Լուպուլուս գայլուկը ծաղկող բույսերի ընտանիքին պատկանող միամյա կամ բազմամյա բույս է։ Գայլուկը հատուկ է Հյուսիսային կիսագնդի բարեխառն շրջաններին: Հոպը գայլուկի տեսակներից է (սերմերի կոները), որպես գարեջրի հիմնական համային բաղադրիչ, լուպուլուսը լայնորեն մշակվում է գարեջրի արդյունաբերության համար:

Լուպուլուս
Գայլուկ
Գիտական դասակարգում
Միջազգային գիտական անվանում
ՍԽԱԼԻ ՄԱՍԻՆ ՀԱՂՈՐԴԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ
latin արժեքը նշված չէ
uselang=hy}}
[{{fullurl:commons:Special:Search/{{{latin}}}|uselang=hy}} Փնտրել պատկերներ
Վիքիպահեստում]

ՆկարագրությունԽմբագրել

Չնայած նրան, որ ամերիկյան գրականության մեջ հաճախ հոպին անվանում են «որթատունկ», այն տեխնիկապես խոտ է, ի տարբերություն որթատունկերի, մակաբույծերի, և այլ հավելումների,(իրենց կցելու համար) որթերն ունեն պինդ ցողուններ` կարծր մազերով` բարձրանալու համար: Բրիտանական գրականության մեջ «որթ» տերմինը ընդհանուր առմամբ վերաբերում է խաղողի սորտին: Գայլուկը նկարագրվում է որպես երկչոտ բազմամյա խոտաբույս, որը գարնան սկզբին նոր արմատներ է գցում և խոր աշնանը դառնում կոճղարմատ: Գայլուկները շատ արագ աճում են, իսկ ամենաշատը շաբաթական կարող է լինել 20-ից 50 սանտիմետր (8-ից 20 սմ․): Հոպի ցողունները աճում են ժամացույցի սլաքի ուղղությամբ՝ (բացառությամբ Humulus japonicus- ի) և եզակի ցողուններ սովորաբար աճում են 2-ից 15 մետր, կախված այն բանից, թե ինչն է նպաստում աճելուն: Տերևները հակառակը՝ 7-ից 12 սմ տերևաթաղանթով և սրտի ձևով,երկար և լայն, եզրերը կոպիտ ատամնավորված: Երբ բարձրանալու ընթացքում ցողունները անջատվում են, հորիզոնական բողբոջները աճում են հիմնական ցողունի տերևների միջև՝ միմյանց շուրջը փաթաթված ցողունների ցանց ձևավորելու համար[1]:

Հոպի արական և իգական ծաղիկները զարգանում են առանձին բույսերի վրա: Իգական բույսերը, որոնք ունենում են գարեջրի արտադրության մեջ օգտագործվող ծաղիկներ, հաճախ բազմանում են վեգետատիվ կերպով և աճում են արական բույսերի բացակայության դեպքում: Սա կանխում է փոշոտումը և կենսունակ սերմերի զարգացումը, որոնք երբեմն անցանկալի են համարվում գարեջրի պատրաստման համար` սերմերից դուրս եկած ճարպաթթուների պատճառով[2]:

ՏեսակներըԽմբագրել

Գոյություն ունի երեք տեսակ՝ որոնցից մեկը հինգ ենթատեսակով.

 
Humulus japonicus-ի տերևները

Գարեջրագործների հոպերը հատուկ սորտեր են, որոնք տարածվում են անսեռ բազմացմամբ։

Հոպերի կիրառությունըԽմբագրել

Հոպերը եռացնում են համեմունքի հետ գարեջրի պատրաստման համար և երբեմն ավելացնում են խմորիչ: Դրանք փոխանցում են դառնություն, համ, ինչպես նաև բույր պատրաստի արտադրանքին[8]:Չորացած կատկինը, որոնց սովորաբար անվանում են հոպ կոններ, օգտագործում են որպես հոպի թուրմ կամ հոպի ներարկում պատրաստելու համար[9]:

Հոպ քիմիան և դեղաբանությունըԽմբագրել

Գարեջրացման գործընթացին ավելացնելով բնութագրվող դառնությունը,որը հիմնականում պայմանավորված է դառը թթուների առկայությամբ, պատված են ացիլֆլորլոկլինոլի ածանցյալներով[10]: Դառը թթուները բաժանվում են ալֆա-թթուների, իսկ բետա-թթուները՝ լուպուլոնի հիմնական միացությունի,[11] ալֆա-թթուները կոնֆորմացվում են խմորվելու ընթացքում կազմում են իզո-ալֆա թթուներ, որոնք ունեն դառը համ: Այս հոպ թթուները վինիլոգրաթթուներ են, թթվային օղակի էնոլները` օղակի և փոխարինող կարբոնիլային խմբերի հետ համատեղ[12][13]:Հումուլուսի սեռի բույսերը արտադրում են տերպենոֆենոլիկ նյութափոխանակիչներ[14]: Նախնական հետազոտության շրջանակներում՝ հոպը պարունակում է նաև քսանթոհումոլ, նախնիլացված կալկոն և այլ միացություններ[15]:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Brickell Christopher, ed. (2008)։ The Royal Horticultural Society A-Z Encyclopedia of Garden Plants։ United Kingdom: Dorling Kindersley։ էջ 550։ ISBN 9781405332965 
  2. Interactive Agricultural Ecological Atlas of Russia and Neighboring Countries. Economic Plants and their Diseases, Pests and Weeds. Humulus lupulus. Archived 2012-03-10 at the Wayback Machine.
  3. Humulus yunnanensis - Encyclopedia of Life
  4. «Humulus lupulus»։ Lady Bird Johnson Wildflower Center, University of Texas at Austin։ 2012 
  5. Nelson A., Cockerell։ «Humulus lupulus L. var. neomexicanus»։ USDA PLANTS Database։ Վերցված է May 5, 2016 
  6. «NCGR Corvallis - Humulus Germplasm : USDA ARS»։ www.ars.usda.gov։ Վերցված է 2017-04-08 
  7. «Plants Profile for Humulus lupulus pubescens (common hop)» 
  8. Cynthia Almaguer, Christina Schönberger, Martina Gastl, Elke K. Arendt & Thomas Becker (2014)։ «Humulus lupulus – a story that begs to be told. A review»։ Journal of the Institute of Brewing 120 (4): n/a։ doi:10.1002/jib.160 
  9.   «Hop»։ Collier's New Encyclopedia։ 1921 
  10. Verzele M., De Keukeleire D. (1991)։ Chemistry and analysis of hop and beer bitter acids։ New York: Elsevier։ ISBN 978-0-444-88165-6 
  11. Cynthia Almaguer, Christina Schönberger, Martina Gastl, Elke K. Arendt & Thomas Becker (2014)։ «Humulus lupulus – a story that begs to be told. A review»։ Journal of the Institute of Brewing 120 (4): n/a։ doi:10.1002/jib.160 
  12. Jaskula (2008)։ «A kinetic study on the isomerization of hop α-acids»։ J. Agric. Food Chem. 56 (15): 6408–6415։ PMID 18598038։ doi:10.1021/jf8004965 
  13. Cynthia Almaguer, Christina Schönberger, Martina Gastl, Elke K. Arendt & Thomas Becker (2014)։ «Humulus lupulus – a story that begs to be told. A review»։ Journal of the Institute of Brewing 120 (4): n/a։ doi:10.1002/jib.160 
  14. Page Jonathan E., Nagel Jana (2006)։ «Biosynthesis of terpenophenolic metabolites in hop and cannabis»։ Recent Advances in Phytochemistry 40։ էջեր 179–210։ ISBN 9780080451251։ doi:10.1016/S0079-9920(06)80042-0 
  15. «Xanthohumol and related prenylflavonoids from hops and beer: to your good health!»։ Phytochemistry 65 (10): 1317–1330։ 2004։ PMID 15231405։ doi:10.1016/j.phytochem.2004.04.025