Բացել գլխավոր ցանկը
Թուրք կանայք և դպրոցականը Ստամբուլից, 1873 թվական
Թուրքիայի բնակչությունը 2000—2013 թվականներին ըստ Թուրքական վիճակագրական ծառայության տրամադրած տվյլաների
2000—2013 թվականներին Թուրքիայում ծնելիության ընդհանուր տոկոսը ըստ Թուրքական վիճակագրական ծառայության տրամադրած տվյլաների

Թուրքիայի ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալներով 2015 թվականի դրությամբ երկրի բնակչությունը կազմում է 77 695 904 մարդ[1]:

ԷթնիկԽմբագրել

Թուրքիան բազմազգ պետություն է։ Երկրում բնակվում է մոտ 77 միլիոն մարդ, որոնցից՝

1)[2][3][4].

Ազգություն Այդ թվում Բնակչություն % այսքանից
այնքան
բնակչություն
1 թուրքեր 50 000 000 — 60 000 000 64-77%
2 քրդեր 6 000 000—11 000 000 8-14%
3 ղրիմի թաթարներ[5] 500 000 - 5 000 000 0,6-6%
4 զազա 500 000—800 000-ից մինչև 2 500 000
5 արաբներ 870 000—2 000 000
6 զիգի 40 000—2 000 000 0,05-5%
7 չերքեզներ (700 000—1 000 000) 1 500 000 1,5%
8 չվենեբուրի 1 000 000
9 ալբանացիներ 1 000 000
10 ադրբեջանցիներ 800 000
11 գնչուներ 700 000
12 պոմակներ 600 000
13 թուրքմեններ 500 000
14 լազեր 350 000
15 աբխազներ 300 000
16 հայեր 200 000
17 թաթարներ 130 000
18 չեչեններ 101 000
19 ինգուշներ 70 000
20 կարաչայներ 70 000
21 օսեր 60 000
22 ավարներ 53 000
23 գերմանացիներ 50 000
24 ուզբեկներ 50 000
25 ույղուրներ 42 000
26 բոսնիացիներ 30 000
27 ղազախներ 20 000
28 հրեաներ 20 000
29 կումիկներ 20 000
30 աբազներ 20 000
31 ասորիներ 17 000
32 ղրղզներ 10 000
33 աֆրոթուրքեր 5 000
34 հույներ 4 000
35 լեզգիներ 3 000

2) թուրքեր (70—80 %),

քրդեր (18 %),

այլ ազգեր (8 %) —

ալբանացիներ (1—1,5 մլն.),

բոսնիաներ (1 մլն.),

ադրբեջանցիներ (800 հզ.),

արաբներ (800 հզ.),

գնչուներ (0,5—1,5 մլն.),

զազաներ (0,5—1 լմն.),

լազեր (350 հզ.),

չերքեզներ (300 հզ.),

հայեր (76—200 հզ.),

հույներ և այլք[6]:

Տարի Բնակչություն
մ.թ.ա. 1000 2 500 000
1 9 000 000
150 14 000 000
400 18 000 000
1000 9 500 000
1500 6 000 000
1800 9 000 000
1900 11 900 000
1983 47 279 000
2000 64 729 000
2010 73 723 000
2015 77 695 904
2050(կանխատեսում) 108 000 000
2100(կանխատեսում) 75 500 000

Պետք է նկատել, որ թուրքերի ինքնանվանում մինչև 1923 թվականին Թուրքական հանրապետության հռչակումը եղել է օսմաններ: Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքը առաջարկեց վերցնել «թուրք» անվանումը, քանի որ մինչև կայսրության ձևավորումը ազգությունը կոչվել է թուրք։ Այսպես օսմանները դարձան թուրքեր, իսկ Օսմանյան կայսրությունը Թուրքական հանրապետություն: Սկսցվեց թուրք էթնոսի ինքավերականգնման գործընթացը։ Երկրի բոլոր քաղաքացիները հայտարարվեցին թուրքեր, իսկ դպրոցներում որպես մայրենի լեզու սկսեց դասավանդվել թուրքերենը:

 
Թուրքիայի էթնոգրաֆիկ քարտեզը
 
Թուրքիայում քրդերի վերաբնակեցումը (2010 թվականի տվյալներով)
 
Թուրքիայի քաղաքները: Շրջանների մեծությունը ցույց է տալիս քաղաքի բնակչության չափը

1844 թվականի մարդահամարի տվյալներով երկրում բնակվում էր 10 միլիոն մարդ, որից 5 միլիոնը (50 %)-ը քրիստոնյաներ, այդ թվում՝ 2,4 միլիոն (24 %) հայեր, 2 միլիոն (20 %) հույներ, 600 հզ (6 %) ասորիներ այլ քրիստոնյա ազգեր։

Ժամանակակից Թուրքիայում հայերը, հույները և ասորիները կազմում են երկրի բնակչության 1 %-ից էլ քիչ թվաքանակ։ Թուրքիայի Սահմանադրության 66-րդ հոդվածը բոլոր քաղաքացիներին հռչակում է որպես թուրք։ Երկրի պետական լեզուն թուրքերենն է։ Լոզանի պայմանագրով առանձնացվեց երեք էթնիկ փոքրամասնություններ, որոնց իրավունքները պետք է պաշտպանվեին՝ հայերի, հույների և հրեաների[7]: Շատ տարիների ընթացքում իրենց ինքնորոշման պայքարն են մղում նաև քրդերը:

ԿրոնԽմբագրել

Բնակչության ճնշող մեծամասնությունը՝ մոտ 99 % մուսուլմաններ են (սուննիներ, ալավիներ, շիաներ

Ժողովրդագրական ցուցանիշներԽմբագրել

Ստորև, եթե այլ հղում չկա, ներկայացված են Թուրքիայի ազգային վիճակագրական ծառայության տրամադրած տվյալները 2013 թվականի դրությամբ[1]:

Բնակչություն77 695 904 մարդ

Կյանքի սպասելի տևողություն (տարեկան):
Ընդհանուր — 76,9
Տղամարդիկ — 74,7
Կանայք — 79,2

Ծնելիության ընդհանուր տոկոս16,9 1000 մարդու տվյալներով

մահացելիության ընդհանուր տոկոս (2014 թվական)6,12 1000 մարդու տվյալներով [8]  

Ծնելիության զանգվածային տոկոս2,07

Ծնելիության ընդհանուր տոկոսը տարբեր է տարբեր շրջաններում։ Օրինակ, արևմուտքում՝ Մարմարածովյան տարածաշրջանում այն կազմում է 1,55 (մոտ է հարևան Բուլղարիայի և Հունաստանի տվյալներին), իսկ Արևելյան Անատոլիայում, որը հիմնականում քրդաբնակ է, յան կազմում է 3,42 (մոտ է հարևան Սիրիայի տվյալներին)[9]:

Երեխաների մահացելիության տոկոս՝ 11,4 1000 մարդու տվյալներով

Տարիքային խմբեր
0 — 14 տարեկան՝ 24,5 %
15 — 65 տարեկան՝ 67,8 %
65 տարեկանից բարձր՝ 7,7 %

Միջին տարիք՝ 30,4 տարեկան

Բնակչության աճ՝ 1,16 %

Քաղաքային բնակչություն — 71,5 %[8]
Ուրբանիզացիայի տարեկան տոկոս՝ 2,4 % (2010—2015 թվականներ)[8]

Բնակչության տեղաշարժը ըստ հնգամյակների (ՄԱԿ-ի գնահատական)[10]Խմբագրել

Շրջան Ծնվածների ընդհանուր թվաքանակ Մահացածների ընդհանուր թվաքանակ Իրական աճը Ծնելիության ընդհանուր տոկոսը 1000 մարդու կտրվածքով Մահացելիության ընդհանուր տոկոսը 1000 մարդու կտրվածքով Իրական աճը 1000 մարդու կտրվածքով Ծնելիության զանգվածային տոկոսը Երիտասարդ տարիքում մահվան տոկոսը
1950-1955 1 108 000 431 000 677 000 48.4 18.8 29.6 6.30 167.4
1955-1960 1 237 000 485 000 752 000 46.9 18.4 28.5 6.15 163.9
1960-1965 1 328 000 529 000 799 000 44.3 17.6 26.7 6.05 160.5
1965-1970 1 355 000 562 000 792 000 40.3 16.7 23.6 5.70 156.9
1970-1975 1 451 000 564 000 887 000 38.7 15.0 23.7 5.30 141.3
1975-1980 1 523 000 545 000 977 000 36.4 13.0 23.4 4.72 119.4
1980-1985 1 579 000 505 000 1 074 000 33.8 10.8 23.0 4.15 96.7
1985-1990 1 433 000 457 000 976 000 27.7 8.8 18.9 3.28 78.0
1990-1995 1 419 000 432 000 987 000 25.1 7.7 17.4 2.90 63.0
1995-2000 1 382 000 399 000 983 000 22.6 6.5 16.1 2.57 45.5
2000-2005 1 296 000 373 000 923 000 19.7 5.7 14.0 2.23 31.4
2005-2010 1 316 000 384 000 932 000 18.7 5.5 13.2 2.15 24.0

Բնակչության տեղաշարժերը ըստ տարեթվերի համաձայն Turkstat-ի տվյալների[1]Խմբագրել

Բնակչության թվաքանակը հունվարի 1-ի տվյալներով Ծնվածների թվաքանակը Մահացածների թվաքանակը Իրական աճ Ծնելիության ընդհանուր տոկոսը 1000 մարդու կտրվածքով Մահացելիության ընդհանուր տոկոսը 1000 մարդու կտրվածքով Իրական աճը 1000 մարդու կտրվածքով Ծնելիության զանգվածային տոկոսը
2001 1 323 195 20.3 2.37
2002 1 229 417 18.6 2.17
2003 1 198 763 17.9 2.09
2004 1 222 242 18.0 2.11
2005 1 243 513 18.1 2.12
2006 1 254 157 18.1 2.12
2007 1 287 784 18.3 2.16
2008 70 586 256 1 292 839 18.2 2.15
2009 71 517 100 1 261 299 368 390 892 909 17.5 5.1 12.4 2.08
2010 72 561 312 1 253 309 365 190 888 119 17.2 5.0 12.2 2.05
2011 73 722 988 1 241 412 375 367 861 805 16.8 5.1 11.7 2.02
2012 74 724 269 1 286 828 376 000 910 828 17.1 5.0 12.1 2.09
2013 75 627 384 1 283 062 372 094 910 968 16.9 4.9 12.0 2.07
2014 76 667 864

Էթնոլեզվական քարտեզների պատկերասրահԽմբագրել

Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել