Կապիտալիզմ և ազատություն

Միլթոն Ֆրիդմենի գիրքը

«Կապիտալիզմ և ազատություն» (անգլ.՝ Capitalism and Freedom, 1962), նոբելյան մրցանակակիր Միլթոն Ֆրիդմենի գիրքը։

Կապիտալիզմ և ազատություն
անգլ.՝ Capitalism and Freedom
ՀեղինակՄիլթոն Ֆրիդմեն
Տեսակգրավոր աշխատություն
Ժանրհրապարակախոսություն
Բնօրինակ լեզուանգլերեն
Կազմի հեղինակՍթիվեն Չունգ
ԵրկիրFlag of the United States.svg ԱՄՆ
ՀրատարակիչՉիկագոյի համալսարանի հրատարակչություն
Հրատարակման տարեթիվ1962
ԳՄՍՀ2-84899-369-3
OCLC49672469

ԲովանդակությունԽմբագրել

Գիրքը ներառում է․

Ներածություն
  1. Տնտեսական և քաղաքական ազատության միջև փոխհարաբերությունը
  2. Ազատ հասարակության մեջ կառավարության դերը
  3. Փողի կառավարումը
  4. Միջազգային առևտրային և ֆինանսական կազմակերպությունները
  5. Ֆիսկալ քաղաքականություն
  6. Կառավարության դերը կրթության ոլորտում
  7. Կապիտալիզմը և խտրականությունը
  8. Մենաշնորհը և գործարարության ու աշխատանքի հասարակական պատասխանատվությունը
  9. Մասնագիտական լիցենզավորում
  10. Եկամուտների բաշխում
  11. Սոցիալական բարեկեցության չափումը
  12. Աղքատության մեղմում
  13. Եզրակացություն

ԳաղափարներըԽմբագրել

Ներածության մեջ շարադրված են լիբերալին բնորոշ սկզբունքները ըստ Ֆրիդմենի, ով կողմ է պետական կառավարման սահմանափակմանը և թուլացմանը։ Ֆրիդմենը կիրառում է տերմինի եվրոպական բացատրությունը, այլ ոչ թե ամերիկյան։

Գիրքը գրելու շարժառիթը հեղինակի մտահոգությունն էր՝ կապված կառավարության դերի ուժեղացման և ԱՄՆ–ում ազատությունների սահմանափակման հետ։ Աշխատության մեջ Մ․ Ֆրիդմենը պնդում է, որ տնտեսական ազատությունը անհրաժեշտ պայման է քաղաքական ազատության համար։ Եթե արտադրության միջոցները կենտրոնացված են կառավարության ձեռքում, ապա հասարակությունը չի կարող իրական հակակշիռ դրան ներկայացնել։ Կառավարությունը, ըստ տնտեսագետի, պարտավոր է օրենքներ սահմանել, հետևել սեփականության իրավունքի պահպանմանը, միջոցառումներ ձեռնարկել մենաշնորհների հետ կապված, թուլացնել «շուկայական ֆիասկոյի» դրսևորումները, ինչպես նաև աստիճանաբար (3-5% տարեկան) մեծացնել շրջանառության մեջ գտնվող դրամի քանակը։

Ֆրիդմենի կարծիքով կառավարության առկայությունը անհրաժեշտ է ազատության պահպանման համար, սակայն վերջինս էլ հանդիսանում է ազատության գլխավոր սպառնալիքը։ Որպեսզի համահարթեցվի այդ սպառնալիքը, հեղինակը առաջարկում է սահմանափակել կառավարության լիազորությունները գործունեության վերը նշված ոլորտներում։ Բացի այդ, Ֆրիդմենը կարևոր է համարում իշխանության առավելագույն ապակենտրոնացման սկզբունքի կիրառումը և դրա փոխանցումը առավել ցածր մակարդակի մարմիններին։ Եթե ինչ–որ խնդիր կարելի է լուծել առավել ցածր մակարդակի շրջանակներում, ապա կարիք չկա խնդրի լուծումը փոխանցել կենտրոնական կառավարությանը։ Այդ կերպ, ազատության պաշտպանությունը հենց առաջնային պատճառն է իշխանության սահմանափակման և ապակենտրոնացման համար։

Երկրորդ պատճառը այն փաստն է, որ մարդկանց մեջ գոյություն ունեն համագործակցության միայն երկու տարբերակ՝ հարկադիր և կամավոր։ Իսկ համագործակցության երկրորդ եղանակը, հեղինակի կարծիքով, առավել արդյունավետ է մարդկանց համար՝ իրագործելու սեփական նպատակները։ Հեղինակը նաև միանշանակ կապ է տեսնում քաղաքական ազատության և ազատ շուկայի՝ որպես հասարակության գործունեության տնտեսական կազմակերպության միջև։

ՀրատարակություններԽմբագրել

Առաջին հրատարակությունը լույս է տեսել 1962 թվականին Չիկագոյի համալսարանում։ Մինչ օրս գիրքը բազմակի վերահրատարակվել է և թարգմանվել 18 լեզուներով։

Գիրքը ռուսերենով հրատարակվել է 1982 թվականին ամերիկյան «Chalidze Publications» (Նյու Յորք) հրատարակչության կողմից։ Գրքի առանձին հատվածներ լույս են տեսել «Ֆրիդմենը և Հայեքը ազատության մասին», որը լույս է տեսել 2003 թվականին Մոսկվայում «Три квадрата» հրատարակչությունում։

Արտաքին հղումներԽմբագրել