Լյուբլին (լեհ.՝ Lublin), քաղաք Լեհաստանում, Լյուբլինի վոևոդության վարչական կենտրոնը։ Գտնվում է Լյուբլինյան բարձրավանդակում, Բիստրիցա գետի ձախ վտակի՝ Վեպշի ափին։ Քաղաքի տարածքը կազմում է 147,5 կմ², բնակչությունը՝ 348450 մարդ ( 2010 թվական)։ Լյուբլինը համարվում է Լեհաստանի լավագույն քաղաքներից մեկը ձեռնարկատիրական գործունեություն ծավալելու[2], բնակչության բարձր կենսամակարդակն ապահովելու[3] տեսակետներից:

Բնակավայր
Լյուբլին
լեհ.՝ Lublin
Դրոշ Զինանշան
POL Lublin flag 1.svg POL Lublin COA 1.svg

Collage of views of Lublin.jpg
Կոորդինատներ: 51°14′0″ հս․ լ. 22°34′0″ ավ. ե. / 51.23333° հս․. լ. 22.56667° ավ. ե. / 51.23333; 22.56667
ԵրկիրԼեհաստան Լեհաստան
Հիմնադրված է1317 թ.
Մակերես147,5 կմ²
ԲԾՄ163±1 մետր
Բնակչություն339 850 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2017)[1]
Ժամային գոտիկենտրոնաեվրոպական ամառային ժամ, UTC+1 և UTC+2
Հեռախոսային կոդ81
Փոստային ինդեքսներ20-001–20-999
Ավտոմոբիլային կոդLU
Պաշտոնական կայքlublin.eu
##Լյուբլին (Լեհաստան)
Red pog.png

ՊատմությունԽմբագրել

Առաջին կառույցը Լյուբլինում հայտնվել է VI դարում[4] Չվարտեկ բլրի վրա։ X դարում կառուցվել են փայտե պաշտպանական շինություններ, իսկ ավելի ուշ՝ քարե։ Առաջին գրավոր հիշատակությունը քաղաքի մասին եղել է 1198 թվականին։

1205 թվականին գալիցիական իշխան Ռոմանը մեկ ամիս պաշարել է քաղաքը, սակայն ի վերջո ստիպված է եղել նահանջել[5]։

1241 թվականին մոնղոլները ավերեցին Լյուբլինը, իսկ երեք տարի անց այն կրկին ենթարկվեց ավերածությունների լիտվացիների կողմից, ովքեր գործում էին պրուսացիների և յատվյագների հետ։ Նույն թվականին իշխան Դանիել Գալիցկին, գրավելով քաղաքը, հիմնավորապես ամրացրել է այն[5]։ 1260 թվականին դոմինիկյանների կողմից այստեղ կառուցվել է առաջին կաթոլիկ եկեղեցին, որը կրում էր Միքայել Հրեշտակապետի անունը։

1317 թվականին իշխան Վլադիսլավ Լոկետեկի օրոք քաղաքը ստացել է քաղաքային օրենք՝ մագդեբուրգյան իրավունքի տեսքով։ 1341 թվականին Կազիմիր Մեծը Լյուբլինի մերձակայքում հաղթանակ է տարել թաթարների նկատմամբ։

1474 թվականին Կազիմիր Յագելլոնը քաղաքը դարձրել է նորաստեղծ Լյուբլինյան վոևոդության մայրաքաղաքը։ XV— XVI դարերում Լյուբլինը բուռն ծաղկում է ապրել շնորհիվ այն բանի, որ այնտեղով էր անցնում Սև ծովից մինչև Արևմտյան Եվրոպա առևտրային ճանապարհը։ 1569 թվականին Լյուբլինում Լեհական թագավորությաև և Լիտվայի մեծ իշխանության միջև համաձայնագիր է կնքվել, որը պատմության մեջ մտել է «Լյուբլինյան ունիա» անվանումով։ Ըստ այդ համաձայնագրի՝ երկու տերություններն ստեղծել են Ռեչ Պոսպոլիտա անվանումով համադաշնային պետությունը:

XVII դարում քաղաքում տարածում գտած համաճարակը խլել է ավելի քան 5000 մարդու կյանք: Քաղաքն ավերվել է նախ՝ Պյոտր Պոտյորմկինի գլխավորած ռուս-կազակական զորքերի, այնուհետև՝ շվեդների կողմից։ Հետագայում քաղաքի իրավիճակը չի բարելավվել հիմնականում Հյուսիսային մեծ պատերազմի պատճառով։ Դադարել են անցկացվել լյուբլինյան տոնավաճառները, եվրոպացի առևտրականները լքել են քաղաքը։

1703 թվականին Օգոստոս II- ը քաղաքին արտոնություններ է տվել, իրավունքներով հավասարեցրել Կրակով քաղաքի հետ։ Հյուսիսային մեծ պատերազմից հետո մի որոշ ժամանակահատված շինարարություն է ընթացել, հիմնականում վերականգնվել են առևտրական շինություններն ու եկեղեցիները:

1792 թվականին ռուսական զորքերը գրավել են քաղաքը։ Ռեչ Պոսպոլիտայի երրորդ բաժանումից հետո քաղաքը հայտնվել է Ավստրիայի տիրապետության տակ։ 1809 թվականին քաղաքը մտել է Վարշավայի իշխանության, 1815 թվականին՝ Լեհական թագավորության մեջ՝ ռուսական կայսրության կազմում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Գերմանիան և Ավստրո-Հունգարիան գրավել են Լյուբլինը։ 1918 թվականին Լյուբլինում հիմնադրվել է Կաթոլիկ համալսարան։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ քաղաքը գրավվել է վերմախտի զորքերի կողմից։ 1944 թվականի հուլիսին խորհրդային զորքերը ազատագրել են Լյուբլինը, որը մինչև 1945 թվականի հունվարի 17-ը եղել է Լեհաստանի ժամանակավոր մայրաքաղաքը։ 1944 թվականի հոկտեմբերի 23- ին Լյուբլինում հիմնադրվել է Մարիա Կյուրի-Սկլադովսկայայի անվան համալսարանը։

Արտասահմանյան կապերԽմբագրել

Լյուբլինը Եվրոպայի խորհրդի և Եվրամիության «Միջմշակութային քաղաքներ» նախագծի պիլոտային քաղաքներից մեկն է[6]:

Քույր քաղաքներԽմբագրել

Լյուբլինի քույր քաղաքներն են՝[7]

ԳրականությունԽմբագրել

ՊատկերասրահԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. http://demografia.stat.gov.pl/bazademografia/Tables.aspx
  2. Lublin UM։ «Why Lublin? / Lublin – investment destination / Investors / Business / Lublin City Office»։ Վերցված է մարտի 20, 2017 
  3. Lublin UM։ «Standard of living in Lublin / Lublin – investment destination / Investors / Business / Lublin City Office»։ Վերցված է մարտի 20, 2017 
  4. Dzieje Lublina. Próba syntezy. t. I, praca zbiorowa pod redakcją Lublin 1965
  5. 5,0 5,1 Вейнберг Л. Б (1890–1907)։ «Люблин»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ 
  6. Council of Europe (2011)։ «Intercultural city: Lublin, Poland»։ coe.int։ Վերցված է մայիսի 22, 2011 
  7. 7,00 7,01 7,02 7,03 7,04 7,05 7,06 7,07 7,08 7,09 7,10 7,11 7,12 7,13 7,14 7,15 7,16 7,17 7,18 7,19 7,20 7,21 7,22 7,23 «Miasta Partnerskie Lublina» [Lublin - Partnership Cities] (Polish)։ lublin.eu։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-01-16-ին։ Վերցված է 2013-08-07 
  8. Побратимские связи г. Бреста (ռուսերեն)։ City.brest.by։ Արխիվացված է օրիգինալից 2009-04-18-ին։ Վերցված է 2010-10-03 
  9. Офіційний сайт міста Івано-Франківська։ mvk.if.ua (Ukrainian)։ Վերցված է մարտի 7, 2010 
  10. «Portrait of Münster: Die Partnerstädte»։ Stadt Münster։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-05-09-ին։ Վերցված է 2013-08-07 
  11. «The Municipality of Lublin City»։ Um.lublin.eu։ 1992-10-01։ Արխիվացված է օրիգինալից 2009-04-23-ին։ Վերցված է 2009-05-05 
  12. «Lublin's Partner and Friend Cities»։ The Municipality of Lublin City։ Արխիվացված է օրիգինալից հուլիսի 20, 2011-ին։ Վերցված է հուլիսի 2, 2009 

Արտաքին հղումներԽմբագրել

Վիքիճամփորդն ունի Լյուբլինին առնչվող զբոսաշրջային տեղեկատվություն։