էլեկտրաէներգիա, ֆիզիկական տերմին, լայնորեն տարածված է տեխնիկայում և կենցաղում՝ էլեկտրական էներգիայի քանակի որոշման համար։ Էլեկտրական էներգիայի արտադրության և սպառման չափման հիմնական միավորը կիլովատտ-ժամն է (և նրա բազմակի միավորները)։ Ավելի ճշգրիտ նկարագրելու համար օգտագործվում են այնպիսի պարամետրեր, ինչպիսիք են լարումը, հաճախականությունը և փոփոխական հոսանքը, անվանական և առավելագույն էլեկտրական հոսանքը։

Էլեկտրաարտադրման եղանակ
Էլեկտրահաղորդման գծեր

Էլեկտրական էներգիան նաև համարվում է ապրանք, որը ձեռք են բերում մեծածախ շուկայի մասնակիցները (էներգախնայողական ընկերությունները և խոշոր սպառողները) արտադրող ընկերություններից, իսկ մանրածախ շուկայի մասնակիցները՝ էներգամատակարարման ընկերություններից։ Միջազգային առևտրում էլեկտրական էներգիայի գինը սովորաբար արտահայտվում է մեկ կիլովատտ-ժամի դիմաց ցենտներով կամ հազար կիլովատտ-ժամի դիմաց՝ դոլարով։

Էլեկտրաէներգիայի համաշխարհային արտադրությունԽմբագրել

Աշխարհում էեկտրաէներգետիկայի արտադրման դինամիկան (Տարի — մլրդ կՎտ*ժամ).

  • 1890 — 9
  • 1900 — 15
  • 1914 — 37,5
  • 1950 — 950
  • 1960 — 2300
  • 1970 — 5000
  • 1980 — 8250
  • 1990 — 11800
  • 2000 — 14500
  • 2005 — 18138,3
  • 2007 — 19894,9
  • 2013 — 23127[1]
  • 2014 — 23536,5[2]
  • 2015 — 24255[3]
  • 2016 — 24816[4]

Էլեկտրաէներգետիկայի արտադրման խոշոր երկրները համարվում են ԱՄՆ-ն ու Չինաստանը՝ արտադրելով համապատասխանաբար 24% և 18 %, ինչպես նաև Հնդկաստանը, Ռուսաստանը և Ճապոնիան։

2012 թվականից սկսած՝ Չինաստանը զբաղեցնում է էլեկտրաէներգիա արտադրող երկրներից առաջատարի դեր[5][4]։

Էլեկտրաէներգիայի արդյունաբերական արտադրությունըԽմբագրել

Էլեկտրակայանի տեսակը Ռուսաստանում արտադրվող էլեկտրաէներգիայի մասնաբաժինը(2000 թվական[6]) Ռուսաստանում արտադրվող էլեկտրաէներգիայի մասնաբաժինը (2016 թվական[7]) Աշխարհում արտադրվող էլեկտրաէներգիայի մասնաբաժինը (1973 թվական[3]) Աշխարհում արտադրվող էլեկտրաէներգիայի մասնաբաժինը (2015 թվական[3]) Էներգիայի բաժինը՝ փոխակերպված էլեկտրականի Էներգիայի կորստի մասնաբաժինը իր արտադրման ընթացքում
Ջերմաէլեկտրակայան 67%; 582,4 մլրդ կՎտ·ժ 64,2%; 687,8 մլրդ կՎտ·ժ 75,2%; 66,3%;
Հիդրոէլեկտրակայան 19%; 164,4 մլրդ կՎտ·ժ 17,3%; 186,7 մլրդ կՎտ·ժ 20,9% 16,0%
Ատոմակայան 14%; 128,9 մլրդ կՎտ·ժ 18,6 %; 196,4 մլրդ կՎտ·ժ 3,3% 10,6%

Վերջերս, բնապահպանական խնդիրների, հանածո վառելիքի դեֆիցիտի և նրա անհավասար աշխարհագրական բաշխման հետ կապված, նպատակահարմար է դառնում արտադրել էլեկտրաէներգիա՝ օգտագործելով քամու էներգիայի կայանքները, արևային մարտկոցները և փոքր գազագեներատորները։

Որոշ երկրներում՝ օրինակ Գերմանիայում, են ընդունվել հատուկ ծրագրեր, որոնք խրախուսում են տնային տնտեսությունների կողմից էլեկտրաէներգիայի արտադրության մեջ ներդրումները։

Էլեկտրաէներգիայի համաշխարհային շուկաԽմբագրել

2017 թվականին էլեկտրաէներգիայի համաշխարհային շուկան գնահատվել է 5,61 մլրդ դոլա[8]ր։ Էլեկտրաէներգիայի առքուվաճառքի գրեթե 9/10 ծավալները բաժին են ընկնում եվրոպական երկրներին։ Խոշորագույն արտահանողներն են Ֆրանսիան (1,75 մլրդ դոլար), Գերմանիան (731 մլն դոլար), Նիդերլանդները (410 մլն դոլար), Իսպանիան (358 մլն դոլար), Բոսնիա և Հերցեգովինան (294 մլն դոլար). Խոշորագույն ներմուծողներ են Իտալիան (2,21 մլրդ դոլար), Մեծ բրիտանիան (1,07 մլրդ դոլար), Մարոկկոն (360 մլն դոլար), Հունաստանը (328 մլն դոլար

Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրությունԽմբագրել

  1. «Архивированная копия»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-06-22-ին։ Վերցված է 2014-07-04  BP Statistical Review of World Energy June 2014.xlsx
  2. «BP Statistical Review of World Energy 2015 workbook»։ Արխիվացված է օրիգինալից 20 June 2015-ին։ Վերցված է 14 July 2015 
  3. 3,0 3,1 3,2 «KEY WORLD ENERGY STATISTICS»։ iea.org (անգլերեն)։ IEA։ 2017։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-11-15-ին։ Վերցված է 2018-02-20  с. 30
  4. 4,0 4,1 https://www.bp.com/content/dam/bp/en/corporate/pdf/energy-economics/statistical-review-2017/bp-statistical-review-of-world-energy-2017-full-report.pdf
  5. Китай занимает лидирующее место по объему выработки электроэнергии — китайский чиновник_Russian.news.cn Archived 2013-12-28 at the Wayback Machine.
  6. Энергетика // журнал Наука и жизнь
  7. «Архивированная копия»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-03-06-ին։ Վերցված է 2018-02-20 
  8. По данным внешнеторгового справочника https://oec.world

Արտաքին հղումներԽմբագրել