Բացել գլխավոր ցանկը

Էլի Վիզել (իդիշ՝ אלי וויזל, ֆր.՝ Elie Wiesel, սեպտեմբերի 30, 1928(1928-09-30)[1][2][3][4][5][6], Սիգետու Մարմացիեյ, Maramureș County, Ռումինիա[1] - հուլիսի 2, 2016(2016-07-02)[7][3][4][5][6], The time allocated for running scripts has expired.), ամերիկացի և ֆրանսիացի ազգությամբ հրեա գրող, լրագրող, հասարակական գործիչ, պրոֆեսոր: Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի 1986 թվականի դափնեկիր: Գրել է իդիշ, եբրայերեն, ֆրանսերեն և անգլերեն լեզուներով: Էլի Վիզելը հայտնի է Հոլոքոստի, ցեղասպանագիտության և Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ իր աշխատություններով, բազմիցս հանդես է եկել Իսրայելի կառավարության կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչման կոչով: Հանդիսանում էր «Ավրորա» առաջին մրցանակի ընտրող հանձնաժողովի անդամ:

Էլի Վիզել
Elie Wiesel 2012 Shankbone.JPG
Ծնվել էսեպտեմբերի 30, 1928(1928-09-30)[1][2][3][4][5][6]
ԾննդավայրՍիգետու Մարմացիեյ, Maramureș County, Ռումինիա[1]
Վախճանվել էհուլիսի 2, 2016(2016-07-02)[7][3][4][5][6] (87 տարեկանում)
Վախճանի վայրՆյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ
Մասնագիտությունգրող, քաղաքական ակտիվիստ, Judaic scholar, վիպասան, ինքնակենսագիր, համալսարանի պրոֆեսոր, թարգմանիչ, լրագրող, արհմիութենական գործիչ և փիլիսոփա
Լեզուանգլերեն[8], իդիշ, եբրայերեն, ռումիներեն, հունգարերեն և ֆրանսերեն[9]
Ազգությունհրեա
ՔաղաքացիությունFlag of Israel.svg Իսրայել
Flag of the United States.svg ԱՄՆ[10]
ԿրթությունՓարիզի արվեստների ֆակուլտետ
Ուշագրավ աշխատանքներNight?
ԱնդամակցությունԱրվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա և Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
ԱշխատավայրYedioth Ahronoth?, Բոստոնի համալսարան և Նյու Յորքի քաղաքային համալսարան
ՊարգևներBig Bertha?[11][12] Բրիտանական կայսրութւան շքանշանի ասպետ-կոմանդոր Նորման Մեյլերի մրցանակ Ազգային հումանիտարական մեդալ Չորս Ազատությունների մրցանակ Ազատություն մրցանակ Ճշմարդության Լույս մրցանակ Պատվո լեգեոնի Մեծ խաչի ասպետ Q20857555? Լուվենի կաթոլիկ համալսարանի պատվավոր դոկտոր Մեդիչի մրցանակ Ազատության նախագահական շքանշան ԱՄՆ Կոնգրեսի ոսկե մեդալ Inter Book Prize? Ժնևի համալսարանի պատվավոր դոկտոր Պատվո լեգեոնի շքանշանի մեծ սրահ Ազատության մեդալ Թել-Ավիվի համալսարանի պատվավոր դոկտոր Բալ Իլանի անվան համալսարանի պատվավոր դոկտոր Հայֆայի համալսարանի պատվավոր դոկտոր «Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի սպայական մեծ խաչ Վեյցմանի ինստիտուտի պատվավոր դոկտոր Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ և Բորդո Մոնտեն համալսարանի պատվավոր դոկտոր[13]
Elie Wiesel Վիքիպահեստում
Բուխնվալդի բանտարկյանլների ճամբարը: Երկրորդ շարքի յոթերորդը Էլի Վիզելն է:

Ծագում է Հոլոքոստը վերապրած կրոնական ավանդապահ հրեական ընտանիքից: Վիզելը նացիստական համակենտրոնացման Օսվենցիմ և Բուխենվալդ ճամբարների գերիներից էր: Այնուհետև դարձել է նշանավոր ցեղասպանագետ և եվրոպական հրեկանության Աղետի մասնագետ[14]:

1985-ին պարգևատրվել է ԱՄՆ Կոնգրեսի Ոսկե մեդալով: Նշանավորվել է նաև բազմաթիվ այլ պարգևներով գրական, հասարակական և քարոզչական գործունեության համար[⇨]:

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծնվել է Հյուսիսային Տրանսիլվանիայնի Սիգետ քաղաքում, հանդիսացել է վիժնիցյան հասիդական հուդայականության հետևորդ: Ունեցել է երեք քույր, ստացել հրեական կրոնական կրթություն:

1940 թվականին Սիգետը կցվել է Հունգարիային, 1944 թվականի մայիսին Նացիստական Գերմանիայի ճնշման տակ քաղաքի բոլոր հրեաները, այդ թվում՝ Վիզելը քույրերի և ծնողների հետ արտաքսվում են Օսվենցիմ համակենտրոնացման ճամբար: Նրա դաջվածքային համարն էր «A-7713»: Ճամբարում նրան հոր հետ բաժանում են մորից և քույրերից: Մայրը և քույրերից փոքրը զոհվում են Օսվենցիմում, իսկ հայրը ուտելիքի կռվի պատճառով ծեծվում և սպանվում է Բուխենվալդի ճամբարում (1945 թվական), մյուս գերիների կողմից:

ՍտեղծագործություններըԽմբագրել

Elie Wiesel bibliography

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #11880975X // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 SNAC — 2010.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Internet Broadway Database — 2000.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 filmportal.de — 2005.
  7. 7,0 7,1 7,2 http://www.haaretz.com/israel-news/1.575072
  8. http://www.pbs.org/eliewiesel/life/index.htmlPBS.
  9. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  10. LIBRIS — 2016.
  11. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1986/
  12. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  13. http://www.u-bordeaux-montaigne.fr/fr/universite/decouvrir-bordeaux-montaigne/histoire-d-universite.html
  14. Эли Визель (род. в 1928)

ԳրականությունԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել