Գրիգոր Ջանշյան

հայ հրապարակախոս, հասարակական գործիչ

Գրիգոր Ավետի Ջանշյան (Ջանշիև, մայիսի 17 (29), 1851, Թիֆլիս, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն[1] - հուլիսի 17 (30), 1900, Մոսկվա, Ռուսական կայսրություն[1]), հայ հրապարակախոս, հասարակական գործիչ։

Գրիգոր Ջանշյան
Դիմանկար
Ծնվել էմայիսի 17 (29), 1851
ԾննդավայրԹիֆլիս, Կովկասի փոխարքայություն, Ռուսական կայսրություն[1]
Մահացել էհուլիսի 17 (30), 1900 (49 տարեկան)
Մահվան վայրՄոսկվա, Ռուսական կայսրություն[1]
ԳերեզմանՀայկական գերեզմանատուն
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Ազգությունհայ
ԿրթությունՄոսկվայի կայսերական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ
Մասնագիտությունփաստաբան, լրագրող, հրապարակախոս, հասարակական գործիչ և պատմաբան

ԿենսագրությունԽմբագրել

Գրիգոր Ջանշյանը ծնվել է Թիֆլիսում՝ 1851 թվականի մայիսի 17 (29)-ին: Սովորել է տեղի ռեֆորմատական ծխական, ապա՝ Հայկական ծխական դպրոցներում, այնուհետև՝ Թիֆլիսի նահանգային գիմնազիայի նախապատրաստական դասարանում: 1864 թվականին մեկնել է Մոսկվա, ընդունվել Լազարյան ճեմարան, որն ավարտել է արծաթե մեդալով: Այնուհետև ընդունվել է Մոսկվայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը, որն ավարտել է 1874 թվականին:

Հոդվածներով ու ակնարկներով հանդես է եկել ռուսական մամուլում, պայքարել դեմոկրատական, բարոյական, իրավական նորմերի կենսագործման համար։ Ճանաչվել է «Մեծ ռեֆորմների դարաշրջանը» (1892) պատմահրապարակախոսական աշխատությամբ։

Լինելով «Ռուսկիե վեդոմոստի»-ի ("Русские ведомости") հրատարակիչ-խմբագիրներից, գործուն մասնակցելով ռուսական գրականության հասարակական կյանքին՝ Ջամշյանը նպաստել է հայ ժողովրդի պատմությունն ու մշակույթը ռուս հասարակայնությանը ներկայացնելու գործին, ուշադրություն հրավիրել արևմտահայերի ծանր կացության և վերջիններիս ազատագրական պայքարի վրա[2][3]։

1893 թվականին Ջանշյանը («Դիև» ծածկանունով) լույս է ընծայել «Հայկական հարցը Թուրքիայում» գրքույկը, որտեղ գրել է, որ հայկական հարցը պետք է վճռել «իրավունքի, արդարության, մարդասիրության պահանջների համաձայն»։ 1894-1896 թվականների հայկական կոտորածների կապակցությամբ նախաձեռնել, կազմել և հրատարակել է «Եղբայրական օգնություն Թուրքիայում տուժած հայերին» (հ. 1-2, 1897-98, ռուսերեն) ժողովածուն, որի հասույթով ստեղծել է դրամական ֆոնդ՝ հայերին օգնելու համար։ Ստացված գումարով Արևմտյան Հայաստանում բացվել է 12 մանկատուն-ապաստարան[4]։

ԵրկերԽմբագրել

  • Сб. СТ., М., 1914.

ԳրականությունԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Джаншиев Григорий Аветович // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. «Հայկական հարց» հանրագիտարան, Երևան,1996թ.:
  3. «Ջանշյան Գրիգոր | armeniansgenocide.am»։ www.armeniansgenocide.am։ Արխիվացված է օրիգինալից 2019-05-29-ին։ Վերցված է 2019-05-29 
  4. ««Ով ով է: Հայեր» հանրագիտարան, հատոր առաջին, գլխավոր խմբագիր ՀովհաննեսԱյվազյան, Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, Երևան, 2007:»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2019-05-29-ին։ Վերցված է 2019-05-29 
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է «Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։