Խոսե դե Ռիբերա (իսպ.՝ José de Ribera, մականունը՝ իտալ.՝ Spagnoletto - փոքրիկ իսպանացի, հունվարի 12, 1591(1591-01-12)[1][2][3][…] կամ 1588[4], Խատիվա, Վալենսիա, Իսպանիա[5][6][7][…] - սեպտեմբերի 3, 1652(1652-09-03)[8][3], սեպտեմբերի 2, 1652(1652-09-02)[9] կամ 1656[4], Նեապոլ, Նեապոլի թագավորություն[10][11]), իսպանացի գեղանկարիչ, փորագրիչ։ Բարոկկոյի խոշորագույն ներկայացուցիչ։

Խոսե դե Ռիբերա
իսպ.՝ José de Ribera
Ծնվել էհունվարի 12, 1591(1591-01-12)[1][2][3][…] կամ 1588[4]
ԾննդավայրԽատիվա, Վալենսիա, Իսպանիա[5][6][7][…]
Վախճանվել էսեպտեմբերի 3, 1652(1652-09-03)[8][3], սեպտեմբերի 2, 1652(1652-09-02)[9] կամ 1656[4]
Մահվան վայրՆեապոլ, Նեապոլի թագավորություն[10][11]
Քաղաքացիություն Արագոնյան թագ
Մասնագիտություննկարիչ, նկարիչ-փորագրող, գծանկարիչ, գծանկարիչ, գծագրող և վիզուալ արտիստ
Ոճբարոկկո[10]
Ժանրհոգևոր արվեստ[10] և դիցաբանական գեղանկարչություն[10]
Թեմաներգեղանկարչություն
Ուշագրավ աշխատանքներՍուրբ Բարդուղիմեոս և Հայելիով փիլիսոփան
ՈւսուցիչՖրանցիսկո Ռիբալտա
ԱշակերտներԼուկա Ջորդանո
Պաշտոնպալատական նկարիչ
ԱմուսինCaterina Azzolino?
 José de Ribera Վիքիպահեստում

Կենսագրություն խմբագրել

Սովորել է Վալենսիայում։ 1613 թվականին մեկնել է Իտալիա, 1616-1618 թվականներին ստեղծագործել Նեապոլում, դարձել Իսպանիայի փոխարքաների պալատական նկարիչը։ Հարել է կարավաջիզմին։

Սկզբնական շրջանի գործերում (այդ թվում՝ 1620-ական թվականներին օֆորտներում) գերիշխում են լուսաստվերային սուր հակադրությունները` 1620-30-ական թվականներին։

Աշխատանքներ խմբագրել

Ռիբերայի աշխատանքներին բնորոշ են նահատակության դրամատիկական տեսարանները, որոնցում ընդգծված է կամքի հաղթանակը ֆիզիկական տանջանքների նկատմամբ, հին փիլիսոփաների և սրբերի պատկերները՝ մեկնաբանված որպես ժողովրդական կերպարներ («Դեմոկրիտ», 1630, Պրադո, Մադրիդ

1630-ական թվականների կեսերից Ռիբերան պահպանելով կերպարների պատկերման խստաշունչ ռեալիզմը, հաճախ է դիմել ավելի հավասարակշռված լուծումների։ Նրա նկարներում լուսաստվերային անցումները դարձել են ավելի նուրբ, գունաշարը հագեցվել է ոսկեգույն կամ արծաթավուն նրբերանգներով մարդկային վեհությամբ առլեցուն ավետարանական և աստվածաշնչային կոմպոզիցիաներ («Հովիվների երկրպագությունը», 1638, Գեղեցիկ արվեստների թանգարան, Գրենոբլ), կանանց հուզիչ քնարական կերպարներ («Սուրբ Ինեսա», 1641, Դրեգդենի պատկերասրահ), դիցաբանական և ժանրային գործեր («Կաղլիկը», 1642, Լուվր, Փարիզ

Պատկերասրահ խմբագրել

Ծանոթագրություններ խմբագրել

  1. 1,0 1,1 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
  2. 2,0 2,1 Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online (գերմ.) / Hrsg.: A. Beyer, B. SavoyB: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088doi:10.1515/AKL
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Diccionario biográfico español (իսպ.)Real Academia de la Historia, 2011.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 http://kmska.be/collection/work/data/3xx6as
  5. 5,0 5,1 5,2 http://explore.rkd.nl/explore/artists/66553Netherlands Institute for Art History.
  6. 6,0 6,1 6,2 Waterhouse E. Italian Baroque PaintingLondon: Phaidon Press, 1962. — P. 174.
  7. 7,0 7,1 7,2 Artnet — 1998.
  8. 8,0 8,1 8,2 Sánchez A. E. P. Ribera, Jusepe [José de] // Grove Art Online / J. Turner[Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2017. — ISBN 978-1-884446-05-4doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T071858
  9. 9,0 9,1 9,2 Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 Encyclopædia Britannica
  11. 11,0 11,1 11,2 Կերպարվեստի արխիվ
  12. «Ixión - Colección - Museo Nacional del Prado». www.museodelprado.es. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 28-ին.
  13. 13,0 13,1 Fernando, Real Academia de BBAA de San. «Ribera, José - Ecce Homo». Academia Colecciones (իսպաներեն). Վերցված է 2020 թ․ մարտի 28-ին.
  14. «The penitent Saint Jerome - The Collection - Museo Nacional del Prado». www.museodelprado.es. Վերցված է 2020 թ․ մարտի 28-ին.
  15. «The Pietà». Museo Nacional Thyssen-Bornemisza (անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ մարտի 28-ին.

Գրականություն խմբագրել

  • Brown, Jonathan. (1973). Jusepe de Ribera: prints and drawings; [catalogue of an exhibition] The Art Museum, Princeton University, October–November 1973. Princeton, N.J.: Princeton University. OCLC 781367 the standard work on his prints and drawings.
  • Sánchez, Alfonso E. Pérez (1992). Jusepe de Ribera, 1591–1652. The Metropolitan Museum of Art. ISBN 9780870996474. [full text resource]
  • Williamson, Mark A. "The Martyrdom Paintings of Jusepe de Ribera: Catharsis and Transformation"; PhD Dissertation, Binghamton University, Binghamton, New York 2000 (available online at myspace.com/markwilliamson13732) (link broken)

Արտաքին հղումներ խմբագրել

 Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Խոսե դե Ռիբերա» հոդվածին։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։