Բացել գլխավոր ցանկը

Կրյուգերի ազգային պարկ[1][2][3] (աֆրիկաանս՝  Nasionale Krugerwildtuin, անգլ.՝ Kruger National Park), ՀԱՀ հնագույն ազգային պարկը: Գտնվում է Աֆրիկայի հարավում (ՀԱՀ հյուսիս-արևելքում) և համարվում է 2001 թվականին ստեղծված Կրյուգեր-տու-Քենոնս կենսոլորտային արգելոցի մի մասը: Այն կոչվել է Տրանսվաալի նախագահ Պաուլուս Կրյուգերի պատվին[4][3]:

Կրյուգերի ազգային պարկ
Տեղագրություն Լիմպոպո և Մպումալանգա նահանգներ, Հարավային Աֆրիկա
Ամենամոտիկ քաղաք Մբոմբելա (հարավային)

Ֆալաբորվա (կենտրոնական)

Տարածք 18989 կմ2
Հիմնադրված է 1926
Ղեկավարող
կազմակերպություն
Հարավային Աֆրիկայի ազգային պարկեր
Կայք www.sanparks.org

Բովանդակություն

Ֆիզիկա-աշխարհագրական բնութագիրԽմբագրել

 
Կոկորդիլոսի գետ

Պարկը գտնվում է նախկին Տրանսվաալ նահանգի արևելքում Լիմպոպո և Կոկորդիլոսի գետերի միջև (ներկայումս պարկը գտնվում է Մպումալանգա և Լիմպոպո նահանգների տարածքում): Արևելքում պարկը սահմանակից է Մոզամբիկին[5]: Պարկի ընդհանուր երկարությունը հյուսիսից հարավ կազմում է 340 կմ: Պարկի երեք հիմնական մասերը (հյուսիսային, կենտրոնական և հարավային) ձևավորվում են Ուլիֆանտս և Սաբի գետերի միջոցով[5]:

Պարկի տարածքում կլիման մերձարևադարձային է անձրևների սեզոնը սովորաբար տևում է հոկտեմբերից մինչև մարտ (ներառյալ)[6]:

ՊատմությունԽմբագրել

Պարկի տարածքում հայտնաբերվել են Homo erectus-ի հետքեր, որոնք ապրել են այստեղ ավելի քան կես միլիոն տարի առաջ: Բացի այդ պարկի տարածքում առկա են քարի և երկաթի դարի մնացորդներ: Պարկի տարածքում են գտնվում շուրջ 130 ժայռապատկերներ, ավելի քան 300 հնագիտական օբյեկտներ, ներառյալ Thulamela –ի և Masorini-ի ավերակները[7]: Տարածաշրջանի պատմությունը, տարածքի բնակեցումը և եվրոպացիների ի հայտ գալն արտացոլված են նգունի ժողովուրդների մշակույթում:

Պարկի պատմությունԽմբագրել

1884 թվականին Տրանսվալի նախագահ Պաուլ Կրյուգերը հանդես եկավ Ներքին Վելդում բնապահպանական գոտու ստեղծման նախաձեռնությամբ: 1898 թվականին Սաբի և Կոկորդիլոս գետերի միջև ընկած տարածքում հիմնադրվեց Սաբի արգելոցը, որի տարածքում սահմանափակվեց որսը: 1926 թվականի մայիսի 31-ին Սաբի և Շինգվիձի որսորդական արգելոցների բազայի վրա ստեղծվեց Կրյուգերի պարկը, որը դարձավ առաջին ազգային պարկը ՀԱՀ-ում: Ազգային պարկի կազմավորման պատմությանը կարելի է ծանոթանալ Ստեվենսոն-Համիլտոնի գրադարանում, որը հանդիսացել էր պարկի առաջին հսկիչը և նշանակվել էր այդ պաշտոնում 1902 թվականին: 2002 թվականին այն ընդգրկվում է Մեծ Լիմպոպոյի անդրսահմանային պարկի կազմի մեջ[8]:

Բուսական և կենդանական աշխարհԽմբագրել

Կրյուգերի պարկի տարածքում գերակշռում է պարկային սավաննայի բուսականությունը[5], որը բնութագրվում է սակավանտառությամբ, չոր տերևաթափ անտառներով և հացազգի բույսերով[9]: Ուլիֆանտս գետի հյուսիսային մասում գտնվող պարկի մի մասը իրենից ներկայացնում է վելդ մոպանի, իսկ հարավային մասը՝ տորնվելդ: Պարկում աճում են պետության կողմից պահպանվող 47 ծառատեսակից 17-ը, (ցանկը հրապարակվել է 2004 թվականի սեպտեմբերին)[10]:

Պարկի կաթնասունները
Աֆրիկյան անտիլոպ Աֆրիկյան փղեր Ընձառյուծ
Աֆրիկյան խոզ Սպիտակ ռնգեղջյուր Աֆրիկյան գոմեշ

Սովետական մեծ հանրագիտարան-ի տվյալներով պարկի կենտրոնական մասում նկատվում է վայրի կենդանիների աշխարհում ամենամեծ կենտրոնացումը: Պարկում բնակվում են փղեր, գետաձիեր, ընձուղտներ, ռնգեղջյուրներ, առյուծներ, ընձառյուծներ, նեղոսյան կոկորդիլոսներ, այծքաղների 17 տեսակներ:

Պարկի թռչունները
Արծաթագույն արծիվ Ալցիոնա Տոկո Tockus leucomelas
Terathopius ecaudatus (արծիվ) Խայտահավ սովորական Ներկարար

Պարկի ղեկավարության տվյալներով տարածքում բնակվում են շուրջ 1500 առյուծներ, 12000 փղեր, 2500 գոմշացուլեր, 1000 ընձառյուծներ և 5000 ռնգեղջուրներ (ինչպես սպիտակ, այնպես էլ սև)[6]:

Պարկի ենթակառուցվածքներԽմբագրել

Պարկի տարածք կարելի է մուտք գործել իննը տարբեր դարպասներով, որոնք սովորաբար բաց են առավոտյան ժամը 6-ից մինչև 17:30[11]: Պարկի տարածքում կան մեծ թվով հանգստի կանգառներ (շուրջ 30), այդ թվում մի քանի մասնավոր ճամբարներ[12]:

 
Orpen Rest Camp

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Южная Африка // Атлас мира / сост. и подгот. к изд. ПКО «Картография» в 1999 г. ; отв. ред.:
  2. Արտասահմանյան երկրների աշխարհագրական անվանումների բառարան / խմբ․ Ա․ Մ․ Կոմիկով. — 3֊րդ հրատարակություն. — Մոսկվա: Նեդրա, 1986. — С. 179.
  3. 3,0 3,1 Географический энциклопедический словарь: географические названия / Под ред. А. Ф. Трёшникова. - 2-е изд., доп. - М.: Советская энциклопедия, 1989. - С. 261. - 210 000 экз. - ISBN 5-85270-057-6.
  4. «KRUGER TO CANYONS» (անգլերեն)։ Человек и биосфера։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-04-29-ին։ Վերցված է 2010-06-13 
  5. 5,0 5,1 5,2 Крюгер (нац. парк в ЮАР) // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
  6. 6,0 6,1 «Kruger National Park: General Information» (անգլերեն)։ South African National Parks։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-04-29-ին։ Վերցված է 2010-06-10 
  7. «Kruger National Park: History» (անգլերեն)։ South African National Parks։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-04-29-ին։ Վերցված է 2010-06-10 
  8. «GREAT LIMPOPO TRANSFRONTIER PARK» 
  9. Крюгер // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. - Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
  10. «Kruger National Park: Flora and Fauna» (անգլերեն)։ South African National Parks։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-04-29-ին։ Վերցված է 2010-06-10 
  11. «Kruger National Park: Entrance Gates» (անգլերեն)։ South African National Parks։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-04-29-ին։ Վերցված է 2010-06-10 
  12. «Kruger National Park: Camps» (անգլերեն)։ South African National Parks։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-04-29-ին։ Վերցված է 2010-06-10 

Արտաքին հղումներԽմբագրել