Կիրանց (Դաշկեսանի շրջան)

նախկին հայաբնակ, ներկայում ադրբեջանաբնակ գյուղ
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կիրանց (այլ կիրառումներ)

Կիրանց (հայտնի է նաև թուրքերի կողմից տրված Շարուկքար, Սեյիդքենդ անվանումներով, ներկայում կոչվում է՝ ադրբ.՝ Kəmərqaya` Քեմերքայա), նախկին հայկական, ներկայում ադրբեջանաբնակ գյուղ Ադրբեջանի Հանրապետության Դաշկեսանի շրջանում, շրջկենտրոն Դաշկեսան քաղաքից 3 կմ հյուսիս-արևմուտք[1]:

Գյուղ
Կիրանց
ադրբ.՝ Kəmərqaya (Քեմերքայա)
Կոորդինատներ: 40°32′39″ հս․ լ. 46°4′10″ ամ. ե. / 40.54417° հս․. լ. 46.06944° ավ. ե. / 40.54417; 46.06944
ԵրկիրԱդրբեջան Ադրբեջան
ՇրջանԴաշկեսանի շրջան
Այլ անվանումներՇարուկքար
Սեյիդքենդ
ԲԾՄ1328 մետր
Բնակչություն322 մարդ
Ազգային կազմՆախկինում՝ հայեր
Ներկայում՝ ադրբեջանցիներ
Ժամային գոտիUTC+4
##Կիրանց (Դաշկեսանի շրջան) (Ադրբեջան)
Red pog.png

ԱշխարհագրությունԽմբագրել

Կիրանց գյուղը տեղակայված է Արթինաջուր գետի ձախ վտակ Ոչխարաջրի ձախ ափի ձորալանջին՝ ծովի մակերևույթից 1230-1380 մ բարձրության վրա: շրջապատված անտառազուրկ բլուրներով[1]:

ՊատմությունԽմբագրել

Կիրանց գյուղի տարածքում 1980-ական թվականների դրությամբ պահպանված պատմական հուշարձանները վկայում են, որ բնակավայրը բնակելի է եղել հնագույն ժամանակներից[1]: 1899 թվականին հնագետ Է.Ռյոսլերը Կիրանցի մոտակայքում հայտնաբերել ու պեղել է բրոնզի և երկաթի դարաշրջանների անցումային ժամանակահատվածին վերագրվող դամբարանադաշտեր[1][2]:

Գյուղի վերաբերյալ գրավոր տեղեկություններ առկա են սկսած 19-րդ դարի վերջից հիմնականում մամուլում, վավերագրական փաստաթղթերում և տեղագիր հեղինակների նյութերում[1]:

Համաձայն 19-րդ դարով թվագրվող արխիվային նյութերի՝ Կիրանց գյուղը գտնվել է թուրք կալվածատերեր Մահմեդ աղա Աբուլ-բեկ օղլիի, Սոյուն աղա Նովրուզ-աղա օղլիի և Վալի-բեկի իրավասության ներքո[1][3]:

Գյուղին Սեյիդքենդ են անվանել տարածաշրջանում բնակվող թուրքերը[1]:

ԲնակչությունԽմբագրել

Համաձայն մի շարք պատմաբանների և ուսումնասիրողների հրապարակած տեղեկությունների՝ Կիրանցի բնակիչները տեղաբնիկներ են եղել: Առկա է նաև տեղեկատվություն, որ որո բնակիչներ Կիրանց են տեղափոխվել Ղաբաղթափա գյուղից[4][5][1]:

Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Սամվել Կարապետյան, Հյուսիսային Արցախ, Երեւան, 2004, էջ 234:
  2. Реслер Э., Археологическия изыскания в Закавказье, с. 2.
  3. Հայաստանի ազգային արխիվ, ֆ. 93, ց. 1, գ. 388, թ. 37-38:
  4. Բարխուտարեանց Մ., Արցախ, Բագու, 1895, էջ 287:
  5. Լալայեան Ե., Գանձակի գաւառ, «Ազգագրական հանդէս», Թիֆլիս, 1899, N 1, էջ 314: