Թեդ Քրուզ

ամերիկացի քաղաքական գործիչ

Թեդ Քրուզ (ամբողջական անունը՝ Ռաֆայել Էդվարդ Քրուզ, Rafael Edward "Ted" Cruz, դեկտեմբերի 22, 1970(1970-12-22)[2][3], Կալգարի, Ալբերտա, Կանադա[4]), ամերիկացի քաղաքական գործիչ, 2013 թվականի հունվարից՝ Տեխասի նահանգից Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների սենատոր, Հանրապետական կուսակցության անդամ[5][6]։ Թեդ Քրուզը լատինաամերիկյան ծագում ունեցող առաջին քաղաքական գործիչն է, որն ԱՄՆ-ի սենատորն է ընտրվել Տեխասից[7]։

Թեդ Քրուզ
անգլ.՝ Ted Cruz
Ted Cruz senatorial portrait.jpg
 
Կուսակցություն՝ ԱՄՆ Հանրապետական կուսակցություն
Կրթություն՝ Փրինսթոնի համալսարան[1], Հարվարդի իրավունքի դպրոց[1] և Վուդրո Վիլսոնի անվան հասարակական և միջազգային հարաբերությունների դպրոց
Գիտական աստիճան՝ Բակալավր և Իրավագիտության դոկտոր
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ, փաստաբան, law clerk և deputy
Դավանանք Հարավային բապտիստական կոնվենցիա
Ծննդյան օր դեկտեմբերի 22, 1970(1970-12-22)[2][3] (49 տարեկան)
Ծննդավայր Կալգարի, Ալբերտա, Կանադա[4]
Քաղաքացիություն Flag of Canada (Pantone).svg Կանադա
Ի ծնե անուն անգլ.՝ Rafael Edward Cruz
Հայր Ռաֆաել Քրուզ
Մայր Էլեանոր Ուիլսոն Քրուզ
Ամուսին Հեյդի Քրուզ
 
Կայք՝ tedcruz.org
cruz.senate.gov
 
Ինքնագիր Tedcruzsig.svg

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծագում, մանկություն և կրթությունԽմբագրել

Թեդ Քրուզը ծնվել է Կալգարիում (Ալբերտա նահանգ, Կանադա) 1970 թվականի դեկտեմբերի 22-ին[6]։ Նրա հայրը՝ Ռաֆայել Քրուզը, Կուբայի էմիգրանտ է, որը ժամանակին կռվել է Ֆիդել Կաստրոյի հետ Ֆուլխենսիո Բատիստա բռնապետի դեմ։ Նա Կուբայից ԱՄՆ է գաղթել 1957 թվականին, չկարողանալով անգլերեն խոսել և իր հետ ունենալով ընդամենը 100 դոլար, ուսանել է Օստինի Տեխասի համալսարանում, ուսման վարձը վճարելու համար ափսեներ է լվացել[8]։ Թեդ Քրուզի մայրը մեծացել է Դելավերում, իռլանդական և իտալական արմատներ ունեցող ընտանիքում:

Թեդ Քրուզը մեծացել է Տեխաս նահանգի Հյուստոն քաղաքում և ավարտել երկրորդ բապտիստական դպրոցը (Second Baptist High School)։ Որից հետո ընդունվել է Փրինսթոնի համալսարան և ստացել բակալավրի աստիճան, այնուհետև ստացել է իրավունքի դոկտորի աստիճան (J. D.) Հարվարդի Իրավունքի դպրոցում[6]։

Քաղաքական կարիերաԽմբագրել

2003 թվականին Տեխասի գլխավոր դատախազ Գրեգ Աբբոթը Թեդ Քրուզին նշանակել Է Տեխասի գլխավոր փաստաբան՝ նահանգի գլխավոր իրավախորհրդատու։ 32 տարեկանում ստանալով այդ պաշտոնը՝ Քրուզը դարձավ ԱՄՆ-ի ամենաերիտասարդ գլխավոր փաստաբանը[6]։ Նա Տեխասի գլխավոր փաստաբան է աշխատել մինչև 2008 թվականը։ 2004 թվականից մինչև 2009 թվականը Քրուզը դասավանդել է նաև Տեխասի համալսարանի Իրավունքի դպրոցում[6]։

2011 թվականի հունվարին, իմանալով, որ Քեյ Բեյլիի Հաթչիսոնը չի վերընտրվի Տեխասից ԱՄՆ սենատոր, Թեդ Քրուզը հայտարարել է ընտրարշավին մասնակցելու իր մտադրության մասին[9].

Տեխասից ԱՄՆ-ի սենատորի պաշտոնի Հանրապետական կուսակցության թեկնածուի նախնական ընտրությունները կայացել են 2012 թվականի մայիսի 29-ին: Թեդ Քրուզի հիմնական մրցակիցը Տեխասի փոխնահանգապետ Դևիդ Դյուհերսթն էր, որը հավաքել էր ձայների 45%-ը, մինչդեռ Քրուզն ուներ 34%-ը: Քանի որ Դյուհերսթը հավաքել է 50%-ից պակաս, 2012 թվականի հուլիսի 31-ին նշանակվել է քվեարկության երկրորդ փուլ, որում մնացել են միայն այդ երկու թեկնածուները։ Երկրորդ փուլում Քրուզը 14 %-ով առաջ է անցել Դյուհերսթից, չնայած այն աջակցությանը, որը վերջինին ցուցաբերել են Տեխասի նահանգապետ Ռիկ Փերրին և այլ հայտնի քաղաքական գործիչներ[6]։

ԱՄՆ-ի Տեխաս նահանգից սենատորի ընտրությունները կայացել են 2012 թվականի նոյեմբերի 6-ին` դրանցում հանրապետական թեկնածու Թեդ Քրուզին («Շարժման թեյախմություն» աջակցությամբ) ընդդիմացել է դեմոկրատական կուսակցությունից թեկնածու Փոլ Սադլերը: Արդեն օրվա ավարտին պարզ էր, որ մեծ տարբերությամբ հաղթում Է Քրուզը, նա ուներ ձայների 57%-ը (Սադլերի մոտ 40%-ի դիմաց)։ Այսպիսով, Թեդ Քրուզը դարձել է լատինաամերիկյան ծագում ունեցող առաջին քաղաքական գործիչը, որն ԱՄՆ-ի սենատոր է ընտրվել Տեխասից[7]:

ԱՄՆ Սենատում նրա աշխատանքի ժամկետը սկսվել է 2013 թվականի հունվարի 3-ին: Թեդ Քրուզը Տեխասից դարձել է 1-ին դասի 19-րդ սենատորը և փոխարինել Քեյ Բեյլի Հաթչինսոնին, որն այդ պաշտոնում աշխատել է գրեթե 20 տարի: Տեխասից ԱՄՆ-ի երկրորդ սենատորը ներկայում Ջոն Քորնինն է, որի ժամկետը լրանում է 2021 թվականի հունվարին:

2016 թվականի նախագահական քարոզարշավԽմբագրել

Տես նաև` ԱՄՆ նախագահական ընտրություններ 2016 և ԱՄՆ Հանրապետական կուսակցության փրայմերիզ (2016)

2015 թվականի մարտին Թեդ Քրուզը հայտարարել էր 2016 թվականի նախագահական ընտրություններին որպես Հանրապետական կուսակցության թեկնածու մասնակցելու մասին[10][11]: 2015 թվականի մարտի 23-ին նա այդ կապակցությամբ պաշտոնական հայտարարություն է արել Լինչբերգ քաղաքում (Վիրջինիա նահանգ) Լիբերթի համալսարանում ունեցած իր ելույթում՝ դառնալով նախագահական ընտրարշավի առաջին մասնակիցը[12]: Monmouth University-ի անցկացրած հարցման համաձայն՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Թեդ Քրուզը 27% ձայնով հանրապետականների մոտ զբաղեցրել է երկրորդ տեղը՝ զգալիորեն զիջելով միլիարդատեր Դոնալդ Թրամփին (41%)[13]:

Հանրապետական փրայմերիզների և կոկուսների ամենասկզբում Այովա նահանգում, որոնք տեղի են ունեցել 2016 թվականի փետրվարի 1-ին, Թեդ Քրուզն անսպասելիորեն առաջ է անցել քարոզարշավի առաջնորդ Թրամփից և հավաքել է ձայների 27.6%-ը: Նյու Հեմփշիրի (փետրվարի 10), Հարավային Կարոլինայի (փետրվարի 21) և Նևադայի (փետրվարի 23) նահանգներում անցկացված բոլոր երեք փրայմերիզներում Քրուզը զբաղեցրել է երրորդ տեղը:

Մարտի 1-ին կայացած «սուպերերեքշաբթիում» Քրուզը հաղթանակ է տարել տասնմեկ նահանգներից երեքում՝ Տեխասում, Ալյասկայում և Օկլահոմայում: Տեխասում նա հավաքել է ձայների 43.8%-ը և պարտվել 254 ընտրատարածքներից ընդամենը 6-ում։Մարտի 5-ին «սուպերշաբաթում» Քրուզը հաղթել է Կանզաս և Մեն Նահանգներում, որից հետո նա դարձել է միակ թեկնածուն, որը կարող է հաղթել Թրամփին:

Մարտի 8-ին Քրուզը հաղթել է Այդահոյում, որտեղ նա Թրամփից առաջ է անցել ավելի քան 17%-ով, ինչպես նաև երկրորդ տեղն Է զբաղեցրել Միսսիսիպիում, Միչիգանում և Հավայիում: Մարտի 12-ին Քրուզը հաղթել է Վայոմինգի շրջանային կուսակցական կոնվենցիայում՝ ստանալով ձայների 70.9%-ը:

Մարտի 22-ին Յուտայի կոկուսներում Քրուզը տարավ իր խոշորագույն հաղթանակը՝ ստանալով ձայների 69.2%-ը  Օհայոյի նահանգապետ Ջոն Քեյսիկի 16.8%-ի և Դոնալդ Թրամփի 14%-ի դիմաց:

Ապրիլի 5-ին Քրուզը հավաքել է ձայների 48.2%-ը և հաղթել Վիսկոնսինի փրայմերիզում, որտեղ նրան պաշտպանել է նահանգապետ Սքոթ Ուոքերը, իսկ ապրիլի 9-ին Կոլորադոյի կուսակցական կոնվենցիայում Քրուզին պաշտպանել են բոլոր պատվիրակները: Ապրիլի 16-ին նա ստացել է Վայոմինգի մնացած 14 պատվիրակների ձայները՝ վերջնականապես հաստատելով իր հաղթանակն այդ նահանգում:

Հանրապետական կուսակցությունից ԱՄՆ-ի նախագահի պաշտոնական թեկնածու, փոխնախագահի իր թեկնածուն կլինի Կարլի Ֆիորինան:

Քրուզի ընտրարշավի խնդիրներից մեկը կարող էր դառնալ Կանադայում նրա հայտնվելու փաստը, որը հիմք է ծառայում ԱՄՆ-ի սահմանադրության դրույթին չհամապատասխանելու մեղադրանքների համար, որ նախագահը պետք է լինի տեղում ծնված և ապրած քաղաքացի (natural born Citizen): Այս իրավաբանական ձևակերպման մեկնաբանումը երկար ժամանակ մասնագետների միջև վեճերի առարկա է դարձել[14]:

2016 թվականի մայիսի 3-ին Քրուզը պարտություն է կրել Ինդիանայի փրայմերիզում՝ ստանալով ձայների 36.6%-ը Թրամփի 53.3%-ի դիմաց, որից հետո հայտարարել Է նախագահական ընտրարշավից դուրս գալու մասին[15]:

Քաղաքական հայացքներԽմբագրել

Թեդ Քրուզը խիստ պահպանողական քաղաքական հայացքներ ունի։

Տնտեսական հարցերում նա ազատ առևտրի[16] և նվազագույն աշխատավարձի վերացման կողմնակից է[17], հանդես է գալիս հարկման հարթ սանդղակի ներդրման օգտին[18] և էներգետիկայի, կրթության, առևտրի, բնակարանային շինարարության և քաղաքաշինության նախարարությունների, ինչպես նաև հարկային կառավարման լուծարման օգտին[19]:

Ներքին և սոցիալական քաղաքականության հարցերում Քրուզը աբորտների[20][21], Obamacare-ի, նույնասեռ ամուսնությունների[22], մարիխուանայի օրինականացման հակառակորդն է[23], սակայն աջակցում է մահապատժին, USA Freedom Act-ին և ազատ զենք կրելու իրավունքին:

ВԱրտաքին քաղաքական հարցերում նա, իր խոսքերով, ինչ-որ տեղ գտնվում է Ռենդ Փոլի մեկուսացվածության և Ջոն Մաքքեյնի ակտիվ ինտերվենցիոնիզմի միջև[24]: Դեմ Է Սիրիական ճգնաժամի ԱՄՆ-ի միջամտությանը՝ նախագահ Բաշշար ալ-Ասադին տապալելու նպատակով, սակայն աջակցում է Իսլամական պետության ոչնչացմանը[25], նաև Կուբայի հետ դիվանագիտական հարաբերությունների վերականգնման[26] և Իրանի հետ միջուկային համաձայնագրի հակառակորդն է:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Biographical Directory of the United States Congress
  2. 2,0 2,1 http://www.nytimes.com/2012/08/02/us/politics/republican-senate-candidate-in-texas-is-known-as-an-intellectual-force.html
  3. 3,0 3,1 Munzinger-Archiv — 1913.
  4. 4,0 4,1 4,2 Birthplace of President Ted Cruz? Calgary homeowner hopes it never happensPostmedia Network, 2015. — ISSN 1197-2823
  5. «Ted Cruz» (HTML)։ United States Senate — www.senate.gov։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-01-12-ին։ Վերցված է 04.01.2013 
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 «Tribpedia: Ted Cruz» (HTML)։ The Texas Tribune — www.texastribune.org։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-01-12-ին։ Վերցված է 28.12.2012 
  7. 7,0 7,1 Jay Root (November 6, 2012)։ «Ted Cruz Easily Wins U.S. Senate Race» (HTML)։ The Texas Tribune — www.texastribune.org։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-01-12-ին։ Վերցված է 28.12.2012 
  8. «Elections 2012: Ted Cruz» (HTML)։ www.bing.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-01-26-ին։ Վերցված է 28.12.2012 
  9. «Ted Cruz Makes it a New Game for U.S. Senate in Texas» (HTML)։ www.redstate.com։ January 19, 2011։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-01-26-ին։ Վերցված է 28.12.2012 
  10. Андрей Бекренев (22 марта 2015)։ «СМИ: сенатор Тед Круз принял решение участвовать в выборах президента США в 2016 году» (HTML)։ ТАСС — tass.ru։ Վերցված է 23.03.2015 
  11. Jonathan Martin and Maggie Haberman (22 марта 2015)։ «Ted Cruz Hopes Early Campaign Entry Will Focus Voters’ Attention» (HTML)։ The New York Times — www.nytimes.com։ Վերցված է 23.03.2015 
  12. Ryan Teague Beckwith (23 марта 2015)։ «Ted Cruz Launches Presidential Campaign at Liberty University» (HTML)։ Time — time.com։ Վերցված է 23.03.2015 
  13. Дональду Трампу ищут замену
  14. Robert Clinton (2016-01-27)։ «Ted Cruz Isn't a 'Natural Born' Citizen» (HTML) (անգլերեն)։ US News & World Report։ Վերցված է 2016-02-03 
  15. Ben Jacobs, Dan Roberts and Ed Pilkington (2016-05-04)։ «Ted Cruz drops bid for Republican nomination, clearing path for Trump» (անգլերեն)։ The Guardian։ Վերցված է 2016-05-04 
  16. «Free Trade, Free Markets: Rating the Congress»։ Cato Institute։ Վերցված է 2016-04-29 
  17. «What a Ted Cruz White House could mean for businesses»։ Washington Post։ Վերցված է 2016-04-29 
  18. «Ted Cruz: ‘Abolish the IRS’»։ Washington Post։ Վերցված է 2016-04-29 
  19. «Ted Cruz forgot to mention he wants to get rid of this really big part of the government»։ Washington Post։ Վերցված է 2016-04-29 
  20. «Pro-Life Sen. Ted Cruz of Texas to Speak at National Right to Life Convention in Dallas»։ Christian Post։ Վերցված է 2016-04-29 
  21. «Fikac: Senate hopeful Cruz casts himself as conservative warrior»։ Houston Chronicle։ Վերցված է 2016-04-29 
  22. Human Rights Campaign։ «Ted Cruz: Not a Fan of Pride Parades | Human Rights Campaign»։ Human Rights Campaign։ Վերցված է 2016-04-29 
  23. Jacob Sullum։ «Ted Cruz's Cannabis Conversion Reflects The Political Prudence Of Marijuana Federalism»։ Forbes։ Վերցված է 2016-04-29 
  24. «Republican divide over strategy for Middle East, Iraq is growing»։ Stars and Stripes։ Վերցված է 2016-04-29 
  25. «AP Conversation: Cruz: US more secure with Assad in power» (անգլերեն)։ The Big Story։ Վերցված է 2016-04-29 
  26. «Ted Cruz: Cuba Relations Thaw 'a Tragic Mistake'»։ National Review Online։ Վերցված է 2016-04-29