HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գրոնինգեն (այլ կիրառումներ)

Գրոնինգեն (հոլ.՝ Groningen, МФА: [ˈɣroːnɪŋə(n)], ստորին գերմաներեն՝ Grunnen), խոշոր քաղաք Նիդերլանդների հյուսիսում, համանուն նահանգի և համանուն համայնքի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը՝ 184 777 մարդ (հունվարի 1, 2008 թ.[1]): Համալսարանական քաղաք է, ունի շուրջ 50 000 ուսանողներ։

Քաղաք Հայերեն անվանում = Գրոնինգեն
հոլ.՝ Groningen
Դրոշ Զինանշան
Flag of Groningen City.svg Groningen stad wapen.svg

Hoge der Aa2.jpg
ԵրկիրՆիդերլանդներ Նիդերլանդներ
ՇրջանԳրոնինգեն
ՂեկավարՊետեր Ռեվինկել
Առաջին հիշատակում1040 թիվ
Մակերես83,7 կմ²
ԲԾՄ7 մետր
Պաշտոնական լեզուհոլանդերեն և Gronings?
Բնակչություն187 622 մարդ
Խտություն2 284 մարդ/կմ²
Ժամային գոտիUTC+1, ամառը UTC+2
Հեռախոսային կոդ050
Փոստային ինդեքսներ9700–9747
Պաշտոնական կայքportal.groningen.nl
##Գրոնինգեն (Նիդեռլանդներ)
Red pog.png

ԱշխարհագրությունԽմբագրել

Քաղաքը գտնվում է Նիդեռլանդների հյուսիսում։ Ընդհանուր տարածքը կազմում է 83,69 կմ² (ցամաք — 79,59 կմ², ջրային ծածկույթ — 4,10 կմ²) Բնակչության ընդհանուր թիվը կազմում է 184 777 մարդ, նրանցից 45 000 — ուսանողներ տարբեր բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում, առաջին հերթին— Գրոնինգենի համալսարանում։

ՊատմությունԽմբագրել

 
Գրոնինգենի նախագիծ, 1652 թիվ

Քաղաքը հիմնադրվել է Հոնդսրուգի (Hondsrug) հյուսիսային հատվածում։ Գրոնինգենի մասին առաջին անգամ հիշատակվել է 1040 թվականի պատմիչների գրառումներում։ Քաղաքի տարածքում պահպանվում են մշակութային կոթողներ, որոնք վկայում են մեր թվարկությունից առաջ 3950-3720 թթ. բնակչության մասին։ Հնագիտական պեղումների արդյունքում նշվում է, որ Գրոնինգենում մեծ բնակավայր եղել է մեր դարաշրջանի III դարում։ XIII դարում, երբ Գրոնինգենը դարձել էր խոշոր առևտրային կենտրոն, նրա բնակիչները կառուցեցին քաղաքային պարիսպներ, որոնք ընդգծում էին նրա հզորությունն ու նշանակությունը։ 1614 թվականին հիմնադրվեց Գրոնինգենի համալսարանը։ Այդ ժամանակաշրջանում Գրոնինգենն արագ զարգանում էր, ամրացվում էին պարիսպները, որոնք մեծ նշանակություն ունեցան 1672 թվականին Անգլո-հունգարական երրորդ ճակատամարտի ժամանակ, երբ քաղաքում նստում էր Արքեպիսկոպոս Մյունստեր Բերնարդ վօն Գալենը։ Պատերը դիմացան, և այս իրադարձությունը դարձավ հիշարժան, ամեն տարի հաղթանակը նշվում է օգոստոսի 28-ին հրավառությամբ ու տոնախմբությամբ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից քաղաքը շատ կորուստներ չունեցավ։ Սակայն քաղաքի կենտրոնական հրապարակը (Grote Markt) ավերվեց 1945 թվականի ապրիլին՝ Գրոնինգենի համար մղվող ճակատամարտում։ Սուրբ Մարտինի եկեղեցին իր հայտնի աշտարակով (Goudkantoor), քաղաքի պարիսպներն ու շատ շինություններ մնացին անվնաս։ Ճակատամարտը շարունակվել է մի քանի օր։

 
Հեծանիվների կայանատեղի
 
«Գրոնինգեն Նոորդ» կայանի հարթակ

ՏրանսպորտԽմբագրել

Գրոնինգենն անվանում են «Հեծանվորդների համաշխարհային մայրաքաղաք», տրանսպորտային միջոցների 57 % կազմում են հեծանիվները։ Քաղաքային տրանսպորտին վերաբերվող բոլոր աշխատանքներն արվում են հեծանվորդների հարմարությանը համապատասխան։ Քաղաքի կենտրոնում տրանսպորտային ցանցը առավելություն է հատկացրել ինչպես հեծանվաուղիներին, այնպես էլ նրանց կայանատեղերին, հատկապես շատ է հետիոտներին հատկացված ճանապարհների ցանցը։ Գրոնինգեն—երկաթուղային հանգույց, Գրոնինգենում տեղակայված են երեք կայաններ՝ «Գրոնինգեն», «Գրոնինգեն-Եվրոպապարկ» և «Գրոնինգեն-Նորդ»։ Ավտոմոբիլային А28 ուղին միացնում է Գրոնինգենը Ուտրեխտին, իսկ А7 -ը՝ Ֆրիսլսնդին և Ամստերդամին։

Կրթություն և մշակույթԽմբագրել

Գրոնինգեն — ոչ մեծ քաղաք, բայց, չնայած դրան, մեծ դեր ունի Նիդեռլանդների երաժշտության, արվեստի, կրթության, գիտության ու գործարարության և ակտիվ կյանքի կազմակերպման գործում:Ուսանողների մեծ մասը, որ ապրում է Գրոնինգենում, նույնպես ակտիվություն է մտցնում Գրոնինգենի կյանքում։

 
Գրոնինգենի համալսարան
 
Համալսարան
 
Գրոնինգենի թանգարան

Գրոնինգենի համալսարանը հիմնադրվել է 1614 թվականին. սա ամենահին համալսարաններից մեկն է Լեյդենսկի համալսարանից հետո։ Այստեղ առաջին անգամ կրթություն է ստացել առաջին կինը Նիդեռլանդներում՝ գիտությունների թեկնածու Ալետա Յակոբսը։ Համալսարանի շրջանավարտները Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ ֆիզիկայի բնագավառում Խեյկե Կամերլինգ Օննեսը և Ֆրից Ցերնիկեն, ինչպես նաև Եվրոպայի կենտրոնական բանկի առաջին նախագահ Վիմ Դեյսենբերգը։ Գրոնինգենի համալսարանում կրթություն ստացել են 200 000-ից ավելի ուսանողներ, ուսուցիչներ և հետազոտողներ։ Գրոնինգենի "Եուրոբորգ" ֆուտբոլային ակումբի մարզադաշտը քաղաքի հետաքրքիր կառույցներից մեկն է համարվում։ Բացումը կատարվել է 2006 թվականի հունվարին, կառուցված է շուրջ 20 000 հանդիսատեսների համար։ Նախկին մարզադաշտը՝ Oosterpark Stadion, ընդունում էր միայն 12 500 մարդ։

Գրոնինգենի թանգարան, անհամեմատ կարևոր նշանակություն ունեցող թանգարանն է, որի գլխավոր մասնաշենքի նախագիծը պատկանում է իտալացի ճարտարապետ և դիզայներ Ալեսսանդրո Մենդինիին։ Թանգարանը համարվում է արվեստի ժամանակակից և նորարարական կենտրոններից մեկը Նիդերլանդներում։ Բացի այդ, քաղաքում կան Անատոմիական թանգարան, Հյուսիսծովյան թանգարան, Ծխախոտի Նեմեջերյան թանգարան, Գրաֆիկայի թանգարան, Գերարդուս վան դեր Լեվի Անատոմիական թանգարան[2]։ Գրոնինգենում գործում է քաղաքային թատրոնը՝ Stadsschouwburg, որը գտնվում է Turfsingel շրջանում։ Քաղաքի ամենամեծ թատրոնն ու համերգային համալիրը անվանում են «Մարտինի պլազա»՝ «Мартини-плаза»: Մյուս խոշորագույն մշակութային կառույցը Oosterpoort-ն է, որը գտնվում է Trompsingel-ում։ Գրոնինգենում է անցկացվում ամենամյա երաժշտական «Eurosonic» փառատոնը, որին իրենց մասնակցությունն են ցուցաբերում խմբեր ամբողջ Եվրոպայից։

ԿլիմաԽմբագրել

Գրոնինգենն գտնվում է չափավոր կայուն կլիմայական գոտում։ Ամառը զով և տաք է, ձմռանը նույնպես ոչ շատ խիստ։ Մեծ է Հյուսիսային ծովի ազդեցությունը քաղաքում, այն հյուսիս-արևմուտքից բերում է ուժեղ քամիներ ու փոթորիկներ։

  Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Գրոնինգենի կլիման
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ

Քույր քաղաքներԽմբագրել

ՊատկերասրահԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

ՀղումներԽմբագրել