Բացել գլխավոր ցանկը

Ժանսեմ (Հովհաննես Միրիջանի Սեմերջյան), (մարտի 9, 1920(1920-03-09)[1][2][3], Բուրսա, Թուրքիա - օգոստոսի 27, 2013(2013-08-27)[4][1][2][3], Սեն Էնյան), Ֆրանսիա), հայազգի նկարիչ, ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ (2002)։

Ժանսեմ
ֆր.՝ Jean Jansem
Jean Jansem - 2008 - Saint-Aignan.jpg
Ի ծնեՀովհաննես Սեմերջյան
ԿեղծանունJean Jansem
Ծնվել էմարտի 9, 1920(1920-03-09)[1][2][3]
ԾննդավայրԲուրսա, Թուրքիա
Վախճանվել էօգոստոսի 27, 2013(2013-08-27)[4][1][2][3] (93 տարեկանում)
Մահվան վայրՍեն Էնյան
ԱզգությունՀայերը Ֆրանսիայում և հայ
ՔաղաքացիությունFlag of France.svg Ֆրանսիա
ԿրթությունՓարիզի Գեղեցիկ արվեստների ազգային բարձրագույն դպրոց և Զարդարվեստի բարձրագույն ազգային դպրոց
Մասնագիտություննկարիչ
ՊարգևներՀայաստանի Հանրապետության Պատվո շքանշան Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան Պատվավոր Լեգեոնի շքանշան և Արվեստի և գրականության շքանշան
Կայքjansem.net
Jean Jansem Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

1922 թվականին ընտանիքով հաստատվել է Սալոնիկում, որտեղ էլ անց է կացրել մանկությունը, այնուհետև ամուսնու վախճանվելուց հետո, Ժանսեմի մայրը՝ 1931 թվականին, որդու կոտրված ոտքը բուժելու նպատակով մեկնում է Ֆրանսիա, հաստատվում է Փարիզի Իսի լե Մուլինո արվարձանում։ Սովորել է Մոնպառնասի «ազատ ակադեմիաներ»-ում (1934-1936), ավարտել Փարիզի Դեկորատիվ արվեստի բարձրագույն դպրոցը (1939), ապա մեկ տարի կատարելագործվում է Սաբաթիեի արվեստանոցում։ Փարիզի զարդարվեստի բարձրագույն դպրոցի շրջանավարտ Ժանսեմը 1944 թվականից սկսել է ցուցադրվել Անկախների սալոնում ՝ «Ջութակահարը» նկարով, իսկ 50-ականներին արդեն արժանացել է մի շարք մրցանակների՝ Ֆրանսիայում, եվրոպական մի քանի այլ երկրներում, Մեքսիկայում։ 1956 թվականին Ժանսեմը ընտրվում է երիտասարդ նկարիչների սալոնի նախագահ, իսկ 1958 թվականին Մեքսիկայում շահում է Կոմպարեզոն։ Ժանսեմի կտավներից շատերը հանգրվան են գտել Եվրոպայի ու ԱՄՆ-ի մի շարք թանգարաններում ու անհատական հավաքածուներում։ Ժանսեմը այն բացառիկ նկարիչներից է, ում կենդանության օրոք բացվել է իր անվան երկու թանգարան՝ երկուսն էլ Ճապոնիայում։

Ստեղծագործական ուղիԽմբագրել

Ստեղծագործության առաջին շրջանում հանդես է եկել զուտ ազգային թեմաներ շոշափող գործերով՝

  • «Հայուհին» (1946)
  • «Հայկական հարսանիք» (1947)
  • «Թաղում» (1951, ԺԱԹ, Երևան)

Ժանսեմի ինքնատիպ ռեալիստական կոմպոզիցիաները տոգորված են խոր մարդասիրությամբ՝

  • «Ընտանիք» (1953)
  • «Շուկայում» (1954)
  • «Ձկնավաճառներ» (1957)
  • «Թափոր ջահերով» (1962)
նկարաշարերից են՝
  • «Վենետիկ» (1966)
  • «Պար» (1970)
  • «Ցլամարտ» (1972)
  • «Դիմակահանդես» (1978)
  • «Դիմակներ» (1982)
  • «Թափոր» (1987)
դիմանկարներից՝
  • «Դերասան Ա. Քուին» (1955)
  • «Շառլ Ազնավուր» (1956)

Ստեղծել է գունավոր ու միագույն վիմագրություններ, նկարազարդումներ (Սերվանտեսի, Բոդլերի և այլոց գրքերի)։ Ժանսեմի կտավներին բնորոշ դեղնականաչ գունաշարը հաճախ զուգորդվում է կարմիր, զուտ կանաչ և նարնջագույն գունագծերով։ Այդ գործերի մի մասը այժմ ցուցադրվում է Փարիզի հայկական արվեստի թանգարանում։ Ժանսեմի ստեղծագործության թեման սկիզբ է առնում իր մանկության հիշատակներից՝ մայր ժողովրդի մեծ արհավիրքից։ Ֆրանսիական տեսաբանությունը Ժանսեմին բնութագրել է իբրև միզերաբլիստ՝ թշվառների նկարիչ[5]։

ՑուցահանդեսներԽմբագրել

Ժանսեմը ունեցել է տասնյակ անհատական ցուցահանդեսներ՝ Փարիզում, Նյու Յորքում, Չիկագոյում, Լոնդոնում, Տոկիոյում, Հռոմում, Բրյուսելում, Լոզանում, Բեյրութում և այլուր։ Ֆրանսիական արվեստի ցուցահանդեսի հետ նրա գործերը ներկայացվել են նաև Մոսկվայում։

Ժանսեմը ՀայաստանումԽմբագրել

Ժանսեմն առաջին անգամ Հայաստան է այցելել 1973 թվականին։ 2001 թվականին Հայաստանի Հանրապետության նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի հրավերով Ժանսեմը կրկին այցելեց Հայաստան և 2000-2001 թթ. ընթացքում իր վրձնած «Եղեռն» շարքը՝ բաղկացած 34 կտավներից նվիրեց Հայոց ցեղասպանության թանգարանին։ Ցեղասպանության թանգարան ինստիտուտում գործում է Ժանսեմի սալոնը, որտեղ ցուցադրվում է նրա «Ցեղասպանություն» շարքը։

Պարգևներ, մրցանակներԽմբագրել

  • «Կոմպարեզոն» (1958, Մեքսիկա) մրցանակ
  • Բիենալեի (1962, Բրյուգե) մրցանակ
  • «Վահագն» համահայկական (2002) մրցանակ
  • ՀՀ Սուրբ Մեսրոպ Սաշտոցի (2002) շքանշան
  • Ֆրանսիայի Պատվո լեգեոնի (2003) շքանշան
  • Հայաստան (2010)[6]

ԳրականությունԽմբագրել

  • Zahar М., Jansem, Geneve, P., 1964;
  • Marars P., Jansem, Monte Carlo, 1974;
  • Jansem. Dessins, P., 1982.

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Benezit Dictionary of Artists — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 Jean Jansem dies aged 93
  5. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005 
  6. Հ. Մ. Սեմերջյանին (Ժանսեմ) Պատվո շքանշանով պարգևատրելու մասին

Արտաքին հղումներԽմբագրել