Էդգար Մանաս

կոմպոզիտոր, դիրիժոր, երաժշտագետ
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մանաս (այլ կիրառումներ)

Էդգար Մանաս (ապրիլի 12, 1875(1875-04-12)[1], Կոստանդնուպոլիս[1] - մարտի 9, 1964(1964-03-09)[1], Ստամբուլ, Թուրքիա[1]), հայազգի կոմպոզիտոր, դիրիժոր, երաժշտագետ։

Էդգար Մանաս
Հիմնական տվյալներ
Ի ծնե անունարմտ. հայ.՝ Էտկար Մանաս
Ծնվել էապրիլի 12, 1875(1875-04-12)[1]
Կոստանդնուպոլիս[1]
Երկիր Օսմանյան կայսրություն և  Թուրքիա
Մահացել էմարտի 9, 1964(1964-03-09)[1] (88 տարեկան)
Ստամբուլ, Թուրքիա[1]
Մասնագիտությունկոմպոզիտոր և դիրիժոր
ԱշխատավայրՍտամբուլի համալսարանի պետական կոնսերվատորիա[1]
ԿրթությունՄուրադ-Ռափայելյան վարժարան

Կենսագրություն

խմբագրել

Էդգար Մանասը ծնվել է [[Կոստանդնուպոլիս|Կոստանդնուպոլս]ում] Օսմանյան Կայսրության Պետական պարտքի կառավարչության թարգմանիչ Ալեքսանդր Մանասի ընտանիքում։ 13 տարեկան հասակում հաճախել է Վենետիկի Մուրադ-Ռափայելյան վարժարան[2]։ Վենետիկում երաժշտության դասեր է առել պրոֆեսոր Տրիվելինիից։ 1894 թվականին դպրոցն ավարտելով՝ վերադարձել է Կոստանդնուպոլիս։ Երաժշտական կրթություն ստանալու նպատակով կրկին մեկնել է Իտալիա, հաստատվել Պադովայում, աշխատել կոմպոզիտոր Լուիջի Բոտացոյի հետ։

1905 թվականից Կ. Պոլսում ղեկավարել է «Գաղիա» երգչախումբը, հանդես եկել համերգներով՝ արժանանալով ֆրանսիական կառավարության «Ակադեմիայի պսակավոր» տիտղոսին։ Եղել է նաև «Քնար», «Արվեստասեր» միությունների երգչախմբերի, նվագախմբերի ղեկավարը։ 1923 թվականից դասավանդել է Կ. Պոլսի կոնսերվատորիայում (սաներից են Ա. Պարթևյանը, Գ. Ղազարոսյանը)։ Գրել է լարային կվարտետ, «Սիմֆոնիկ ալեգրո», «Արևելյան ռապսոդիա», բազմաձայն պատարագ և այլն։ 1927 թվականին Փարիզում հրատարակվել է Մանասի «Իշխանաց կղզիներ» դաշնամուրային սյուիտների ժողովածուն[3]։

Ստեղծագործություններ

խմբագրել

Հոգևոր ստեղծագործություններ

  • Խորհուրդ խորին, Հրեշտակային, Ի բարութեանց, Յայս յարկ, Ամէն. եւ ընդ հոգւոյդ քում, Օրհնեցից զՏէր (1912)
  • Հինգ հոգևոր երգ - Նշանաւ, Ի յամուլ երկրէ, Մայր լուսոյն, Տէր թագաւորեաց, Ով երանելիդ
  • Երգեցողութիւն Ս. Պատարագի (1962)

Աշխարհիկ-խմբերգական

  • Աղբիւրին առջև
  • Աշնանային
  • Որսկան աղբէր, Գութանի երգը
  • Իմ մահը
  • Լոյսդ տեսայ
  • Ծաղիկ մ՚է սիրտն
  • Հինգ խմբերգ - Վարդերգ, Գարուններ, Գարնան անձրև, Կեանքը, Բաղձանք

Դաշնամուրային

  • Անցեալին
  • Դարդըս լացէք
  • Երեք երգեր - Հրաւէր, Գիշերային, Գարնանային
  • Ըղձանք
  • Հին մեղեդին, Երգ
  • Սիրերգ
  • Հծծիւններ
  • Պեպո

Ծանոթագրություններ

խմբագրել
  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 Հայկական սովետական հանրագիտարան (հայ.) / Վ. Համբարձումյան, Կ. ԽուդավերդյանՀայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1974.
  2. Ս. Թէոդորեան։Պատմութիւն Մուրատեան վարժարանի։ Paris, 1857, Vol. I.
  3. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 214