զինվորները, Կործանման տաճարը, Ինդիանա Ջոնսն ու խաչակրաց արշավանքը և Ապակե գանգերի թագավորություն։ Քուատերմեյնը ձեռքբերումներ է ունեցել վերջերս ի շնորհիվ իր հիմնական դերի «Արտասովոր մարդկանց առաջնություն»-ի համար։ 1959 թվականին Հագարդը պարգևատրվել է գրական հմտության և թափանցիկ երևակայության ուժի համար Րոջեր Գրինի՝ Օքսֆորդի մասնիկներից մեկի կողմից։ Մառախուղի մարդիկ գրքի առաջին գլուխը ստեղծվել է՝ ներշնչվելով «Արքայական երկնքի ուժ»-ի նշանաբանով։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  5. 5,0 5,1 International Music Score Library Project — 2006.
  6. 6,0 6,1 6,2 The Peerage — ed. size: 717826
  7. 7,0 7,1 NooSFere — 1999.
  8. 8,0 8,1 BD Gest'
  9. 9,0 9,1 NooSFere — 1999.
  10. 10,0 10,1 Хаггард Генри Райдер // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  11. Հագգարդ Հենրի Ռայդե, Մոնթեսումայի դուստրը, Երևան, 1969