Բացել գլխավոր ցանկը


Էմիլ Արթին (Արթինյան, գերմ.՝ Emil Artin, մարտի 3, 1898(1898-03-03)[1][2][3][4], Վիեննա, Ավստրո-Հունգարիա[5] - դեկտեմբերի 20, 1962(1962-12-20)[1][2][3][4], Համբուրգ, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն[5]) 20-րդ դարի առաջատար հայազգի մաթեմատիկոս, Էմմի Նյոթերի հետ միասին համարվում է ժամանակակից հանրահաշվի հիմնադիր և 1932 թվականին նրա հետ միասին ստացել է Աքերման-Թոյբների հիշատակի մրցանակը։

Էմիլ Արթին
Emil Artin
EmilArtin.jpg
Ծնվել էմարտի 3, 1898(1898-03-03)[1][2][3][4]
Վիեննա, Ավստրո-Հունգարիա[5]
Մահացել էդեկտեմբերի 20, 1962(1962-12-20)[1][2][3][4] (64 տարեկանում)
Համբուրգ, Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն[5]
ՔաղաքացիությունԱվստրո-Հունգարիա
Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg Վայմարյան Հանրապետություն
ԱՄՆ
Flag of Germany.svg Գերմանիայի Ֆեդերատիվ Հանրապետություն
Ազգությունամերիկահայ
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ)Փրինսթոնի համալսարան, Հանբուրգի համալսարան, Միչիգանի համալսարան և Նոտր Դամ համալսարան
Գործունեության ոլորտհանրահաշիվ
ԱնդամակցությունԼեոպոլդինա և Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
Ալմա մատերՎիեննայի համալսարան, Լայպցիգի համալսարան և Գյոթինգենի համալսարան
Գիտական աստիճանփիլիսոփայության դոկտոր (հունիս 1921) և հաբիլիտացիա (1923)
Տիրապետում է լեզուներինգերմաներեն[1]
Գիտական ղեկավարԳուստավ Հերցոգ և Օտտո Գյոլդեր
Եղել է գիտական ղեկավարԻեն Ադամսոն և Serge Lang
Հայտնի աշակերտներSerge Lang, John Tate և Max August Zorn
ՊարգևներԱքերման-Թոյբների հիշատակի մրցանակ և Fellow of the American Academy of Arts and Sciences
Ամուսին(ներ)Նատաշա Արթին Բրանսուիք
Երեխա(ներ)Մայքլ Արթին
Emil Artin (mathematician) Վիքիպահեստում

Բովանդակություն

ԿենսագրությունԽմբագրել

Էմիլ Արթինը ծնվել է 1898 թվականին Վիեննայում։ Նրա հորը նույնպես անվանում էին Էմիլ, նա արվեստի գործերի վաճառական էր, մայրը՝ Էմմա Լաուրա-Արթինը, օպերային երգչուհի էր։ Արթինի որդու՝ Մայքլի խոսքով «Արթինը» հայկական Արթինյան ազգանվան կրճատ տարբերակն է։

Վաղ շրջանԽմբագրել

1904 թվականի սեպտեմբերին ընդունվեց դպրոց, հավանաբար Վիեննայում։ Երբ Էմիլն ութ տարեկան էր, մահացավ նրա հայրը։ 1907 թվականի հուլիսի 15-ին մայրն ամուսնացավ գերմանախոս Ռայխենբերգից (ներկայումս՝ Չեխիայի Լիբերեց քաղաք) հաջողակ գործարար Ռուդոլֆ Հուբների հետ։ 1907 թվականի սեպտեմբերին Էմիլն ընդունվեց Ավստրիայի սահմանին մոտ հարավային Չեխոսլովակիայում գտնվող փոքրիկ Ստրոբնից քաղաքի դպրոց, որտեղ սովորելու համար ապրում է տնից հեռու, տեղական ագարակներից մեկում։ Հաջորդ տարի նա վերադարձավ Ռայխենբերգ, որտեղի դպրոցում էլ սովորեց մինչ 1916 թվականը։

Համալսարանական տարիներԽմբագրել

1916 թվականի հոկտեմբերին Էմիլն ընդունվեց Վիեննայի համալսարան՝ կենտրոնանալով մաթեմատիկայի վրա։

ԳրքերԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Encyclopædia Britannica
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #119045125 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.