Լուի Դագեր

ֆրանսիացի նկարիչ

Ժան Լուի Մանդե Դագեր‎ (ֆր.՝ Louis-Jacques-Mandé Daguerre, նոյեմբերի 18, 1787(1787-11-18)[1][2][3][…], Կորմեյ-ան-Պարիզի, arrondissement of Argenteuil, Վալ-դը-Ուազ, Իլ-դը-Ֆրանս - հուլիսի 10, 1851(1851-07-10)[1][2][4][…] կամ հուլիսի 12, 1851(1851-07-12)[5], Բրի-սյուր-Մարն), ֆրանսիացի արվեստի գործիչ և գյուտարար, որ համբավվել է լուսանկարչության մեջ դագերոտիպ գործընթացի հայտնագործությամբ։ Նա հայտնի դարձավ որպես լուսանկարչության հայրերից մեկը։ Չնայած առավել հայտնի է լուսանկարչության մեջ իր ներդրումով, նկատելի ավանդ է թողել նաև որպես նկարիչ և դիորամա թատրոնի հիմնադիր։

Լուի Դագեր
Louis Daguerre
Louis Daguerre 2.jpg
Ծնվել էնոյեմբերի 18, 1787(1787-11-18)[1][2][3][…]
Կորմեյ-ան-Պարիզի, arrondissement of Argenteuil, Վալ-դը-Ուազ, Իլ-դը-Ֆրանս
Մահացել էհուլիսի 10, 1851(1851-07-10)[1][2][4][…] (63 տարեկան) կամ հուլիսի 12, 1851(1851-07-12)[5] (63 տարեկան)
Բրի-սյուր-Մարն
բնական մահով
ԳերեզմանԲրի-սյուր-Մարն
ՔաղաքացիությունFlag of France (1794–1815, 1830–1958).svg Ֆրանսիա[6]
Մասնագիտությունլուսանկարիչ, նկարիչ, plumber, քիմիկոս և գծանկարիչ
ԱնդամակցությունԲավարիական գիտությունների ակադեմիա
Տիրապետում է լեզուներինֆրանսերեն[1]
Հայտնի աշակերտներԱնտուան Կլոդե[7]
ՊարգևներԱրվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան և Պատվավոր լեգեոնի շքանշանի սպա
Ստորագրություն
Daguerre signature.svg
Louis Daguerre Վիքիպահեստում

Նրա պատվին Դագեր է կոչվել թիվ 3256 աստղակերպը (աստերոիդը:)

ԿենսագրությունԽմբագրել

Լուի Դագերը ճարտարապետություն, թատերական դիզայն և համայնապատկերային գեղանկարչություն է սովորել Պիեռ Պրևոյից, ով առաջին ֆրանսիացին էր համայնապատկերային գեղանկարչության ասպարեզում։ Դագերը չափազանց հմտացել է թատերական պատրանքներ ստեղծելու գործում, հայտնագործել է դիորաման, 1822 թվականի հուլիսին Փարիզում բացել դիորամա թատրոն։

1829 թվականից նա սկսել է համագործակցել Նիկիֆոր Նիեպսի հետ, մի գյուտարարի, ով 1822 թվականին պատրաստել էր աշխարհում առաջին հելիոգրաֆը, 1826 կամ 1827 թվականին էլ՝ մեզ հասած ամենահին լուսանկարչական խցիկը[8][9]։ 1833 թվականին Նիեպսը հանկարծամահ է եղել, և Դագերը միայնակ է առաջ տարել բարեփոխման նպատակ հետապնդող փորձերն ու փորձարկումները և ի վերջո հայտնագործել լուսանկարչական այն գործընթացը, որը հետագայում կրել է դագերոտիպ անվանումը։ Այն բանից հետո, երբ գյուտի նկատմամբ մասնավոր ներդրողների հետաքրքրությունը հարուցելու բոլոր փորձերն անհաջողության են մատնվել, Դագերը 1839 թվականին որոշել է հանրայնացնել այն։ Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի և գեղարվեստի ակադեմիայի համատեղ հատուկ նիստում ընդհանուր գծերով ներկայացրել է իր հայտնագործությունը՝ առանց բացահայտելու կոնկրետ մանրամասները (գյուտը հանգամանորեն բացատրել ու ցուցադրել է միայն ակադեմիայի անփոփոխ քարտուղար Ֆրանսուա Արագոյին, ով դարձել է նրա համոզված պաշտպանը)[10]։ Ակադեմիայի մնացած անդամներին ու մի քանի այլ ընտրյալների թույլ է տրվել որոշ նմուշներ դիտել և ուսումնասիրել Դագերի արվեստանոց-աշխատանոցում։ Գյուտը հրաշքի տպավորություն է գործել, ընդունվել մեծ խանդավառությամբ, լայն թափով տարածվել հանրության մեջ։ Անհրաժեշտ միջոցներ են ձեռնարկվել, որպեսզի Դագերի հեղինակային իրավունքը վաճառվի միմիայն ֆրանսիական կառավարությանը՝ նրան ու Նիեպսի որդուն ցմահ թոշակով ապահովելու պայմանով։ 1839 թվականի օգոստոսի 19-ին ֆրանսիական կառավարությունը մասսայականացրել է հայտնագործությունը՝ բոլոր մանրանասներով, որպես իր կողմից մատուցվող անհատույց ընծա աշխարհին։ 1839 թվականին Լուի Դագերն ընտրվել է դիզայնի ազգային ակադեմիայի պատվավոր անդամ։

Նա վախճանվել է 1851 թվականի հուլիսի 10-ին, սրտի նոպայից, Փարիզի մերձակայքում ընկած Բրյու սյուր Մառն քաղաքում, որտեղ հետագայում կանգնեցվել է նրա հուշարձանը։

Դագերի անունը, 71 այլ անվանի անձանց անունների հետ, փորագրված է Էյֆելյան աշտարակին։

Տես նաևԽմբագրել

Դագերոտիպիա

Նմուշներ Լուի Դագերի աշխատանքներիցԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Louis-Jacques-Mandé Daguerre
  3. 3,0 3,1 Louis Jacques Mande Daguerre (ֆր.)ministère de la Culture.
  4. 4,0 4,1 4,2 Louis Jacques Mandé Daguerre — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
  5. 5,0 5,1 5,2 Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
  6. Ժամանակակից արվեստի թանգարանի առցանց հավաքածու
  7. https://www.npg.org.uk/collections/search/person/mp06792/antoine-claudet?role=art
  8. «The First Photograph — Heliography»։ Արխիվացված է օրիգինալից 6 October 2009-ին։ Վերցված է 29 September 2009։ «from Helmut Gernsheim's article, "The 150th Anniversary of Photography," in History of Photography, Vol. I, No. 1, January 1977: ... In 1822, Niépce coated a glass plate ... The sunlight passing through ... This first permanent example ... was destroyed ... some years later.» 
  9. Stokstad Marilyn, David Cateforis, Stephen Addiss (2005)։ Art History (Second ed.)։ Upper Saddle River, New Jersey: Pearson Education։ էջեր 964–967։ ISBN 0-13-145527-3 
  10. Daniel Malcolm։ «Daguerre (1787–1851) and the Invention of Photography»։ Metropolitan Museum of Art։ Վերցված է 17 October 2018 
  11. «Louis-Jacques-Mandé Daguerre»։ The Metropolitan Museum of Art։ Վերցված է 2021-04-09 

ԳրականությունԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել