Իյոնս Յակոբ Բերցելիուս

Իյոնս Յակոբ Բերցելիուս (շվեդ.՝ Jöns Jakob Berzelius, օգոստոսի 20, 1779(1779-08-20)[1][2][3][…], Q10718525?, Շվեդիա[2] - օգոստոսի 7, 1848(1848-08-07)[1][2][3][…], Ստոկհոլմ, Շվեդիա), շվեդացի քիմիկոս և հանքաբան։

Իյոնս Յակոբ Բերցելիուս
Jöns Jakob Berzelius
Jöns Jacob Berzelius from Familj-Journalen1873.png
Ծնվել էօգոստոսի 20, 1779(1779-08-20)[1][2][3][…]
Q10718525?, Շվեդիա[2]
Մահացել էօգոստոսի 7, 1848(1848-08-07)[1][2][3][…] (68 տարեկան)
Ստոկհոլմ, Շվեդիա
ԳերեզմանՍոլնա գերեզմանատուն[4][5]
ՔաղաքացիությունFlag of Sweden.svg Շվեդիա
Ազգությունշվեդ
Մասնագիտությունքիմիկոս, ոչ գեղարվեստական գրող, համալսարանի պրոֆեսոր, բժիշկ և դեղագործ
Հաստատություն(ներ)Կարոլինյան ինստիտուտ և Ուփսալայի համալսարան
Գործունեության ոլորտքիմիա
Պաշտոն(ներ)seat 5 of the Swedish Academy?
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Էրֆուրտի կիրառական գիտությունների ակադեմիա, Լեոպոլդինա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Շվեդական ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Նիդեռլանդական արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիա, Շվեդիայի բանահյուսության, պատմության և հնավաճառության թագավորական ակադեմիա, Իտալիայի գիտությունների ազգային ակադեմիա, Բավարիական գիտությունների ակադեմիա, Թուրինի Գիտությունների Ակադեմիա և Բելգիայի թագավորական բժշկական ակադեմիա
Ալմա մատերՈւփսալայի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներինշվեդերեն[1]
Գիտական ղեկավարJohan Afzelius?
Եղել է գիտական ղեկավարՖրիդրիխ Վյոլեր[6], Nils Johan Berlin?[7], Heinrich Rose?[8], James Finlay Weir Johnston?[9] և Lars Fredrik Svanberg?
Հայտնի աշակերտներLars Fredrik Svanberg?
ՊարգևներԿոպլիի մեդալ[10] Արվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան Էդինբուրգի թագավորական միության պատվավոր անդամ Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամ Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամ և Սուրբ Ստանիսլավի 1-ին աստիճանի շքանշան
Jöns Jacob Berzelius Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Բերցելիուսը 1808 թվականից՝ Ստոկհոլմի ԳԱ անդամ, (1810 թվականից եղել է նախագահ, 1818 թվականից եղել է անփոփոխ քարտուղար)։ 1820 թվականից՝ Պետերբուրգի ԳԱ արտասահմանյան պատվավոր անդամ[11]։ Բժշկության դոկտոր Ուփսալայի համալսարանում (1802 թ.), պրոֆեսոր՝ Ստոկհոլմի համալսարանում (1807 թ.) և բժշկավիրաբուժական ինստիտուտում (1800–1832 թթ.)։ 1807 թվականին Բերցելիուսը և շվեդացի գիտնական Վ․ Գիզինգերը, էլեկտրական հոսանքով քայքայելով աղերի ջրային լուծույթները, եզրակացրին, որ բոլոր աղերը բաղկացած են թթվից ու հիմքից և բոլոր քիմիական միացությունները աղերի նման ունեն երկակի բաղադրություն։ 1812–1819 թթ. Բերցելիուսը տվեց իր էլեկտրա–քիմիական տեսությունը։ Ըստ Բերցելիուսի, թթուներ կարող է առաջացնել միայն թթվածինը։ Նա թթուներ էր անվանում նրանց անհիդրիդները։ Հիմնավորել է ատոմիստական ուսմունքը՝ զարգացրել և ներդրել քիմիայում։ Բերցելիուսի տեսական հայացքների հիմքում ընկած է քիմիական խնամակցության էլեկտրական բնույթը։ 1810–1816 թթ. հետազոտելով քիմիական տարրերի օքսիդները՝ ցույց տվեց բազմապատիկ հարաբերությունների օրենքի ճշտությունը։ Բերիլիուս կազմել է (1814 թ.) 41 քիմիական տարրերի ատոմական զանգվածների աղյուսակ և առաջարկել տարրերի նշանակման ժամանակակից եղանակը։

ԱշխատություններԽմբագրել

  • Afhandliger i fysik, kemi och mineralogi, bd 1—6, Stockh., 1806—18;
  • Lehrbuch der Chemie, 5 Aufl., Bdl—5, Lpz., 1847—56.

ԾանոթագրություններԽմբագրել