Կուրտ Ալդեր (հուլիսի 10, 1902(1902-07-10)[1][2][3][4], Խոժուվ, Սիլեզիայի վոյեվոդություն, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 20, 1958(1958-06-20)[5][1][2][3][4], Քյոլն, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն[6]), գերմանացի քիմիկոս։

Կուրտ Ալդեր
գերմ.՝ Kurt Alder
Kurt Alder Nobel.jpg
Ծնվել էհուլիսի 10, 1902(1902-07-10)[1][2][3][4]
Խոժուվ, Սիլեզիայի վոյեվոդություն, Ռուսական կայսրություն
Մահացել էհունիսի 20, 1958(1958-06-20)[5][1][2][3][4] (55 տարեկանում)
Քյոլն, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն[6]
ՔաղաքացիությունFlag of Germany.svg Գերմանիա
Մասնագիտությունքիմիկոս և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ)Կյոլնի համալսարան և Քրիստիան-Ալբերտի համալսարան
Գործունեության ոլորտքիմիա
ԱնդամակցությունԼեոպոլդինա, Բավարիական գիտությունների ակադեմիա և Վեստֆալիայի գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատերՔրիստիան-Ալբերտի համալսարան և Հումբոլդտի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներինգերմաներեն[1]
Գիտական ղեկավարՕտտո Դիլս
ՊարգևներՔիմիայի Նոբելյան մրցանակ[7][8] Emil-Fischer Medal? և Fresenius Prize?
Kurt Alder Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծնվել է հուլիսի 7-ին, Քյոնիգսհյուտտեում։ Սովորել է Բեռլինի և Քիլի համալսարաններում։ 1930–1936 թվականներին քիմիա է դասավանդել Քիլի համալսարանում, 1936–1940 թթ.-ին ղեկավարել է «Ի. Գ. Ֆարբենինդուստրի» ֆիրմայի գիտահետազոտական բաժինը (Լևերկուզեն)։ 1940 թվականից եղել է Քյոլնի համալսարանի պրոֆեսոր և նույն համալսարանի քիմիայի ինստիտուտի տնօրենը։ 1928 թվականին Օ. Դիլսի հետ հայտնագործել է դիենային սինթեզը և ապա մշակել դրա հիմունքները, որի համար 1950 թվականին (Օ. Դիլսի հետ) արժանացել է նոբելյան մրցանակի։ Ալդերը հետազոտություններ է կատարել նաև ստերեոքիմիայի և պոլիմերացման բնագավառներում։ Ալդերը նոբելյան մրցանակի այն 18 դափնեկիրներից էր, որոնց հրապարակած դեկլարացիան (1955) պահանջում էր միջուկային արհավիրքը կանխելու համար պատերազմը հայտարարել օրենքից դուրս։ Ալդերը մահացել է հունիսի 20-ին, Քյոլնում։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 150