Ծիծեռնակաբերդի նշանավոր այցելուների ցանկ

Վիքիմեդիայի նախագծի ցանկ
Ծիծեռնակաբերդ հուշահամալիր
Ոչ լրիվ քարտեզ, որտեղ երևում են երկրները, որոնց պաշտոնյաները այցելել են հուշահամալիր։      Պետությունների նախագահներ      Կառավարությունների ղեկավարներ      Խորհրդարանի ղեկավարներ      Նախարարներ

Ծիծեռնակաբերդը Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված հուշահամալիր է Երևանում։ Այն բացվել է 1967 թվականին, 1965 թվականի բազմահազարանոց ցույցերից հետո, որոնք նվիրված էին հայ մտավորականների մասսայական սպանդի 50-ամյակին, որից հետո սկսվեց Հայոց ցեղասպանությունը[1][2]: Հայաստանի անկախությունից հետո Ծիծեռնակաբերդը դարձավ պաշտոնական արարողությունների վայր։ Դրանից հետո գրեթե բոլոր պաշտոնյաները, ովքեր պաշտոնական այցով գտնվում են Հայաստանում, այցելում են հուշահամալիր` իրենց տուրքը մատուցելու զոհերի հիշատակին։[3]: Ծիծեռնակաբերդի այցելուները նաև այցելում են հուշահամալիրի թանգարան։ Շատ նշանավոր այցելուներ ծառ են տնկել հուշահամալիրում։

Հուշահամալիր են այցելել բազմաթիվ քաղաքական գործիչներ, դերասաններ, երաժիշտներ, մարզիկներ և հոգևոր այրեր։ Նրանցից ամենանշանավորն էին Ռուսաստանի նախագահները (Բորիս Ելցին, Վլադիմիր Պուտին, Դմիտրի Մեդվեդև), Ֆրանսիայի նախագահները (Ժակ Շիրակ, Նիկոլա Սարկոզի, Ֆրանսուա Օլանդ), Ուկրաինայի, Հունաստանի, Լեհաստանի, Վրաստանի, Իրանի, Բելառուսի, Ռումինիայի, Լիբանանի, Խորվաթիայի և Սերբիայի նախագահները, Բուլղարիայի, Չեխիայի և այլ երկրների վարչապետները։ Բազմաթիվ երկրների արտաքին գործերի նախարարները (ներառյալ ԱՄՆ Պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնը և շատ բարձրաստիճան պաշտոնյաներ Եվրամիությունից` ներառյալ Խոսե Մանուել Բարոզոն և Հերման Վան Ռոմպույ) իրենց հարգանքի տուրքն են մատուցել հուշահամալիրում: Մյուս այցելուների թվում էին Հռոմի պապ Հովհաննես Պողոս II-ը 2001 թվականին, Իսրայելի գլխավոր Ռաբբի Յոնա Մեցգեր, Անգլիայի գլխավոր հոգևորական Ռովան Վիլյամսը, Ամենայն Ռուսիո պատրիարք Կիրիլ I-ը, Աշխարհի շախմատի չեմպիոն Վլադիմիր Կրամնիկը, Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոն Յուրի Ջորկաևը, անգլիացի ռոք աստղ Յան Գիլլանը, Սերբ ռեժիսոր Էմիր Կուստուրիցան, ֆրանսիացի դերասաններ Ժերար Դեպարդիեն և Ալեն Դելոնը, ամերիկացի դերասան Ջորջ Քլունին, Ֆիզիկայի բնագավառում նոբելյան մրցանակակիր Ժորես Ալֆերովը և այլք:

Թուրքիայից ոչ մի պաշտոնյա չի այցելել Ծիծեռնակաբերդ:

Նշանակություն և քննադատությունԽմբագրել

Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը Հայաստանի արտաքին քաղաքականության կարևոր ուղիներից և Հայկական սփյուռքի շատ կազմակերպությունների գլխավոր նպատակը: Հայերի շատերը կարծում են որ, այցելուները իրենց այցելությամբ հաստատում են, որ ճանաչում են Հայոց ցեղասպանությունը[4]։

Հովհաննես Պողոս II պապի այցելությունը 2001 թվականինԽմբագրել

Հովհաննես Պողոս II-ը ժամանեց Երեևան 2001 թվականի սեպտեմբերի 25-ին՝ Հայաստանում քրիստոնեության ընդունման 1700-ամյակին նվիրված միջոցառումներին մասնակցելու համար[5]: Պապը այցելեց հուշահամալիր մյուս օրը Հայաստանի նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի հետ հանդիպելուց հետո: Նա խոնարհվեց հուշակոթողի առջև, կարճ ելույթ ունեցավ և աղոթք կարդաց[6][7]: Պապը օգտագործեց Մեծ եղեռն տերմինը, և նրա խոսքից պարզ չէր՝ արդյոք համարում է 1915 թվականի դեպքերը ցեղասպանություն, թե ոչ[8]:

Հռոմի Պապի այս քայլը քննադատության տեղիք տվեց Թուրքիայում[9]:

Հիլարի Քլինթոնի այցելությունը 2010 թվականինԽմբագրել

ԱՄՆ պետքարտուղար և ներկայիս ԱՄՆ նախագահի թեկնածու Հիլարի Քլինթոնը ժամանեց Երևան հուլիսի 4-ին` ԱՄՆ անկախության օրը` դառնալով երբևէ Հայաստան ժամանած ամենաբարձր ԱՄՆ պաշտոնյան։ Նրա այցելությունը համարվեց սիմվոլիկ և քիչ նշանակալի, և նրա հնարավոր այցելությունը Ծիծեռնակաբերդ երկար քննարկումների առարկա դարձավ հայկական լրատվամիջոցներում։ ԱՄՆ-ը պաշտոնապես չի ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը և այցելելով հուշահամալիր շատերը կարծեցին, որ նա ուղերձ է ուղարկում Թուրքիային[10]: Նա այցելեց հուշահամալիր հուլիսի 5-ին Թբիլիսի մեկնելուց առաջ։ Հուշահամալիրի մատյանում Քլինթոնը թողեց հետևյալ գրառումը` «Պետքարտուղար Հիլարի Ռոդհեմ Քլինթոնի կողմից», ինչից շատերը ենթադրեցին, որ նրա այցելությունը աչ պաշտոնական էր[11]:

ՀրաժարվողներԽմբագրել

Թուրքիայի նախագահ Աբդուլա Գյուլը Հայաստանի նախագահի հրավերով 2008 թվականի սեպտեմբերին այցելեց Հայաստանն, որպեսզի դիտի Հայաստանի և Թուրքիայի հավաքականների ֆուտբոլային հանդիպումը։ Քանի որ Թուրքիան չի ընդունում Հայոց ցեղասպանությունը, նա չայցելեց հուշահամալիր[12]: Մյուս նախագահներից, ովքեր հրաժարվեցին այցելել հուշահամալիր, եղել են Սիրիայի նախագահ Բաշար ալ-Ասադը և Իրանի նախագահ Մահմուդ Ահմադինեժադը[13]: Նրանք հրաժարվեցին այցելել հուշահամալիր` վախենալով սրել հարաբերությունները հարևան Թուրքիայի հետ[14][15]: 2010 թվականին Մևլութ Չավուշօղլուն, ով Եվրոպայի խորհրդարանական հանձնաժողովի ազգությամբ թուրք նախագահն էր, հրաժարվեց այցելել հուշահամալիր` ասելով, թե ես Ձեր կարծիքը հարգում եմ, բայց Դուք էլ պետք է հարգեք իմը, սա իմ որոշումն է[16]:

Քաղաքական գործիչներԽմբագրել

ՆախագահներԽմբագրել

  Արտաքին տեսաֆայլեր
  Հիլարի Քլինտոնի այցը 2010 թվականին
  Նիկոլա Սարկոզին հուշահամալիրում 2011 թվականին


ՓոխնախագահներԽմբագրել

ՎարչապետներԽմբագրել

ԽոսնակներԽմբագրել

ՆախարարներԽմբագրել

Արտաքին գործերի նախարարներ

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. John Noble, Michael Kohn, Danielle Systermans (2008)։ Georgia, Armenia & Azerbaijan։ Footscray, Vic.: Lonely Planet։ էջ 156։ ISBN 9781741044775 
  2. Payaslian Simon (2007)։ The history of Armenia: from the origins to the present։ New York: Palgrave Macmillan։ էջ 135։ ISBN 9781403974679 
  3. Kinzer Stephen (2008)։ Crescent and star: Turkey between two worlds։ New York: Farrar, Straus and Giroux։ էջ 91։ ISBN 9780374531409 
  4. «Ժերար Դեպարդիե. Թուրքիան ճանաչելու է Հայոց ցեղասպանությունը»։ News.am։ սեպտեմբերի 4, 2010։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  5. «Pope John Paul II has arrived in Yerevan»։ PanARMENIAN.Net։ սեպտեմբերի 25, 2001։ Վերցված է դեկտեմբերի 23, 2012 
  6. «The Pope laid a wreath to the memorial of Armenian Genocide victims»։ PanARMENIAN.Net։ սեպտեմբերի 26, 2001։ Վերցված է դեկտեմբերի 23, 2012 
  7. «Pope avoids Armenia controversy»։ BBC News։ սեպտեմբերի 26, 2001։ Վերցված է դեկտեմբերի 23, 2012 
  8. Pullella Philip (սեպտեմբերի 27, 2001)։ «Pope mourns Armenia's lost generation»։ The Guardian։ Վերցված է դեկտեմբերի 23, 2012 
  9. «People in Turkey do not like the statements of the Pope condemning the Genocide of Armenians»։ PanARMENIAN.Net։ հոկտեմբերի 1, 2001։ Վերցված է դեկտեմբերի 23, 2012 
  10. «Hillary in Armenia: All eyes on Tsitsernakaberd as Secretary Clinton arrives in Yerevan»։ ArmeniaNow։ հուլիսի 4, 2010։ Վերցված է դեկտեմբերի 23, 2012 
  11. 11,0 11,1 «Clinton at Tsitsernakaberd: Secretary makes 'private' visit to memorial»։ ArmeniaNow։ հուլիսի 5, 2012։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  12. Stephen J. Flanagan, Samuel J. Brannen, Bulent Aliriza (2009)։ Turkey's evolving dynamics: strategic choices for U.S.-Turkey relations։ Washington, DC: Center for Strategic and International Studies։ էջ 69։ ISBN 9780892065769 
  13. Hakobyan Tatul (հունիսի 11, 2015)։ «Երեք նախագահ, որ այցելել են Երևան, բայց չեն բարձրացել Ծիծեռնակաբերդ» (հայերեն)։ CivilNet 
  14. «Էլի նախապայմանով [Again with preconditions]» (հայերեն)։ The Armenian Times։ հունիսի 19, 2009։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  15. Barkey Henri J. (մարտի 2, 2010)։ «The Armenian genocide resolution is a farce all around»։ The Washington Post։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  16. «Mevlut Cavusoglu: it is my decision to not visit Tsitsernakaberd»։ PanARMENIAN.Net։ մայիսի 13, 2010։ Վերցված է հունվարի 2, 2013 
  17. «Menem Visits Genocide Monument»։ Asbarez։ հուլիսի 1, 1998 
  18. «Romanian President Visits Armenia»։ Asbarez։ հուլիսի 2, 1998 
  19. «Bulgarian, Armenian presidents discuss transport links,cooperation»։ BBC։ 2 Dec 1999։ «After the official talks Stoyanov, who was given the freedom of the city of Yerevan, laid a wreath at the Memorial Complexcommemorating the victims of the 1915 genocide (a large numberof Armenians were massacred then by the Turks).» 
  20. «Greek President Visits Dzidzernagapert Meets with President Other Officials»։ Asbarez։ մայիսի 12, 1999 
  21. 21,0 21,1 «Lebanese President Emile Lahoud Visits Armenia»։ Asbarez։ մայիսի 1, 2001։ Վերցված է հունվարի 6, 2013 
  22. «Romanian president laid a wreath to the memorial of the Armenian Genocide in Ottoman Turkey in 1915»։ PanARMENIAN.Net։ նոյեմբերի 1, 2001։ Վերցված է դեկտեմբերի 21, 2012 
  23. «Azeri daily criticizes Georgian leader's visit to genocide memorial»։ BBC։ հոկտեմբերի 25, 2001։ «Shevardnadze and Armenian President Robert Kocharyan laid a wreath at the memorial complex.» 
  24. «Polish president visited Armenian Genocide memorial»։ PanARMENIAN.Net։ նոյեմբերի 15, 2001։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  25. Marat Erica (հուլիսի 25, 1997)։ «Represantivies of Turkic Nations Discuss the Role of Politicians in State-Building»։ CACI Analyst 
  26. Republic of Armenia: a concise chronology, Volume 2։ Bavigh։ 2002։ էջ 75 
  27. «Հայաստանն ու Ուկրաինան ընդլայնում են համագործակցությունը [Armenian and Ukraine are expanding cooperation]» (հայերեն)։ Radio Free Europe/Radio Liberty։ հոկտեմբերի 10, 2002։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  28. Борис Ельцин призвал Турцию признать геноцид армян в 1915 году [Yeltsin called Turkey to recognize the Armenian Genocide of 1915] (ռուսերեն)։ Delovaya Pressa։ հոկտեմբերի 15, 2002։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  29. «Lithuanian President Visits Genocide Memorial with Message of Hope Faith & Love»։ Asbarez։ սեպտեմբերի 16, 2003 
  30. Президент Таджикистана посетил мемориальный комплекс памяти жертв геноцида армян в Цицернакаберде [President of Tajikistan visited the memorial of victims of the Armenian Genocide] (ռուսերեն)։ Արմենպրես։ նոյեմբերի 26, 2003։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  31. «Iranian president visited monument to Armenian Genocide victims»։ PanARMENIAN.Net։ սեպտեմբերի 9, 2004։ Վերցված է դեկտեմբերի 21, 2012 
  32. «Arnold Ruutel Marked Importance of Revering Armenian Genocide Victims Memory»։ PanArmenianNet։ նոյեմբերի 15, 2004 
  33. «Halonen in Armenia asked for recognition of Turkish massacre»։ Helsingin Sanomat։ սեպտեմբերի 25, 2005։ Վերցված է օգոստոսի 23, 2014 
  34. «Romanian Presidents Visits Dzidzernagapert»։ Asbarez։ հոկտեմբերի 5, 2006 
  35. «Jacques Chirac pays homage to Armenian Genocide victims»։ Արմենպրես։ սեպտեմբերի 30, 2006։ Վերցված է հունվարի 6, 2013 
  36. 36,0 36,1 36,2 36,3 «"Remember". Jacques Chirac Wrote in Armenian Genocide Commemoration Book»։ PanARMENIAN.Net։ սեպտեմբերի 30, 2006։ Վերցված է հունվարի 6, 2013 
  37. 37,0 37,1 37,2 37,3 37,4 37,5 «News - Archives 2009»։ Armenian Genocide Museum-Institute։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  38. 38,0 38,1 «Croatian President honors Armenian Genocide victims memory»։ PanARMENIAN.Net։ մայիսի 22, 2009։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  39. «President of Georgia visits Tistsernakaberd»։ Արմենպրես։ հունիսի 25, 2009։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  40. «Երկօրյա պետական այցով Հայաստան կժամանի Կիպրոսի Հանրապետության Նախագահ Դիմիտրիս Խրիստոֆիասը»։ The Office to the President of the Republic of Armenia։ հուլիսի 6, 2009։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  41. «President of Serbia Boris Tadic to visit Armenia»։ Arminfo։ հուլիսի 27, 2009։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  42. «Latvian President Valdis Zatlers paid official visit to Armenia»։ Public Radio of Armenia։ դեկտեմբերի 10, 2009։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  43. «News - Archives 2008»։ Armenian Genocide Museum-Institute։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  44. 44,0 44,1 44,2 44,3 44,4 44,5 44,6 «News - Archives 2010»։ Armenian Genocide Museum-Institute։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  45. «Swiss President visits Armenian Genocide Memorial»։ PanARMENIAN.Net։ մարտի 31, 2011։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  46. 46,0 46,1 46,2 46,3 46,4 46,5 46,6 46,7 «News - Archives 2011»։ The Armenian Genocide Museum-institute։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  47. «Sarkozy threatens to criminalize 'Armenian genocide' denial»։ Today's Zaman։ հոկտեմբերի 6, 2011։ Վերցված է դեկտեմբերի 21, 2012 
  48. «President visits Armenia»։ The official website of the President of the Republic of Poland։ հուլիսի 28, 2011։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  49. «Visiting Lebanese President Pays Homage to 1915 Genocide Victims»։ Hetq։ դեկտեմբերի 9, 2011։ Վերցված է դեկտեմբերի 21, 2012 
  50. «President of Austria Heinz Fischer visits Armenian Genocide Museum-Institute»։ PanARMENIAN.Net։ հունիսի 26, 2012։ Վերցված է հուլիսի 20, 2013 
  51. «President of Belarus Alexander Lukashenko visited Tsitsernakaberd»։ PanARMENIAN.Net։ մայիսի 13, 2013։ Վերցված է հուլիսի 2, 2013 
  52. «President Karolos Papoulias continuing visit to Armenia»։ Embassy of Greece in Washington, DC։ հունիսի 28, 2007։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  53. «Հունաստանի նախագահը այցելեց Եղեռնի հուշահամալիր»։ news.am։ սեպտեմբերի 29, 2014։ Վերցված է սեպտեմբերի 29, 2014 
  54. «Վրաստանի նախագահն այցելել է Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր»։ news.am։ փետրվարի 27, 2014։ Վերցված է փետրվարի 27, 2014 
  55. «OSCE Chairman-in-Office pays tribute to the memory of Armenian Genocide victims»։ Public Radio of Armenia։ հունիսի 4, 2014 
  56. 56,0 56,1 56,2 56,3 «Armenia's Sarkisian tells genocide memorial 'nothing is forgotten'»։ The Daily Star։ ապրիլի 24, 2015 
  57. «Serbian President Tomislav Nikolic Visits Armenia»։ MassisPost։ հոկտեմբերի 13, 2014 
  58. «French President Hollande Arrives in Armenia»։ Asbarez։ մայիսի 12, 2014 
  59. Что скажет президент России 24 апреля? [What will Russia say on April 24?] (ռուսերեն)։ Yerkramas։ մարտի 5, 2012։ Արխիվացված է օրիգինալից մարտի 7, 2012-ին։ Վերցված է դեկտեմբերի 21, 2012 
  60. «Վլադիմիր Պուտինն այցելեց Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր»։ Արմենպրես։ դեկտեմբերի 2, 2013։ Վերցված է դեկտեմբերի 2, 2013 
  61. Czech Republic President visits Armenian Genocide memorial, June 8, 2016
  62. Տաջիկստանի նախագահն այցելել է Ծիծեռնակաբերդ, հունիսի 14, 2017
  63. Բուլղարիայի նախագահն այցելեց Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր (ֆոտոռեպորտաժ)
  64. «Lebanon’s President visits Armenian Genocide Memorial in Yerevan»։ armradio.am 
  65. «Italian president honors Armenian Genocide victims at Yerevan memorial»։ Արմենպրես։ հուլիսի 31, 2018 
  66. «France’s Macron visits Armenian Genocide Memorial in Yerevan»։ Public Radio of Armenia։ հոկտեմբերի 11, 2018 
  67. «Indian Vice President Visited Genocide Museum and Planted Fir on Memory Alley»։ PanArmenianNet։ հոկտեմբերի 7, 2004 
  68. «Uruguayan vice presidents visits Memorial to Armenian Genocide victims»։ Aysor։ դեկտեմբերի 8, 2014 
  69. «India's Vice-President visits Armenian Genocide Memorial»։ Public Radio of Armenia։ ապրիլի 25, 2017 
  70. «Hariri Praises Armenian Lebanese Cooperation»։ Asbarez։ հոկտեմբերի 21, 1997 
  71. «Russian premier, Armenian Catholicos discuss "historically friendly relations"»։ BBC։ նոյեմբերի 6, 2002։ «Before that the Russian prime minister visited the Tsitsernakaberd Memorial and the Genocide Museum. He said that he was shocked by the barbarism of the Turks and impressed by the heroism of the Armenians who had managed to survive. He laid a wreath at the memorial complex and planted a tree, in accordance with tradition.» 
  72. «Belarus Prime Minister Visits Armenia»։ Asbarez։ հոկտեմբերի 24, 2006 
  73. 73,0 73,1 «Events of AGMI - Archives 2007»։ Armenian Genocide Museum-Institute։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  74. Виктор Зубков завершил свой визит в Армению [Viktor Zubkov ended his visit to Armenia] (ռուսերեն)։ Armenia Today։ փետրվարի 7, 2008։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  75. «Polish PM visits Tsitsernakaberd Memorial»։ Արմենպրես։ մարտի 12, 2010։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  76. «Bulgarian PM Pays Tribute to Armenian Genocide Museum»։ Sofia News Agency։ ապրիլի 3, 2012։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  77. «Georgian PM Bidzina Ivanishvili visits Tsitsernakaberd»։ PanARMENIAN.Net։ հունվարի 17, 2013։ Վերցված է հունվարի 18, 2013 
  78. «Georgian PM visits Armenian Genocide Memorial»։ news.am։ օգոստոսի 21, 2014։ Վերցված է օգոստոսի 23, 2014 
  79. «Russian PM visits Armenian Genocide Memorial»։ Public Radio of Armenia 
  80. «Merkel Visits Genocide Memorial In Armenia»։ RFE/RL։ օգոստոսի 24, 2018 
  81. «Belgian PM visits Armenian Genocide Memorial in Yerevan»։ NEWS.am։ հոկտեմբերի 11, 2018 
  82. United States. Foreign Broadcast Information Service (1996)։ Daily Report: Central Eurasia, Issues 85-91։ The Service։ էջ 49 
  83. «Armenia Welcomes French Senators»։ Asbarez։ հուլիսի 21, 1999 
  84. Sassounian Harut (հունվարի 28, 2014)։ «Syrian President Finally Recognizes the Armenian Genocide»։ Asbarez։ Վերցված է փետրվարի 4, 2014։ «...Abd al-Qader Qaddura, Speaker of the Syrian Parliament, when he inscribed a poignant statement in the Book of Remembrance of the Armenian Genocide Monument and Museum in Yerevan on July 16, 2001...» 
  85. «Bundestag Deputy Speaker Recognizes The Genocide»։ Asbarez։ հոկտեմբերի 5, 2001 
  86. «Official Visit of the Chairman of the Parliament of Lithuania»։ National Assembly of the Republic of Armenia 
  87. «Press Conference of RA NA Speaker Artur Baghdasaryan and Speaker of Latvian Saeima Ingrida Udre»։ National Assembly of the Republic of Armenia։ մարտի 8, 2005 
  88. «Visit of the Speaker of the House of Representatives of the National Assembly of Belarus»։ National Assembly of the Republic of Armenia։ մարտի 15, 2005 
  89. «The Official Visit of the Chairwoman of the Belgian Senate to Armenia»։ National Assembly of the Republic of Armenia 
  90. «Delegation Headed by Herman de Croo, President of the Belgian Parliament in Tsitsernakaberd»։ National Assembly of the Republic of Armenia։ ապրիլի 4, 2005 
  91. «Iranian Parliament Speaker Attended Memorial to Armenian Genocide Victims»։ PanARMENIAN.Net։ սեպտեմբերի 11, 2006։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  92. «Polish Senate Chair Arrives in Armenia, Visits Genocide Memorial»։ Asbarez։ նոյեմբերի 7, 2006 
  93. «Bulgarian, Armenian Speakers view need to boost relations in "all areas"»։ BBC։ փետրվարի 13, 2006։ «Pirinski conferred also with Armenian Foreign Minister Vartan Oskanian on Monday. The Bulgarian parliamentary delegation laid a wreath at the Great Genocide Memorial complex.» 
  94. «Visit of the President of the Senate of the Czech Republic to Armenia»։ National Assembly of Armenia։ սեպտեմբերի 10, 2008։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  95. «Georgian Parliament Not to Discuss Genocide Issue, Says Speaker»։ Asbarez։ փետրվարի 24, 2009։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  96. 96,0 96,1 «Events of AGMI - Archives 2010»։ Armenian Genocide Museum-Institute։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  97. «Speaker of the Parliament of the Republic of Croatia Visits Tsitsrnakaberd Memorial Complex»։ National Assembly of the Republic of Armenia։ մարտի 21, 2011 
  98. «Ukraine's Supreme Rada chairman commemorates Genocide victims»։ PanARMENIAN.Net։ հուլիսի 11, 2011։ Վերցված է նոյեմբերի 24, 2013 
  99. «Korean parliamentary delegation visits Genocide Memorial in Tsitsernakaberd»։ Panorama։ մայիսի 15, 2012։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  100. «Խորխե Օրիկո. Ուրուգվայի անունից ընդունում ենք պայքարը, որը դուք մղում եք»։ News.am։ նոյեմբերի 16, 2012։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  101. «President of the FRG Bundestag Norbert Lammert and the members of the delegation visited Tsitsernakaberd Memorial Complex»։ PanARMENIAN.Net։ մարտի 6, 2013։ Վերցված է մարտի 16, 2013 
  102. «President of the Hellenic Parliament Evangelos Meimarakis visited Tsitsernakaberd»։ Armenian Genocide Museum-Institute։ փետրվարի 25, 2014։ Վերցված է փետրվարի 25, 2014 
  103. «Յանակիս Օմիրուն գիտի՝ ինչ գին է վճարում Հայաստանը»։ Ա1+։ նոյեմբերի 19, 2014 
  104. Ghazanchyan Siranush (փետրվարի 17, 2015)։ «Georgia’s Parliament Speaker visits Armenian Genocide Memorial»։ Public Radio of Armenia 
  105. «Live Հիշում եմ և պահանջում»։ YouTube (Armenian)։ Arajin։ ապրիլի 24, 2015 
  106. «Στην Αρμενία για τα 100 χρόνια από τη γενοκτονία η Ζωή Κωνσταντοπούλου» (Greek)։ ANT News։ ապրիլի 25, 2015 
  107. «Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը գերակայություն. տարբեր երկրների 20 պաշտոնյաներ հարգանքի տուրք են մատուցել Ծիծեռնակաբերդում»։ Արմենպրես։ դեկտեմբերի 29, 2012 
  108. «RF FA State Duma Speaker Sergey Narishkin Visits the Armenian Genocide Memorial Complex of Tsitsernakaberd»։ Aysor։ ապրիլի 1, 2015 
  109. «CSTO PA Delegation Visits Armenian Genocide Memorial»։ Massis Post։ մարտի 11, 2016 
  110. «Delegation of the Chamber of Deputies of the Parliament of the Czech Republic Visited AGMI Headed by Jan Hamachek»։ Armenian Genocide Museum-Institute։ դեկտեմբերի 3, 2015 
  111. «Serbian lawmakers visit Armenian Genocide memorial»։ Public Radio of Armenia։ փետրվարի 8, 2016 
  112. Hakobyan Armen (ապրիլի 21, 2007)։ «Inscriptions at Tzitzernakaberd»։ Armenian Reporter 
  113. «Slovakia Foreign Minister to Visit Armenia»։ Asbarez։ փետրվարի 1, 2000 
  114. «Council of Europe Chairman in Armenia»։ Azbarez։ հունվարի 4, 2001 
  115. «Head of Estonian MFA to Negotiate with Armenian Authorities»։ PanArmenianNet։ ապրիլի 6, 2001 
  116. «Ukrainian Delegation Visits Armenia On Thursday»։ Asbarez։ հոկտեմբերի 16, 2001 
  117. «Վարդան Օսկանյան. "Անվտանգության խնդիրները առաջնային են Հայաստանի համար" [Vardan Oskanian: Safety if a priority of Armenia]» (հայերեն)։ A1plus։ ապրիլի 18, 2002։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  118. «Գերմանիայի փոխվարչապետը հույս է հայտնում, որ Հայաստանը կշարունակի քաղաքական բարեփոխումները [Germany's Vice Prime Minister hopes Armenia will continue reforms toward democracy]» (հայերեն)։ Radio Free Europe/Radio Liberty։ ապրիլի 22, 2004։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  119. «Դանիայի ԱԳ նախարարը այցելել է Ծիծեռնակաբերդ [Danish foreign minister visited Tsitsernakaberd]» (հայերեն)։ Public Radio of Armenia։ օգոստոսի 27, 2004։ Արխիվացված է օրիգինալից մարտի 12, 2014-ին։ Վերցված է մարտի 12, 2014 
  120. «Swiss foreign minister's trip to Armenia focuses on regional mediation»։ BBC։ հունիսի 12, 2006։ «She also laid a wreath at a memorial for the victims of the genocide by troops of the former Ottoman Empire 90 years ago.» 
  121. «German FM to lay wreath on Memorial to victims of Armenian Genocide»։ PanARMENIAN.Net։ փետրվարի 19, 2007։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  122. «Polish FM on Armenian Genocide: "Barbarisms of past impossible to forget"»։ PanARMENIAN.Net։ փետրվարի 27, 2007։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  123. «Today Latvian FM Artis Pabriks arrives in Yerevan with official visit»։ PanARMENIAN.Net։ ապրիլի 19, 2007։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  124. «Foreign minister of Hungary arrives in Armenia»։ A1plus։ նոյեմբերի 17, 2008։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  125. «Վեսթերվելեն Ծիծեռնակաբերդում հարգանքի տուրք մատուցեց Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին»։ Արմենպրես։ մարտի 16, 2012։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  126. «The Minister of Foreign Affairs is paying a two-day working visit to Armenia»։ Republic of Cyprus, Ministry of Foreign Affairs։ ապրիլի 3, 2012։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  127. «Foreign Minister of Finland pays tribute to Armenian Genocide victims in Tsitsernakaberd»։ Public Radio of Armenia։ ապրիլի 5, 2012։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  128. «Lithuanian Foreign Minister Visits Genocide Memorial in Yerevan»։ Hetq։ ապրիլի 5, 2012։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  129. «FM of Belarus Sergei Martynov visits Armenian Genocide Memorial»։ PanARMENIAN.Net։ ապրիլի 16, 2012։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  130. «Uruguay's FM makes note in Armenian Genocide memory book»։ PanARMENIAN.Net։ մայիսի 4, 2012։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  131. «Լյուքսեմբուրգի ԱԳՆ-ի ղեկավարն այցելել է Հայոց ցեղասպանության զոհերի հուշահամալիր»։ News.am։ սեպտեմբերի 11, 2012։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  132. «Latvian FM honors Armenian Genocide victims»։ PanARMENIAN.Net։ նոյեմբերի 15, 2012։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  133. «Deputy Prime Minister and Minister of Foreign and European Affairs of the Slovak Republic Miroslav Lajčák visited Armenian Genocide memorial»։ PanARMENIAN.Net։ ապրիլի 10, 2013։ Վերցված է ապրիլի 22, 2013 
  134. «Deputy Prime Minister and Minister of Foreign Affairs and European Integration of Montenegro Igor Lukšić visits Tsitsernakaberd»։ PanARMENIAN.Net։ մայիսի 7, 2013։ Վերցված է հոկտեմբերի 22, 2013 
  135. «Իրաքի արտգործնախարարը հարգեց Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակը»։ Արմենպրես։ դեկտեմբերի 3, 2013։ Վերցված է դեկտեմբերի 5, 2013 
  136. «Czech Foreign Minister arriving in Armenia July 5»։ PanARMENIAN.Net։ հուլիսի 4, 2008 
  137. «Minister of Foreign Affairs of the Czech Republic Karel Schwarzenberg visited Armenian Genocide memorial»։ PanARMENIAN.Net։ ապրիլի 11, 2012։ Վերցված է հուլիսի 2, 2013 
  138. «Սերբիայի արտգործնախարարը Ծիծեռնակաբերդում հարգեց Հայոց ցեղասպանության անմեղ զոհերի հիշատակը»։ Արմենպրես։ մարտի 10, 2014։ Վերցված է մարտի 12, 2014 
  139. «Austria FM visits Armenian Genocide Memorial»։ News.am։ սեպտեմբերի 8, 2014 
  140. «German Foreign Minister pays tribute to the memory of Armenian Genocide victims»։ Public Radio of Armenia։ հոկտեմբերի 23, 2014 
  141. «LITHUANIAN FOREIGN MINISTER PAID TRIBUTE AT TSITSERNAKABERD MEMORIAL COMPLEX»։ Armenian Genocide Museum 
  142. «Delegation Page 8»։ Armenian Genocide Museum-Institute։ Արխիվացված է օրիգինալից դեկտեմբերի 22, 2012-ին։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  143. «Foreign Minister of Russia Sergey Lavrov visits Armenian Genocide Memorial»։ PanARMENIAN.Net։ ապրիլի 2, 2012։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  144. «ՌԴ ԱԳ նախարարը Ծիծեռնակաբերդում հարգանքի տուրք մատուցեց Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին»։ Արմենպրես։ հունիսի 23, 2014 
  145. «Armenians Mark Genocide Centennial, March for Recognition»։ Naharnet։ ապրիլի 24, 2015 
  146. «Argentinean Foreign Minister to visit Armenia»։ A1plus։ սեպտեմբերի 3, 2012։ Վերցված է դեկտեմբերի 22, 2012 
  147. «Timerman participó en Armenia de la conmemoración de los 100 años del genocidio» (Spanish)։ Terra։ ապրիլի 24, 2015 
  148. «Le ministre des Affaires étrangères visite le mémorial du génocide arménien»։ Sudinfo։ ապրիլի 27, 2015 
  149. «Czech Foreign Minister visits Armenian Genocide Memorial in Yerevan»։ Public Radio of Armenia։ հունիսի 25, 2015 
  150. «Swedish Foreign Minister Margot Wallstrom Visited Armenian Genocide Memorial Complex»։ The Armenian Genocide Museum-Institute։ փետրվարի 9, 2016 
  151. «Armenia and Georgia to Continue Developing Bilateral Cooperation»։ Massis Post։ մարտի 25, 2016